Επιδείνωση των συνθηκών διαβίωσης – Πάνω από 1 στους 7 σε σοβαρή στέρηση το 2025

Σημαντική επιδείνωση των συνθηκών διαβίωσης των ελληνικών νοικοκυριών καταγράφουν τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για το 2025, με αύξηση των πολιτών που βρίσκονται σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού, κυρίως λόγω της ενίσχυσης των σοβαρών υλικών και κοινωνικών στερήσεων.

Σύμφωνα με την έρευνα Εισοδήματος και Συνθηκών Διαβίωσης (SILC), το ποσοστό του πληθυσμού που στερείται τουλάχιστον 7 από 13 βασικά αγαθά και υπηρεσίες ανήλθε στο 14,9%, αυξημένο κατά 0,9 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με το 2024. Η επιδείνωση είναι εντονότερη στα παιδιά, όπου το ποσοστό διαμορφώθηκε στο 15,9% από 13,9%, ενώ αυξητικές τάσεις καταγράφονται και στους ηλικιωμένους (14,1%) και στις ηλικίες 18-64 ετών (15%).

Τα στοιχεία αποτυπώνουν σοβαρές οικονομικές δυσκολίες στην καθημερινότητα των πολιτών. Πάνω από τους μισούς δηλώνουν αδυναμία αντικατάστασης φθαρμένων επίπλων, ενώ σημαντικά ποσοστά δυσκολεύονται να καλύψουν βασικές υποχρεώσεις, όπως ενοίκιο, δάνεια ή πάγιους λογαριασμούς. Παράλληλα, περίπου οι μισοί δεν μπορούν να ανταποκριθούν σε έκτακτες δαπάνες ή να χρηματοδοτήσουν έστω και μία εβδομάδα διακοπών.

Ιδιαίτερα έντονο παραμένει το στεγαστικό πρόβλημα, με το 28,3% του πληθυσμού να διαβιεί σε συνθήκες στενότητας χώρου, ποσοστό που εκτοξεύεται στο 42,9% για τα παιδιά. Ταυτόχρονα, το 26,4% δηλώνει σημαντική επιβάρυνση από το κόστος στέγασης, ενώ στους φτωχούς το ποσοστό αυτό φτάνει το 82,6%.

Οι ανισότητες είναι εμφανείς και στη διατροφή και την ποιότητα ζωής. Το 41,6% του φτωχού πληθυσμού δεν μπορεί να εξασφαλίσει επαρκή διατροφή, ενώ το 35,9% δηλώνει αδυναμία για επαρκή θέρμανση. Επιπλέον, η πλειονότητα των φτωχών νοικοκυριών δυσκολεύεται να πληρώσει εγκαίρως βασικούς λογαριασμούς ή να καλύψει καθημερινές ανάγκες.

Στο επίπεδο κοινωνικής ζωής, το 27,3% του πληθυσμού δεν έχει τη δυνατότητα συμμετοχής σε δραστηριότητες αναψυχής, ενώ το 34,3% δεν μπορεί να διαθέσει χρήματα για προσωπικές ανάγκες ή χόμπι. Τα ποσοστά αυτά είναι σημαντικά υψηλότερα για τα φτωχότερα στρώματα.

Ανησυχητικά είναι και τα στοιχεία για την υγεία, καθώς πάνω από το 20% όσων χρειάστηκαν ιατρική φροντίδα δεν την έλαβαν, κυρίως λόγω οικονομικών δυσκολιών, καθυστερήσεων ή πρόσβασης. Αντίστοιχα, το 30,5% δεν πραγματοποίησε αναγκαία οδοντιατρική θεραπεία.

Κίνδυνος φτώχιας

Συνολικά, το ποσοστό του πληθυσμού που βρίσκεται σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού ανήλθε στο 27,5% (περίπου 2,8 εκατ. άτομα), αυξημένο σε σχέση με το 2024. Ιδιαίτερα υψηλός παραμένει ο κίνδυνος για τα παιδιά, φτάνοντας το 29,6%.

