Η ελληνική κοινωνία αντιμέτωπη με αυξημένο κόστος ζωής και φτώχεια – Τι δείχνουν τα πρόσφατα στοιχεία

Την ίδια ποσότητα προϊόντων καταναλώνουν σήμερα οι Έλληνες όπως πριν από 20 χρόνια, αλλά με μέση τιμή αυξημένη κατά 30%, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε η NielsenIQ στο ετήσιο συνέδριό της «Shopper Trends». Παρά τις υποχωρήσεις των τιμών στη δεκαετία πριν από το 2021, οι διαδοχικές κρίσεις – εφοδιαστική, ενεργειακή και πληθωριστική λόγω του πολέμου στην Ουκρανία, αλλά και η νέα κρίση – εκτόξευσαν το κόστος των βασικών αγαθών και συνολικά το βιοτικό επίπεδο. Σε σύγκριση με το 2022, οι τιμές των τροφίμων έχουν αυξηθεί κατά 22%, ενώ σε σχέση με το 2020 η αύξηση φτάνει το 37,81%, σύμφωνα με στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ.

Η πίεση στα εισοδήματα αντανακλάται και στα ευρωπαϊκά στατιστικά: το 2025 η Ελλάδα κατατάσσεται μαζί με τη Βουλγαρία στην τελευταία θέση της Ε.Ε. όσον αφορά το κατά κεφαλήν ΑΕΠ σε μονάδες αγοραστικής δύναμης, στο 68% του μέσου ευρωπαϊκού όρου. Παράλληλα, το ποσοστό του πληθυσμού με σοβαρές υλικές και κοινωνικές στερήσεις αυξήθηκε στο 14,9% το 2025 από 14% το 2024, φτάνοντας ξανά το υψηλό πενταετίας που είχε καταγραφεί το 2020. Μαζί με τη Ρουμανία και τη Βουλγαρία, η Ελλάδα παραμένει στις τρεις χώρες της Ε.Ε. με διψήφιο ποσοστό πληθυσμού σε στερήσεις.

Το ποσοστό του πληθυσμού σε κίνδυνο φτώχειας αυξήθηκε για δεύτερη συνεχή χρονιά, φτάνοντας το 27,5% το 2025 από 26,9% το 2024, παραμένοντας μετά τις κοινωνικές μεταβιβάσεις στο 19,6%. Πρόκειται για το δεύτερο υψηλότερο ποσοστό στην Ε.Ε., μετά τη Βουλγαρία (30%).

Η οικονομική πίεση επηρεάζει άμεσα τις συνήθειες των νοικοκυριών. Σύμφωνα με έρευνα της Circana, το 84% περιορίζει τις επισκέψεις σε εστιατόρια, δαπάνες για ένδυση-υπόδηση, ενώ το 81% μειώνει τα έξοδα για διασκέδαση και το 79% περιορίζει ταξίδια και διακοπές. Στις αγορές από σούπερ μάρκετ, η αξία υπερτερεί της μάρκας: το 60% αγοράζει προϊόντα σε προσφορά, το 57% περιορίζει αγορές μη αναγκαίων προϊόντων, το 52% συγκρίνει τιμές και πάνω από 40% προτιμά προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας.

Παρά την αύξηση των μισθών, η μεγαλύτερη πηγή ανησυχίας παραμένει η αναντιστοιχία των εισοδημάτων με το κόστος βασικών αγαθών και υπηρεσιών. Ακολουθούν η κατάσταση των θεσμών, η διαφάνεια και η διαφθορά, καθώς και το κόστος κατοικίας. Η γενικευμένη αίσθηση μέτριου προς χαμηλού επιπέδου ευημερίας καταγράφεται στην ελληνική κοινωνία, επιβεβαιώνοντας ότι η οικονομική ανασφάλεια επηρεάζει μεγάλο μέρος του πληθυσμού.

Το ελληνικό ιδιωτικό χρέος αγγίζει το ΑΕΠ: Οι NPLs μειώνονται, αλλά παραμένουν προκλήσεις

Για πρώτη φορά μετά από πολλά χρόνια, η συνολική δανειακή έκθεση της ελληνικής κοινωνίας —ιδιώτες και επιχειρήσεις— ξεπερνά το ένα ΑΕΠ, σύμφωνα με το δελτίο του ΙΟΒΕ για το τρίτο τρίμηνο του 2025. Από αυτά, περίπου το 1/3 θεωρείται “κόκκινο”, ενώ οι κρατικές παρεμβάσεις, όπως βελτιώσεις στον εξωδικαστικό συμβιβασμό και ρυθμίσεις ειδικών δανείων, αναμένεται να αποδώσουν αποτελέσματα προς το τέλος του επόμενου έτους.

