Μισθοί

Οι μισθοί στον ιδιωτικό τομέα κινούνται με μέση ετήσια αύξηση περίπου 5%, κάτι που τους φέρνει σταδιακά πιο κοντά στον στόχο των 1.500 ευρώ μέχρι το 2027. Ωστόσο, οι διαρθρωτικές αδυναμίες της ελληνικής οικονομίας, κυρίως η χαμηλή παραγωγικότητα της εργασίας, δημιουργούν ένα σύνθετο οικονομικό περιβάλλον για το 2026. Στην εικόνα αυτή προστίθεται η πρόσφατη συμφωνία κυβέρνησης και κοινωνικών εταίρων, η οποία ενισχύει τη δύναμη των συλλογικών διαπραγματεύσεων και προωθεί την επέκταση των συλλογικών συμβάσεων. Παρά το γεγονός ότι η επαναφορά των μισθών στα επίπεδα πριν από την κρίση δεν είναι απλή υπόθεση – σήμερα λιγότερο από το 30% των εργαζομένων καλύπτεται από συλλογικές συμβάσεις – η συμφωνία αυτή θέτει τα θεμέλια για αύξηση των αμοιβών μέσω διαπραγματεύσεων.

Σύμφωνα με τις προβλέψεις για το 2026, η ανοδική πορεία των μισθών στον ιδιωτικό τομέα αναμένεται να συνεχιστεί, με μέσο ρυθμό αύξησης γύρω στο 5% ετησίως. Λαμβάνοντας υπόψη ότι τον Απρίλιο του 2024 ο μέσος μεικτός μισθός στον ιδιωτικό τομέα βρισκόταν περίπου στα 1.325 ευρώ, εκτιμάται ότι έως τον Απρίλιο του 2026 θα μπορούσε να φτάσει τα 1.461-1.470 ευρώ, εφόσον δεν προκύψουν σημαντικές διαταράξεις στο μακροοικονομικό περιβάλλον. Τα στοιχεία αυτά αφορούν μισθούς πλήρους απασχόλησης· αν συνυπολογιστούν και οι μισθοί μερικής απασχόλησης, η εικόνα είναι σαφώς χαμηλότερη. Σύμφωνα με τα πρόσφατα στοιχεία του ΕΦΚΑ και τις Αναλυτικές Περιοδικές Δηλώσεις (ΑΠΔ) που υποβάλλουν οι επιχειρήσεις, τον Μάιο του 2025 ο μέσος μισθός πλήρους απασχόλησης διαμορφώθηκε στα 1.369,07 ευρώ, ενώ συμπεριλαμβανομένων των εργαζομένων μερικής απασχόλησης, ο μέσος μισθός στον ιδιωτικό τομέα δεν υπερέβαινε τα 1.192,5 ευρώ.

Οι τρεις βασικοί άξονες του σχεδίου

Το σχέδιο της κυβέρνησης για την αύξηση του μέσου μισθού στα 1.500 ευρώ έως το 2027 στηρίζεται σε τρεις κύριους άξονες: διαδοχικές αυξήσεις του κατώτατου μισθού, επαναφορά των τριετιών και ενίσχυση των συλλογικών διαπραγματεύσεων. Κεντρικός στόχος των παρεμβάσεων είναι η δημιουργία μιας νέας «κοινωνικής συμφωνίας» στην αγορά εργασίας, η οποία θα αυξήσει την κάλυψη των εργαζομένων από συλλογικές συμβάσεις. Η κυβέρνηση, και ειδικά το υπουργείο Εργασίας, προσβλέπει σε ένα πενταετές σχέδιο δράσης, το οποίο αναμένεται να νομοθετηθεί στις αρχές του έτους, προκειμένου να διευκολυνθεί η σύναψη νέων κλαδικών και επιχειρησιακών συμβάσεων.