Το κατώφλι φτώχειας ορίζεται στα 7.020 ευρώ ετησίως για ένα άτομο και 14.742 ευρώ για οικογένεια με δύο παιδιά, ενώ το 19,6% του πληθυσμού βρίσκεται κάτω από αυτό το όριο μετά τις κοινωνικές μεταβιβάσεις.

Τα στοιχεία επιβεβαιώνουν ότι οι κοινωνικές παροχές και κυρίως οι συντάξεις διαδραματίζουν κρίσιμο ρόλο στη μείωση της φτώχειας, περιορίζοντάς την συνολικά κατά 24,3 ποσοστιαίες μονάδες. Ωστόσο, η συνολική εικόνα καταδεικνύει ότι οι πιέσεις στο εισόδημα και το κόστος ζωής συνεχίζουν να επιβαρύνουν σημαντικά τα ελληνικά νοικοκυριά.

Σκάνδαλο ΟΠΕΚΕΠΕ: Νέες εξελίξεις προαναγγέλλει η Ευρωπαία Εισαγγελέας Λάουρα Κοβέσι

Το σκάνδαλο με τις γεωργικές επιδοτήσεις στον ΟΠΕΚΕΠΕ φαίνεται ότι δεν έχει κλείσει, καθώς η Ευρωπαία Εισαγγελέας, Λάουρα Κοβέσι, προανήγγειλε περαιτέρω εξελίξεις στις υποθέσεις που αφορούν τη διαχείριση των ενισχύσεων.

«Οι υποθέσεις σχετικά με τις γεωργικές επιδοτήσεις συνεχίζονται και δεν πρόκειται μόνο για μία, αλλά για πολλές. Μόλις ολοκληρώσουμε τις έρευνες, θα δώσουμε αναλυτικές λεπτομέρειες», δήλωσε η Κοβέσι απαντώντας σε ερώτηση του ευρωβουλευτή του ΣΥΡΙΖΑ και αντιπροέδρου της Ευρωπαϊκής Αριστεράς, Κώστα Αρβανίτη, κατά τη διάρκεια συνεδρίασης στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Παράλληλα, η εισαγγελέας επισήμανε ότι ο φόρτος εργασίας της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας θα αυξηθεί περαιτέρω, λόγω της ενίσχυσης των αναφορών και των ελέγχων που διεξάγονται, αλλά και εξαιτίας της αυξημένης δραστηριότητας της υπηρεσίας. «Και αυτό δεν θα σταματήσει, γιατί οι εγκληματίες δεν θα σταματήσουν ποτέ», τόνισε χαρακτηριστικά.

Οι δηλώσεις αυτές έγιναν στο πλαίσιο της ενημέρωσης της Επιτροπής LIBE του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, κατά την οποία η Κοβέσι παρουσίασε τα πεπραγμένα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας σε όλα τα κράτη-μέλη, εστιάζοντας στις δικογραφίες και τις έρευνες που βρίσκονται σε εξέλιξη σχετικά με σκάνδαλα και παραβάσεις της νομοθεσίας.

Ανεργία των νέων στην Ελλάδα: Υψηλά επίπεδα και προκλήσεις μετάβασης στην εργασία

Η Ελλάδα καταγράφει από τα υψηλότερα ποσοστά ανεργίας στην ΕΕ για τη νεότερη ηλικιακή ομάδα (15-24 ετών). Η μέση ανεργία 2001–2024 ανήλθε στο 35%, σημαντικά πάνω από το εθνικό ποσοστό 15,3%, ενώ κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης 2009–2013 η ανεργία των νέων έφτασε στο 43,4% (18,4% το εθνικό ποσοστό). Υψηλότερη παραμένει η ανεργία στις γυναίκες (41,2%) σε σχέση με τους άνδρες (29,8%), όπως επισημαίνει η Eurobank Research, με αποτέλεσμα σημαντική απώλεια παραγωγικού δυναμικού και ενίσχυση του κινδύνου διαρροής ανθρώπινου κεφαλαίου.

