Στενά του Ορμούζ: Η αδιέξοδη προσπάθεια των ΗΠΑ και οι γεωπολιτικοί περιορισμοί

Θα ξεκινήσουμε διαφορετικά  με την όλη κατάσταση στον πόλεμο στη Μέση Ανατολή να δείχνει πολύ σύνθετη, ενδεχομένως περισσότερο από ότι πιστεύουμε, με ότι αυτό μπορεί να σημαίνει και για τις αγορές. Ο Αμερικανός πρόεδρος Donald Trump πιέζει για το άνοιγμα των Στενά του Ορμούζ, προκειμένου να μειωθεί η ενεργειακή κρίση, αλλά η κατάσταση παραμένει περίπλοκη λόγω της συνεχιζόμενης σύγκρουσης με το Ιράν. Οι επιθέσεις σε πλοία και η παρουσία ναρκών έχουν περιορίσει δραστικά τη ναυσιπλοΐα, αφήνοντας τον έλεγχο των διελεύσεων στην Τεχεράνη.

Από το στενό διέρχεται περίπου το 20% των παγκόσμιων προμηθειών πετρελαίου, με αποτέλεσμα η διακοπή των διελεύσεων να προκαλεί ελλείψεις καυσίμων και αυξήσεις τιμών σε Ασία, Ευρώπη και Αφρική. Ο Trump προτείνει πολυεθνική ναυτική συνοδεία για τα εμπορικά πλοία, αλλά οι σύμμαχοι — από το Τόκιο έως το Βερολίνο — αμφισβητούν τη δυνατότητα επιτυχίας λόγω της ικανότητας του Ιράν να απειλεί τα πλοία με σκάφη ταχείας επίθεσης, υποβρύχια, drones και νάρκες.

Στρατιωτικοί αναλυτές, όπως ο Tom Sharpe, υπογραμμίζουν ότι χωρίς εκεχειρία, οποιαδήποτε προσπάθεια συνοδείας είναι επικίνδυνη. Η εμπειρία από την Ερυθρά Θάλασσα και το στενό Μπαμπ αλ-Μαντέμπ δείχνει ότι ακόμη και ισχυρές ναυτικές παρουσίες δεν εξασφαλίζουν την ομαλή διέλευση.

Οι ηγέτες Ευρώπης, όπως ο Keir Starmer και ο Emmanuel Macron, δηλώνουν απροθυμία συμμετοχής σε επιχειρήσεις μέχρι να υπάρξει αποκλιμάκωση. Οι ασφαλιστικές εταιρείες και οι τράπεζες παραμένουν επίσης διστακτικές να υποστηρίξουν τα ταξίδια κοντά στο Ιράν λόγω κινδύνων επιθέσεων και κυρώσεων.

Στο μεταξύ, η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα προωθούν πετρέλαιο μέσω αγωγών, παρακάμπτοντας τα Στενά, αλλά δεν μπορούν να αντικαταστήσουν πλήρως τον όγκο που διακινείται εκεί. Ακόμη και μετά το τέλος του πολέμου, η διέλευση ενδέχεται να παραμείνει επικίνδυνη, καθώς το Ιράν θα μπορούσε να διατηρήσει απειλές για να διατηρήσει γεωπολιτικό μοχλό πίεσης.

Όπως επισημαίνει ο Torbjorn Soltvedt, «το Ιράν δεν χρειάζεται να κλείσει τα Στενά. Αρκεί να δημιουργεί την αίσθηση απειλής, καθιστώντας τη διέλευση υπερβολικά επικίνδυνη».

Η κατάσταση παραμένει επομένως σε αδιέξοδο: τα Στενά δεν είναι τυπικά κλειστά, αλλά η πρόσβαση ελέγχεται πλήρως από την Τεχεράνη, αφήνοντας τις διεθνείς ροές πετρελαίου και LNG σε πρωτοφανή αβεβαιότητα.

Αμερικανός εμπειρογνώμονας: Ο ιρανικός πόλεμος ξεφεύγει από τον έλεγχο των ΗΠΑ

Μένοντας στο καυτό θέμα. Ο Ντάγκλας Μπεντάου, ανώτερος συνεργάτης του Cato Institute στον τομέα Άμυνας, δήλωσε ότι η ιρανική αντίδραση στον αμερικανοϊσραηλινό πόλεμο έχει υπερβεί τις προσδοκίες της κυβέρνησης του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, θέτοντας τις ΗΠΑ αντιμέτωπες με μια κατάσταση που «ξεφεύγει από τον έλεγχο».

