Η κατάσταση στην αμερικανική οικονομία συχνά ερμηνεύεται λανθασμένα από επενδυτές και οικονομικούς αναλυτές. Κάποιοι θεωρούν ότι οι ανησυχίες γύρω από τις εμπορικές και οικονομικές πολιτικές του Ντόναλντ Τραμπ έχουν υποχωρήσει, ενώ μια μικρότερη αλλά έντονα θορυβώδης ομάδα υποστηρίζει ότι οι προβλέψεις για αρνητικές επιπτώσεις από τους δασμούς και τις μαζικές απελάσεις μεταναστών δεν έχουν επαληθευτεί. Ο πληθωρισμός, σημειώνουν, παρουσίασε μόνο ήπια αύξηση πριν υποχωρήσει το 2025, και τα τελευταία στοιχεία δείχνουν ανάπτυξη με τον ταχύτερο ρυθμό των τελευταίων δύο ετών.

Ωστόσο, αυτές οι εκτιμήσεις παραβλέπουν τη σημασία της πολιτικά προκαλούμενης αβεβαιότητας και πώς επηρεάζει την οικονομία. Η σύγχυση είναι κατανοητή, δεδομένου ότι εδώ και περισσότερο από έναν αιώνα καμία αμερικανική κυβέρνηση δεν έχει δημιουργήσει τόσο μεγάλη και τόσο ιδιαίτερη αβεβαιότητα στον ιδιωτικό τομέα.

Η ισχυρή ανάπτυξη που στηρίζεται στην τεχνητή νοημοσύνη δημιουργεί επίσης μια ψευδή εικόνα ανθεκτικότητας. Αναλυτική εξέταση δείχνει ότι οι πληθωριστικές επιπτώσεις των πολιτικών Τραμπ έχουν ήδη αρχίσει να γίνονται ορατές και θα ενταθούν, καθώς πλησιάζει η πρώτη επέτειος της λεγόμενης "Ημέρας Απελευθέρωσης" στις αρχές Απριλίου.

Οι επιπτώσεις των δασμών και των απελάσεων χρειάζονται χρόνο για να αποτυπωθούν στα επίσημα στοιχεία. Το Peterson Institute είχε από την αρχή προβλέψει ότι θα απαιτηθεί περίπου ένας χρόνος για να φανούν οι μακροοικονομικές συνέπειες. Οι προβλέψεις για το 2026 δείχνουν ότι ο δείκτης τιμών καταναλωτή μπορεί να αυξηθεί κατά περίπου 4% ή και παραπάνω, από 2,7% στο τέλος του 2025.

Αν και οι αποφάσεις Τραμπ για δασμούς και απελάσεις μοιάζουν να ανήκουν στο παρελθόν, οι επιχειρήσεις εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν πλήθος ερωτημάτων πριν λάβουν αποφάσεις για αύξηση τιμών ή αναδιάταξη των αλυσίδων εφοδιασμού. Οι αβεβαιότητες περιλαμβάνουν την τελική εφαρμογή των δασμών, πιθανές δικαστικές παρεμβάσεις, εξαιρέσεις ή επαναδιαπραγματεύσεις.

Όσον αφορά την παραγωγή, οι εταιρείες εξετάζουν εναλλακτικές όπως μεταφορά από την Κίνα στο Μεξικό, σε άλλες χώρες ή επαναπατρισμό των δραστηριοτήτων. Ακόμη και μεγάλες πολυεθνικές, όπως η Caterpillar και η Toyota, καθυστερούν σε σημαντικές αποφάσεις. Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις αναμένεται να ακολουθήσουν με ακόμα μεγαλύτερη χρονική υστέρηση. Το αποθεματικό των εισαγωγών που είχε δημιουργηθεί πριν από την επιβολή δασμών έχει εξαντληθεί, και πλέον το αυξημένο κόστος θα μετακυλιστεί στους καταναλωτές.

Στο μεταναστευτικό μέτωπο, παρά την εκτίμηση ότι περίπου 1 εκατομμύριο παράτυποι μετανάστες απελάθηκαν τον πρώτο χρόνο της δεύτερης θητείας Τραμπ, οι δείκτες απασχόλησης σε τομείς που εξαρτώνται από μεταναστευτικό εργατικό δυναμικό – αγροτική παραγωγή, επεξεργασία τροφίμων, κατ’ οίκον φροντίδα και κατασκευές – παραμένουν σχεδόν αμετάβλητοι. Αυτό δείχνει ότι η πλήρης επίδραση των απελάσεων δεν έχει ακόμη γίνει αισθητή.

Οι χαμηλά αμειβόμενες θέσεις εργασίας με δύσκολες συνθήκες και περιορισμένα οφέλη δεν προσελκύουν επαρκή αριθμό νόμιμων εργαζομένων, και η αντικατάσταση με μηχανές ή ρομπότ δεν είναι ακόμη εφικτή σε πολλούς τομείς. Όταν οι επιπτώσεις των απελάσεων γίνουν πλήρως ορατές μέσα στο 2026, αναμένεται έλλειψη εργατικού δυναμικού, αύξηση μισθών και επιπλέον πληθωριστικές πιέσεις.

Η αβεβαιότητα εξηγεί την ασυμμετρία στις επενδύσεις: ραγδαία αύξηση στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης και σχεδόν μηδενική ανάπτυξη στον υπόλοιπο ιδιωτικό τομέα. Παρά τις φορολογικές ελαφρύνσεις, τα χαμηλά πραγματικά επιτόκια και την αφθονία ρευστότητας, οι επιχειρήσεις διστάζουν, όπως δείχνουν οι θεωρίες των Dixit και Pindyck: όταν η αβεβαιότητα είναι υψηλή, επενδύσεις που είναι δύσκολο να ανακληθούν αναβάλλονται.

Η εμπειρία δείχνει ότι τέτοιου είδους πολιτικά σοκ χρειάζονται χρόνο για να εμφανιστούν στους βασικούς δείκτες. Η καθυστέρηση αυτή συχνά δημιουργεί ψευδή αίσθηση ασφάλειας μέχρι οι επιπτώσεις να γίνουν εμφανείς και δύσκολα αναστρέψιμες.

Στις ΗΠΑ, η συνύπαρξη πολιτικής αβεβαιότητας με περιορισμένες επενδύσεις σε συγκεκριμένους τομείς δημιουργεί μια ψευδή εικόνα ανθεκτικότητας. Όπως συνέβη σε άλλες χώρες με πολιτικές ρήξεις, η πτώση της εμπιστοσύνης προηγείται της κάμψης της δραστηριότητας. Όταν οι αποφάσεις αρχίσουν να μεταφράζονται σε πραγματικές ελλείψεις εργασίας και εισροών, η πίεση σε τιμές και μισθούς θα ενταθεί.

Οι ΗΠΑ ενδέχεται να βιώσουν φαινόμενα παρόμοια με το Brexit στο Ηνωμένο Βασίλειο, όταν οι ιδιωτικές επενδύσεις παρέμειναν «παγωμένες» για χρόνια, υπονομεύοντας την ανάπτυξη. Η άνθηση της τεχνητής νοημοσύνης μπορεί να μετριάσει τις απώλειες, αλλά παράλληλα θα ενισχύσει τις πληθωριστικές πιέσεις. Το γεγονός ότι οι πλήρεις οικονομικές συνέπειες των πολιτικών Τραμπ δεν έχουν εμφανιστεί ακόμη δεν αποτελεί ένδειξη αποτυχίας της ανάλυσης, αλλά δείχνει πόσο ισχυρή είναι η επίδραση της αβεβαιότητας στις οικονομικές αποφάσεις.