Συμμετοχή στην αγορά εργασίας

Το ποσοστό συμμετοχής των νέων στην αγορά εργασίας παραμένει περίπου μισό του εθνικού (28,4% έναντι 52,3% για 2001–2024). Ανά φύλο, οι γυναίκες συμμετέχουν λιγότερο (25,9%) από τους άνδρες (30,8%), αλλά η διαφορά έχει μειωθεί σημαντικά. Η γενικότερη καθοδική τάση στη συμμετοχή οφείλεται εν μέρει στο ότι πολλοί νέοι παραμένουν σε τριτοβάθμια εκπαίδευση ή συνεχίζουν σε μεταπτυχιακό ή διδακτορικό επίπεδο μετά το πρώτο πτυχίο.

Νέοι εκτός εργασίας και εκπαίδευσης

Η μετάβαση από την εκπαίδευση στην αγορά εργασίας έχει δυσκολέψει. Το ποσοστό των NEETs (Not in Employment, Education or Training) ηλικίας 15–29 ετών αυξήθηκε από 2009 έως 2013, φτάνοντας 28,5% το 2013 λόγω της ύφεσης, ενώ περιορίστηκε σταδιακά μετά το 2013, φτάνοντας το 14,2% το 2024. Το ποσοστό παραμένει υψηλότερο από τον στόχο της ΕΕ (9%). Σημαντική μείωση παρατηρείται στη διαφορά ανάμεσα σε άνδρες και γυναίκες (από 14,1 π.μ. το 2002 σε 0,9 π.μ. το 2024).

Η υψηλή επαναλαμβανόμενη ανεργία οδηγεί σε αποθάρρυνση και έξοδο από το εργατικό δυναμικό, ενώ η επιστροφή στην εκπαίδευση για βελτίωση δεξιοτήτων δεν είναι πάντα εφικτή λόγω χρηματοδοτικών περιορισμών ή περιορισμένης πρόσβασης.

Σύγκριση με την ΕΕ-27

Η καμπύλη ανεργίας των νέων στην Ελλάδα παραμένει πάνω από την αντίστοιχη της ΕΕ-27 σε όλη την περίοδο 2002–2024. Η απόκλιση αυξήθηκε έντονα κατά την κρίση (2009–2013), με τη σχετική διαφορά να φτάνει 13,7 π.μ.. Μετά το 2013, η καμπύλη ακολουθεί καθοδική πορεία και συγκλίνει σταδιακά με την ΕΕ-27. Παρά τη βελτίωση, το μέσο ποσοστό της Ελλάδας (19,5%) παραμένει το τρίτο υψηλότερο στην ΕΕ-27, ενώ το 2024 η χώρα κατατάσσεται τέταρτη υψηλότερη (14,2% έναντι 11,1%).

Εκπαίδευση και ανεργία

Η ανεργία των νέων είναι υψηλότερη στις ομάδες με μεσαίο και υψηλό επίπεδο εκπαίδευσης, σε αντίθεση με την ΕΕ-27 όπου οι υψηλότερα εκπαιδευμένοι έχουν τα χαμηλότερα ποσοστά. Στους άνδρες κυριαρχούν οι άνεργοι που αναζητούν εργασία, ενώ στις γυναίκες παραμένει υψηλότερο το ποσοστό εκτός εργατικού δυναμικού.

Συμπέρασμα: Η Ελλάδα αντιμετωπίζει δομικά προβλήματα στην ένταξη των νέων στην αγορά εργασίας, με υψηλή ανεργία, περιορισμένη συμμετοχή και καθυστέρηση στη μετάβαση από σπουδές σε εργασία, παρά τις πρόσφατες βελτιώσεις μετά την κρίση.