Σε συνέντευξή του στο Al Jazeera, σημείωσε ότι ούτε ο Τραμπ ούτε οι αξιωματούχοι της κυβέρνησής του προέβλεψαν ότι το Ιράν θα άντεχε τα αρχικά πλήγματα και ότι βασίστηκαν στη στρατηγική τους θεωρώντας ότι οι στόχοι θα επιτυγχάνονταν γρήγορα.

Ο Μπεντάου πρόσθεσε ότι, ενώ η αμερικανική πλευρά υποστηρίζει ότι ο πόλεμος εξελίσσεται σύμφωνα με το σχέδιο και το χρονοδιάγραμμα, πολλοί αμφισβητούν την ακρίβεια αυτών των δηλώσεων σχετικά με την πορεία της σύγκρουσης.

Πηγή: elnashra, Al Jazeera

Τουρισμός

Εν μέσω ανησυχιών για την πορεία του ελληνικού τουρισμού το 2026, παραμένουμε προσωπικά αισιόδοξοι, βασιζόμενοι και στη δύναμη του ελληνικού Brand. Υπάρχουν, μάλιστα, εκτιμήσεις πως οι διεθνείς εξελίξεις θα μπορούσαν να λειτουργήσουν θετικά για την Ελλάδα, με πιθανή μείωση της ζήτησης σε χώρες όπως η Αίγυπτος και, σε κάποιο βαθμό, η Τουρκία, ανοίγοντας παράλληλα ευκαιρίες για αύξηση των αφίξεων στη χώρα μας.

Το 2025 καταγράφηκε θετική πορεία στις διεθνείς αεροπορικές αφίξεις στην Ελλάδα, οι οποίες ανήλθαν συνολικά σε 31 εκατομμύρια επιβάτες, σημειώνοντας αύξηση 5,9% σε σχέση με το 2024 (29,3 εκατ.). Την ανάπτυξη αυτή «οδηγούν» κυρίως οι αγορές της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης, αναδεικνύοντας τη δυναμική του City Break.

Σύμφωνα με ανάλυση του Ινστιτούτου του Συνδέσμου Ελληνικών Τουριστικών Επιχειρήσεων (ΙΝΣΕΤΕ), δομικό στοιχείο ανθεκτικότητας στον τουρισμό αποτελεί η διασπορά των αγορών προέλευσης. Οι κορυφαίες 20 αγορές καλύπτουν το 89% των αφίξεων, ενώ καμία μεμονωμένη αγορά δεν υπερβαίνει το 17,4% του συνόλου, γεγονός που ενισχύει τη σταθερότητα του τομέα.

Σημαντικό ρόλο διαδραμάτισε και η επιμήκυνση της τουριστικής σεζόν. Παρά την αιχμή του Ιουλίου, με 5,2 εκατ. αφίξεις (16,6% του συνόλου), οι υψηλότερες ποσοστιαίες αυξήσεις καταγράφηκαν στις αρχές και στο τέλος του έτους, υπογραμμίζοντας τη σημασία των επενδύσεων σε προϊόντα εκτός αιχμής (off-season).

Διεθνείς αεροπορικές αφίξεις ανά αεροδρόμιο

Διεθνές Αεροδρόμιο Αθηνών (Δ.Α.Α.): 12,0 εκατ. επιβάτες (+9,0% σε σχέση με το 2024, +989 χιλ. επιβάτες)

Αεροδρόμιο Θεσσαλονίκης: 2,7 εκατ. επιβάτες (+10,2%, +249 χιλ.)

Περιφερειακά αεροδρόμια: 16,3 εκατ. επιβάτες (+3,1%, +486 χιλ.)

Κορυφαίες αγορές προέλευσης

Δ.Α.Α.: Ιταλία, Γερμανία, Ην. Βασίλειο, Γαλλία, Κύπρος

Θεσσαλονίκη: Γερμανία, Ην. Βασίλειο, Κύπρος, Ιταλία, Πολωνία

Περιφερειακά αεροδρόμια: Ην. Βασίλειο, Γερμανία, Ιταλία, Πολωνία, Γαλλία

Η αγορά του Ην. Βασιλείου παραμένει πρώτη με 5,4 εκατ. αφίξεις (+3,5%, +183 χιλ.), ενώ η Γερμανία ακολουθεί με 5,1 εκατ. επιβάτες, παρουσιάζοντας τη μεγαλύτερη απόλυτη αύξηση (+279 χιλ., +5,8%). Οι top-20 αγορές καλύπτουν το 89% των αφίξεων, χωρίς καμία να ξεπερνά το 17,4%. Οι διεθνείς αφίξεις στα πέντε μεγαλύτερα αεροδρόμια αντιπροσωπεύουν το 77% του συνόλου.