Η τρέχουσα εικόνα όμως παραμένει περιορισμένη. Το πρώτο εξάμηνο του 2025 υπογράφηκαν μόλις 25 κλαδικές και περίπου 170 επιχειρησιακές συμβάσεις, ενώ πολλές από τις υφιστάμενες κλαδικές λήγουν το 2026. Η μεγαλύτερη κάλυψη εντοπίζεται στον ξενοδοχειακό και επισιτιστικό κλάδο, καθώς και στη σύμβαση της ΟΤΟΕ, χωρίς όμως να μεταβάλλεται ουσιαστικά ο συνολικός χάρτης.

Μισθοί & Η προειδοποίηση της Τράπεζας της Ελλάδος

Παράλληλα, η Τράπεζα της Ελλάδος παραμένει πιο επιφυλακτική. Στις τελευταίες εκθέσεις της τονίζει ότι οι αυξήσεις μισθών δεν συνοδεύονται από αντίστοιχη βελτίωση της παραγωγικότητας, γεγονός που ενδέχεται να επηρεάσει αρνητικά την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας.

Σύμφωνα με την ΤτΕ, η παραγωγικότητα της εργασίας στην Ελλάδα εξακολουθεί να υπολείπεται σημαντικά σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, με αποτέλεσμα οι αυξήσεις μισθών να οδηγούν πιο εύκολα σε αυξημένο κόστος παραγωγής και πιέσεις στον πληθωρισμό. Γι’ αυτό, η Τράπεζα συνιστά προσεκτικές αυξήσεις σε συνδυασμό με επενδύσεις σε δεξιότητες και τεχνολογία. Στην Ενδιάμεση Έκθεση για τη Νομισματική Πολιτική, η ΤτΕ υπογραμμίζει ότι η αύξηση των αμοιβών δεν πρέπει να γίνει εις βάρος της παραγωγικότητας και να αυξήσει υπερβολικά το μοναδιαίο κόστος εργασίας, καθώς κάτι τέτοιο θα υπονόμευε την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας.

Συγκεκριμένα, προτείνεται η μεγαλύτερη συμμετοχή στο εργατικό δυναμικό των γυναικών, των νέων και των συνταξιούχων, καθώς και ο επαναπατρισμός εξειδικευμένων Ελλήνων του εξωτερικού (brain regain). Η σημαντική μείωση της ανεργίας έχει περιορίσει τη διαθεσιμότητα εργατικού δυναμικού, γεγονός που δυσκολεύει τις επιχειρήσεις να προσλάβουν επαρκές προσωπικό, οδηγώντας είτε σε υποεκμετάλλευση της παραγωγικής ικανότητας είτε στην ανάγκη προσφοράς υψηλότερων μισθών για την προσέλκυση και διατήρηση εργαζομένων.

Κατά συνέπεια, η ΤτΕ παρατηρεί ότι το κόστος εργασίας αυξάνεται ταχύτερα από την παραγωγικότητα, με αποτέλεσμα το μοναδιαίο κόστος εργασίας να ενισχύεται και να ενδέχεται να πλήξει την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας. «Γι’ αυτό, η αύξηση των αμοιβών πρέπει να διατηρεί ισορροπία», καταλήγει η Κεντρική Τράπεζα.

Ελλάδα – εισοδήματα

Η εξέλιξη των εισοδημάτων στην Ελλάδα συγκαταλέγεται στα πλέον καθοριστικά ζητήματα της σημερινής οικονομικής συγκυρίας. Παρά τις ονομαστικές αυξήσεις που καταγράφονται, τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι οι μισθολογικές προσαρμογές δεν συμβαδίζουν με τον ρυθμό ανόδου του κόστους ζωής.

Η επεξεργασία των δεδομένων από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) και τον οργανισμό Employment Conditions Abroad (ECA) αποτυπώνει ένα περιβάλλον στο οποίο η αγοραστική δύναμη των εργαζομένων εξακολουθεί να συμπιέζεται.

