Το παραδοσιακό αφήγημα της κοινωνικής ανόδου στην China φαίνεται να χάνει τη δύναμή του, καθώς όλο και περισσότεροι εργαζόμενοι μεσαίας ηλικίας βλέπουν τις προοπτικές τους να περιορίζονται.

Ο Χάρι Γκούο, γεννημένος το 1971, αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα μιας γενιάς που ενηλικιώθηκε την περίοδο των οικονομικών μεταρρυθμίσεων και της ταχύτατης ανάπτυξης της χώρας. Μαθαίνοντας μόνος του πληροφορική, κατάφερε να εργαστεί αρχικά σε πολυεθνικές και στη συνέχεια σε μεγάλες κινεζικές εταιρείες τεχνολογίας. Στα μέσα της καριέρας του είχε ήδη ενταχθεί στη μεσαία τάξη. Με τη σύζυγό του αποπλήρωσαν πρόωρα τα στεγαστικά τους δάνεια και έστειλαν την κόρη τους να σπουδάσει στον Canada. Ωστόσο, μετά τα 50 του έχασε τη δουλειά του και παραμένει άνεργος για χρόνια, παρά τις συνεχείς προσπάθειες επανένταξης στην αγορά εργασίας, όπου η ηλικία συχνά λειτουργεί ως εμπόδιο.

Κατά τη διάρκεια των δεκαετιών υψηλής ανάπτυξης στην China, η επαγγελματική κινητικότητα ήταν έντονη: οι εταιρείες ανταγωνίζονταν για ταλέντα και οι μισθοί μπορούσαν να αυξηθούν σημαντικά με μια αλλαγή θέσης. Πολλοί πολίτες έγιναν η πρώτη γενιά στην οικογένειά τους που απέκτησε πανεπιστημιακή εκπαίδευση και ιδιόκτητη κατοικία.

Σήμερα, όμως, το αφήγημα αυτό αμφισβητείται. Η αγορά ακινήτων έχει εισέλθει σε φάση επιβράδυνσης, οι ιδιωτικές επενδύσεις έχουν περιοριστεί και πολλές επιχειρήσεις έχουν αναδιαρθρωθεί ή συρρικνωθεί. Από την περίοδο της πανδημίας, οι απολύσεις έχουν επεκταθεί σε κλάδους όπως η τεχνολογία, τα μέσα ενημέρωσης, η εκπαίδευση και ο κατασκευαστικός τομέας. Παρά ταύτα, το επίσημο ποσοστό ανεργίας στις πόλεις παραμένει κοντά στο 5%.

Η κατάσταση αυτή έχει δημιουργήσει έντονη πίεση σε εργαζομένους μέσης ηλικίας, οι οποίοι συχνά θεωρούνται «πολύ μεγάλοι» για ένα περιβάλλον που ευνοεί τους νεότερους και «πολύ ακριβοί» για εταιρείες που προσπαθούν να περιορίσουν τα κόστη. Οι οικονομικές υποχρεώσεις, όπως δάνεια, οικογενειακά έξοδα και φροντίδα ηλικιωμένων γονέων, καθιστούν την έξοδο από την αγορά εργασίας ακόμη δυσκολότερη.

Στην καθημερινή συζήτηση στην China έχει παγιωθεί ακόμη και ο όρος «κατάρα των 35», που περιγράφει την αντίληψη ότι οι εργαζόμενοι μετά από αυτή την ηλικία χάνουν την ανταγωνιστικότητά τους. Αν και η νομοθεσία απαγορεύει γενικά τις διακρίσεις, δεν υπάρχουν ισχυροί μηχανισμοί προστασίας στην πράξη.

Ενδεικτικό είναι ότι πολλές αγγελίες εργασίας θέτουν αυστηρά ηλικιακά όρια, ενώ μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες όπως η ByteDance, η Alibaba Group και η Huawei απασχολούν κατά κύριο λόγο νεότερους εργαζομένους, με τη μέση ηλικία να είναι αισθητά χαμηλότερη σε σχέση με αντίστοιχες εταιρείες στις ΗΠΑ.

Ο ίδιος ο Γκούο, απογοητευμένος αλλά ρεαλιστής, συγκρίνει την κατάσταση με ιστορικές περιόδους έντονων κοινωνικών και οικονομικών αναταράξεων, θεωρώντας ότι πρόκειται για έναν ακόμη κύκλο της κινεζικής οικονομικής ιστορίας, στον οποίο απλώς έτυχε να βρεθεί στη «λάθος πλευρά της καμπύλης».