Ποσοστιαίες μεταβολές

Ισραήλ: +27,2%

ΗΠΑ: +18,5%

Τουρκία: +14,5%

Περίοδος αιχμής

Ο Ιούλιος παραμένει ο μήνας αιχμής με 5,2 εκατ. αφίξεις (16,6% του συνόλου), ωστόσο η υψηλότερη ανάπτυξη καταγράφηκε εκτός αιχμής, στις αρχές και στο τέλος του έτους, υπογραμμίζοντας τη σημασία της επιμήκυνσης της τουριστικής περιόδου.

Χαρακτηριστικές δηλώσεις

Το πόσο περίπλοκα και δύσκολα είναι τα πράγματα φαίνεται και από τις δηλώσεις του κ. Βαφειά.

Συγκεκριμένα, κατά τη διάρκεια της συνέντευξης τύπου για την απονομή των βραβείων EY Επιχειρηματίας της Χρονιάς 2025, ο Διευθύνων Σύμβουλος του VAFIAS GROUP, Χάρης Βαφειάς, αποκάλυψε ότι ο όμιλος αυτή τη στιγμή έχει τρία πλοία εγκλωβισμένα στα Στενά του Ορμούζ λόγω της συνεχιζόμενης σύγκρουσης στο Ιράν.

«Δεν ξέρουμε εάν μπορούμε να τα βγάλουμε, πώς μπορούμε να τα βγάλουμε ή με ποιο ρίσκο», τόνισε ο κ. Βαφειάς, προσθέτοντας με χιούμορ αλλά και σοβαρότητα ότι «όποιος επιχειρεί να περάσει και δεν είναι Ιρανός ή Κινέζος κινδυνεύει με επιθέσεις, ακόμη και με ρουκέτες».

Ο κ. Βαφειάς επεσήμανε ότι οι επιπτώσεις στον ελληνικό ναυτιλιακό τομέα θα εξαρτηθούν από τη διάρκεια της σύγκρουσης. Εάν η ένταση διαρκέσει περίπου τρεις μήνες, οι συνέπειες θα είναι περιορισμένες. Σε αντίθετη περίπτωση, εννέα μήνες έως ένα έτος, τα προβλήματα θα είναι σημαντικά, δεδομένου ότι τα πλοία κινούνται με πετρέλαιο, του οποίου η τιμή έχει ήδη αυξηθεί σημαντικά.

Η πρόσβαση σε τρόφιμα, νερό και καύσιμα για τα παγιδευμένα πλοία είναι δύσκολη, εξαιτίας του κινδύνου επιθέσεων με drones και ρουκέτες, ενώ το κόστος ασφάλειας έχει αυξηθεί σημαντικά και τα πληρώματα διστάζουν να πλοηγηθούν σε επικίνδυνες ζώνες.

Ο ίδιος επεσήμανε ότι οι συνέπειες επηρεάζουν ευρύτερα τις οικονομίες και τον πληθωρισμό, με τον κόσμο να αρχίζει ήδη να παρατηρεί αυξήσεις στις τιμές καυσίμων και αγαθών. Εκτίμησε ότι η κατάσταση θα ήταν πιο διαχειρίσιμη αν περιοριζόταν σε 2–3 μήνες.

Επιπτώσεις στα σχέδια του ομίλου

Ο πόλεμος εμποδίζει τον VAFIAS GROUP να προχωρήσει σε νέα σχέδια για την επόμενη χρονιά. Ο κ. Βαφειάς ανέφερε ότι, πέρα από τα πλοία που αναμένεται να παραλάβει ο όμιλος από ναυπηγεία στην Κορέα το 2027, 2028 και 2029, δεν υπάρχουν νέες επενδυτικές πρωτοβουλίες, καθώς δεν είναι δυνατή η εκτίμηση της διάρκειας και των συνθηκών του πολέμου. Ο όμιλος βρίσκεται σε στάση αναμονής, συνεχίζοντας μόνο τα προγραμματισμένα έργα από το 2025.

Σε ερώτηση για πιθανό Plan B, ο κ. Βαφειάς δήλωσε ότι δεν υπάρχει, καθώς η αποφυγή επικίνδυνων περιοχών δεν είναι πάντα εφικτή, ενώ ήδη παρατηρούνται επιπτώσεις στην οικονομία.

Ο CEO του VAFIAS GROUP εκτίμησε ότι, εάν η σύγκρουση συνεχιστεί, η ελληνική και η παγκόσμια οικονομία θα επηρεαστούν ακόμη περισσότερο, ενώ ο πληθωρισμός θα αυξηθεί. Τέλος, εξέφρασε την ανησυχία του για πιθανό τρομοκρατικό χτύπημα και σημείωσε ότι ελπίζει ο τουρισμός να παραμείνει σχετικά ανεπηρέαστος.