Το συνολικό ιδιωτικό χρέος —συμπεριλαμβανομένων οφειλών προς δημόσιους φορείς, τράπεζες και servicers— έφτασε τα €407,6 δισ., με τις καθυστερήσεις να ανέρχονται σε €235,6 δισ., δηλαδή το 58% του συνόλου. Το μεγαλύτερο μέρος των οφειλών σε καθυστέρηση αφορά το Δημόσιο, με φορολογικές και ασφαλιστικές υποχρεώσεις να αντιστοιχούν περίπου στο 70%. Οι φορολογικές οφειλές παραμένουν στα €111,9 δισ., με τις επιχειρήσεις να κατέχουν το 62%, ενώ οι οφειλές προς τα ασφαλιστικά ταμεία φτάνουν τα €50,7 δισ.

Στον τραπεζικό τομέα, τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια (NPLs) μειώθηκαν σημαντικά, από 48–50% το 2017–2019 σε περίπου 30% (€73,9 δισ.) στο Q3 2025. Η πλειονότητα διαχειρίζεται πλέον από τους servicers (€68 δισ., 92% του συνόλου), με τα επιχειρηματικά δάνεια να αποτελούν το μεγαλύτερο μέρος, ακολουθούμενα από δάνεια κατοικιών και καταναλωτικά. Τα ενήμερα δάνεια αυξήθηκαν από €105,7 δισ. το 2017 σε €171,1 δισ. το τρίτο τρίμηνο του 2025, καταδεικνύοντας σταθερή πιστωτική επέκταση.

Παρά την πρόοδο στη μείωση των NPLs και τα εργαλεία για δεύτερη ευκαιρία, η μεγάλη συσσώρευση οφειλών, η οποία συχνά περιλαμβάνει τρέχουσες και παλαιές υποχρεώσεις, καθιστά δύσκολη τη ρύθμιση για πολλούς δανειολήπτες. Το συνολικό επιχειρηματικό χρέος εξακολουθεί να αποτελεί τη μεγαλύτερη πρόκληση, επηρεάζοντας ιδιώτες και επιχειρήσεις ακόμη και σε δεύτερη ή τρίτη γενιά οφειλετών.

Κατανομή NPLs Q3 2025:

Τράπεζες: €5,9 δισ. (επιχειρηματικά €3,5 δισ., κατοικίες €1,9 δισ., καταναλωτικά €0,5 δισ.)

Servicers: €68 δισ. (επιχειρηματικά €34,7 δισ., κατοικίες €18,5 δισ., καταναλωτικά €14,7 δισ.)

Τουρισμός

Με ενδιαφέρον θα περιμένουμε τα επίσημα στοιχεία, αφού πάντα ξέρουμε πως υπάρχει γκρίνια. Με ενδιαφέρον διαβάσαμε όλα τα παρακάτω.

Ο ελληνικός τουρισμός, λίγες μόλις ημέρες πριν από το Πάσχα, βρίσκεται αντιμέτωπος με μια εικόνα που κάθε άλλο παρά αισιόδοξη είναι, όπως περιγράφουν εκπρόσωποι των τουριστικών λεωφορείων. Ο Απόστολος Εμμανουηλίδης, Πρόεδρος της Ομοσπονδίας Επιχειρήσεων Τουρισμού Ελλάδος – Τουριστικών Γραφείων & Λεωφορείων, μιλώντας στο ERTnews.gr, κάνει λόγο για μια πρωτοφανή πτώση στην κίνηση, τόσο στην Ελλάδα όσο και στην υπόλοιπη Ευρώπη. «Δεν πάει καλά ο τουρισμός στην Ελλάδα και γενικά σε όλη την Ευρώπη. Εμείς έχουμε μια πτώση από 60% έως 85% αυτή τη στιγμή που μιλάμε», σημειώνει, διευκρινίζοντας ότι η χαμηλή συμμετοχή αφορά τόσο τα ταξίδια στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό. «Είμαστε 5 με 6 ημέρες πριν από τις αναχωρήσεις που είχαμε προγραμματίσει για το Πάσχα και δυστυχώς είναι πολύ μικρή η συμμετοχή των ταξιδιωτών», προσθέτει, περιγράφοντας ένα κλίμα γενικευμένης ανασφάλειας.