Διευρυνόμενο χάσμα

Η ΕΚΤ, στο πλαίσιο της ανάλυσής της για τις μακροοικονομικές εξελίξεις στην Ευρωζώνη, προβαίνει σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη εκτίμηση για την Ελλάδα. Σύμφωνα με τις προβλέψεις της, η αύξηση των πραγματικών μισθών στη χώρα αναμένεται την επόμενη χρονιά να κινηθεί χαμηλότερα από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Το γεγονός αυτό κατατάσσει την Ελλάδα στην προτελευταία θέση μεταξύ των κρατών-μελών της ΕΕ, επιβεβαιώνοντας ότι η σύγκλιση της αγοραστικής δύναμης με τα ευρωπαϊκά επίπεδα παραμένει αργή και ανεπαρκής. Σε αντίθεση με άλλες ευρωπαϊκές οικονομίες, όπου οι μισθολογικές αυξήσεις τείνουν να απορροφούν τις πληθωριστικές πιέσεις, η ελληνική αγορά εργασίας εξακολουθεί να υστερεί.

Οι προοπτικές των μισθών στην Ελλάδα

Συμπληρωματικά προς τις εκτιμήσεις της ΕΚΤ, η ανάλυση του οργανισμού Employment Conditions Abroad (ECA) παρέχει πιο συγκεκριμένες ποσοτικές προβλέψεις για το άμεσο μέλλον. Ο ECA, που παρακολουθεί τις εξελίξεις στις συνθήκες εργασίας και τις αμοιβές διεθνώς, εκτιμά ότι οι πραγματικοί μισθοί στην Ευρωπαϊκή Ένωση θα αυξηθούν κατά περίπου 1,7% το 2026.

Για την Ελλάδα, ωστόσο, η εικόνα είναι αισθητά πιο αδύναμη. Η προβλεπόμενη άνοδος των πραγματικών μισθών περιορίζεται στο 0,9%, δηλαδή σχεδόν στο μισό του ευρωπαϊκού μέσου όρου. Η απόκλιση αυτή, της τάξης των 0,8 ποσοστιαίων μονάδων, αναδεικνύει τη δυσκολία της ελληνικής οικονομίας να μετατρέψει την ανάπτυξη σε ουσιαστική ενίσχυση των αποδοχών. 

Υποχώρηση της αγοραστικής δύναμης

Καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση της πραγματικής αγοραστικής δύναμης παίζει η σχέση μεταξύ ονομαστικών αυξήσεων και πληθωρισμού. Με τον πληθωρισμό να διατηρείται πάνω από το 2,2%, κάθε μισθολογική αύξηση που κινείται χαμηλότερα από αυτό το επίπεδο συνεπάγεται απώλεια πραγματικού εισοδήματος.

Στην ελληνική περίπτωση, η προβλεπόμενη αύξηση των πραγματικών μισθών κατά 0,9% δεν επαρκεί για να αντισταθμίσει το αυξημένο κόστος διαβίωσης. Το αποτέλεσμα είναι μια σταδιακή διάβρωση της αγοραστικής δύναμης: παρά τις υψηλότερες ονομαστικές αποδοχές, οι εργαζόμενοι μπορούν να καλύψουν λιγότερες ανάγκες σε αγαθά και υπηρεσίες σε σύγκριση με προηγούμενα έτη.

Εγκλωβισμός σε χαμηλή δυναμική

Η συνολική εικόνα που προκύπτει από τα στοιχεία οδηγεί σε ένα σαφές συμπέρασμα. Οι προοπτικές για τη βελτίωση των αμοιβών στην Ελλάδα παραμένουν περιορισμένες, με τη χώρα να παγιδεύεται σε έναν χαμηλό ρυθμό πραγματικής μισθολογικής ανόδου που:

δεν επαρκεί για να καλύψει το αυξημένο κόστος ζωής,

διευρύνει την απόσταση από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο και

συντηρεί τη στασιμότητα της αγοραστικής δύναμης των νοικοκυριών.

Συνολικά, τα ευρήματα της ΕΚΤ και του ECA καταδεικνύουν ότι το ζήτημα των χαμηλών πραγματικών μισθών στην Ελλάδα έχει διαρθρωτικό χαρακτήρα. Όσο οι μισθολογικές αυξήσεις υπολείπονται τόσο του πληθωρισμού όσο και των ευρωπαϊκών επιδόσεων, η οικονομική θέση των μισθωτών θα συνεχίσει να δέχεται πιέσεις, επιβεβαιώνοντας τις εκτιμήσεις των διεθνών οργανισμών.