Ο κ. Εμμανουηλίδης δεν περιορίζεται μόνο στη ζήτηση, αλλά αναδεικνύει και τη δραματική επιβάρυνση του λειτουργικού κόστους για τις επιχειρήσεις του κλάδου. Όπως εξηγεί, ο πόλεμος δεν επηρεάζει μόνο τις τιμές των καυσίμων, αλλά συμπαρασύρει σχεδόν όλα τα βασικά κόστη: «Έχουν ακριβύνει τα λάστιχα, έχουν ακριβύνει τα λάδια, όλα τα ανταλλακτικά έχουν πάει στα ύψη», υπογραμμίζει. Απέναντι σε αυτή την πραγματικότητα, οι επαγγελματίες ετοιμάζονται για κλιμάκωση των δράσεών τους. Ο Πρόεδρος της Ομοσπονδίας αποκαλύπτει ότι έχει ήδη αποσταλεί επιστολή προς τους αρμόδιους υπουργούς με αίτημα είτε επιδότησης είτε μείωσης του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στο πετρέλαιο κίνησης για τα τουριστικά λεωφορεία. Παράλληλα, η Ομοσπονδία εξετάζει την προσφυγή στην Επιτροπή Ανταγωνισμού για το ζήτημα των τελών κυκλοφορίας, θεωρώντας ότι θίγεται η αρχή των ίσων όρων ανταγωνισμού σε σχέση με άλλες κατηγορίες μεταφορών

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και η γεωγραφική κατανομή των απωλειών, καθώς όπως επισημαίνει ο κ. Εμμανουηλίδης, οι περιοχές με τις μεγαλύτερες μειώσεις στην κίνηση είναι «πρωτίστως τα μεγάλα νησιά μας, η Κρήτη αλλά και η Ρόδος». Η εγγύτητα σε βάσεις του ΝΑΤΟ αλλά και η παραδοσιακά ισχυρή παρουσία Ισραηλινών τουριστών στις περιοχές αυτές εντείνουν το αίσθημα ανασφάλειας και μεταφέρονται άμεσα στις κρατήσεις και στα οργανωμένα ταξίδια.

Δέκα χρόνια μετά τα Panama Papers: Η offshore φοροαποφυγή παραμένει ανεξέλεγκτη

Δέκα χρόνια μετά την αποκάλυψη των Panama Papers, η μάχη κατά της offshore φοροαποφυγής παραμένει ανεπίλυτη. Σύμφωνα με στοιχεία της Oxfam, έως και 3,55 τρισ. δολάρια παραμένουν κρυμμένα από τις φορολογικές αρχές μέσω υπεράκτιων δομών, ποσό που αντιστοιχεί περίπου στο 3% του παγκόσμιου ΑΕΠ. Το μεγαλύτερο μέρος αυτού του πλούτου συγκεντρώνεται στα χέρια του πλουσιότερου 0,1% του παγκόσμιου πληθυσμού, ισοδυναμώντας με τον συνολικό πλούτο του φτωχότερου μισού της ανθρωπότητας.

Η εκτίμηση βασίζεται σε έρευνες του Γάλλου οικονομολόγου Γκαμπριέλ Ζουκμάν και του EU Tax Observatory, σύμφωνα με τις οποίες ο συνολικός πλούτος σε offshore λογαριασμούς ανήλθε στα 13,25 τρισ. δολάρια το 2023. Παρά την εφαρμογή του συστήματος αυτόματης ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ κρατών από το 2016, που μείωσε εν μέρει την απόκρυψη κεφαλαίων, ένα σημαντικό τμήμα αυτών παραμένει εκτός φορολόγησης.

Η δημοσιοποίηση της νέας έρευνας συμπίπτει με τη συμπλήρωση μιας δεκαετίας από τα Panama Papers, τα οποία ανέδειξαν τη δομική διάσταση της φοροαποφυγής. Ο Κρίστιαν Χάλουμ, επικεφαλής φορολογικής πολιτικής της Oxfam, υπογραμμίζει ότι το πρόβλημα ξεπερνά την «δημιουργική λογιστική» και αγγίζει θέματα ισχύος και κοινωνικής ανισότητας, καθώς η μεταφορά τεράστιων κεφαλαίων εκτός φορολόγησης αποδυναμώνει την έννοια της ισονομίας. Στο πλαίσιο αυτό, η Oxfam επαναφέρει την πρόταση για επιβολή φόρου πλούτου και ενίσχυση των διεθνών μηχανισμών κατά της φοροαποφυγής, ζητώντας από τις κυβερνήσεις να κλείσουν τα «παραθυράκια» που επιτρέπουν τη διαρροή φορολογικών εσόδων.