Εντεινόμενη εισοδηματική ανισότητα στην Ελλάδα παρά οριακή βελτίωση των δεικτών

Μια εικόνα κοινωνίας με έντονες ανισότητες αποτυπώνουν τα τελευταία στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για το 2025 (είχαμε αναφερθεί και την Παρασκευή), καθώς ο πλούτος εξακολουθεί να συγκεντρώνεται στα υψηλότερα εισοδηματικά στρώματα, παρά τη μικρή υποχώρηση βασικών δεικτών.

Ο συντελεστής Gini διαμορφώθηκε στο 31,6%, σημειώνοντας οριακή μείωση σε σχέση με το 2024, χωρίς ωστόσο να αλλάζει ουσιαστικά τη συνολική εικόνα. Η απόσταση μεταξύ των εισοδηματικών ομάδων παραμένει σημαντική, με το ανώτερο 20% του πληθυσμού να διαθέτει εισόδημα πάνω από πέντε φορές μεγαλύτερο σε σύγκριση με το κατώτερο 20%.

Η ανισοκατανομή αποτυπώνεται ακόμη πιο έντονα στη συνολική κατανομή του πλούτου: το πλουσιότερο 25% συγκεντρώνει το 45,5% του εθνικού εισοδήματος, ενώ το φτωχότερο 25% περιορίζεται σε μόλις 10,5%. Το ενδιάμεσο 50% του πληθυσμού μοιράζεται περίπου το 44,1% των εισοδημάτων.

Σε όρους εισοδημάτων, το κατώτερο τεταρτημόριο επιβιώνει με λιγότερα από 8.149 ευρώ ετησίως, ενώ στο ανώτερο τεταρτημόριο τα εισοδήματα ξεκινούν από περίπου 15.900 ευρώ, επιβεβαιώνοντας το σημαντικό χάσμα μεταξύ των δύο άκρων.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η διαφοροποίηση ανά ηλικιακή ομάδα. Η ανισότητα εντείνεται στους πολίτες άνω των 65 ετών, όπου ο σχετικός δείκτης αυξήθηκε, ενώ στις παραγωγικές ηλικίες εμφανίζεται μικρή αποκλιμάκωση, αν και τα επίπεδα παραμένουν υψηλά.

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η Ελλάδα εξακολουθεί να καταγράφει υψηλότερη ανισότητα σε σύγκριση με χώρες όπως το Βέλγιο, η Τσεχία και η Σλοβενία, όπου οι δείκτες είναι σημαντικά χαμηλότεροι. Βρίσκεται κοντά σε οικονομίες όπως η Γερμανία και η Ισπανία, ενώ εμφανίζει καλύτερη εικόνα από χώρες όπως η Βουλγαρία και η Λετονία.

Παρά τη σχετική σταθεροποίηση, τα στοιχεία υπογραμμίζουν ότι η ελληνική οικονομία συνεχίζει να αντιμετωπίζει δομικές προκλήσεις, με την επιδείνωση των συνθηκών για τους πιο ευάλωτους – και ιδιαίτερα τους ηλικιωμένους – να αποτελεί βασικό σημείο προβληματισμού.

World Happiness Report: Πρώτη ξανά η Φινλανδία – Υποχώρηση της Ελλάδας στην 85η θέση

Τον τίτλο της πιο ευτυχισμένης χώρας του κόσμου για 9η συνεχόμενη χρονιά διατηρεί η Φινλανδία, σύμφωνα με τη φετινή έκδοση του World Happiness Report. Την πρώτη τριάδα συμπληρώνουν η Ισλανδία και η Δανία, ενώ στην τελευταία θέση της κατάταξης (146η) βρίσκεται η Σιέρρα Λεόνε.

Η Ελλάδα κατατάσσεται φέτος στην 85η θέση, υποχωρώντας από την 81η το 2024 και την 64η το 2023, παραμένοντας χαμηλότερα από τον ιστορικό μέσο όρο της (75η θέση).

Στην πρώτη δεκάδα περιλαμβάνονται επίσης η Κόστα Ρίκα (4η), η Σουηδία (5η), η Νορβηγία (6η), η Ολλανδία (7η), το Ισραήλ (8η), το Λουξεμβούργο (9η) και η Ελβετία (10η). Το Ισραήλ αποτελεί τη μοναδική χώρα της Μέσης Ανατολής που βρίσκεται στο top 20.

Πιο χαμηλά στην κατάταξη βρίσκονται οι Ηνωμένες Πολιτείες (23η), ο Καναδάς (25η) και το Ηνωμένο Βασίλειο (29η).

Η κατάταξη βασίζεται σε στοιχεία της Gallup World Poll και αξιολογεί την ποιότητα ζωής σε 147 χώρες, ζητώντας από τους πολίτες να βαθμολογήσουν τη ζωή τους σε κλίμακα από το 0 έως το 10. Παράλληλα, λαμβάνονται υπόψη έξι βασικοί παράγοντες, όπως το κατά κεφαλήν ΑΕΠ, το προσδόκιμο ζωής, η γενναιοδωρία, η ελευθερία επιλογών και η αντίληψη της διαφθοράς. Η τελική κατάταξη προκύπτει από μέσο όρο τριετίας, ώστε να περιορίζονται οι επιδράσεις συγκυριακών γεγονότων.

Σε μακροχρόνια βάση (2006-2010 έως 2023-2025), οι ερευνητές διαπιστώνουν ότι περισσότερες χώρες παρουσιάζουν βελτίωση στα επίπεδα ευτυχίας (79) σε σχέση με εκείνες που εμφανίζουν επιδείνωση (41), με σημαντική πρόοδο να καταγράφεται κυρίως στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη. Αντίθετα, αρκετές δυτικές ανεπτυγμένες οικονομίες εμφανίζουν πτώση σε σχέση με τα επίπεδα της προηγούμενης δεκαετίας.

Για την Ελλάδα, τα επιμέρους στοιχεία αναδεικνύουν αδυναμίες σε κρίσιμους τομείς. Η χώρα κατατάσσεται 79η ως προς την κοινωνική στήριξη, 39η στο κατά κεφαλήν ΑΕΠ σε όρους αγοραστικής δύναμης και 27η στο προσδόκιμο υγιούς ζωής. Ωστόσο, υστερεί σημαντικά στην ελευθερία επιλογών (134η θέση), στη γενναιοδωρία (111η) και στην αντίληψη της διαφθοράς (111η).

Ιδιαίτερη έμφαση δίνει η φετινή έκθεση στον ρόλο των social media, επισημαίνοντας ότι η παθητική κατανάλωση περιεχομένου μέσω αλγορίθμων συνδέεται με επιδείνωση της ψυχικής υγείας των εφήβων. Η έντονη χρήση φαίνεται να αυξάνει τα επίπεδα άγχους και κατάθλιψης, επηρεάζοντας περισσότερο τα κορίτσια, ενώ συνδέεται και με φαινόμενα όπως ο διαδικτυακός εκφοβισμός.

Καθώς αυξάνονται οι ενδείξεις για τις αρνητικές επιπτώσεις, χώρες όπως η Αυστραλία έχουν ήδη προχωρήσει σε περιορισμούς, ενώ η Ελλάδα, μαζί με τη Γαλλία, την Ισπανία και την Πορτογαλία, εξετάζουν αντίστοιχα μέτρα.

Αύξηση αιτήσεων συνταξιοδότησης στην Ελλάδα: Ρεκόρ το 2025

Τα ποσοστά υποψηφίων συνταξιούχων παραμένουν υψηλά, με πολλούς εργαζόμενους να επιλέγουν την έξοδο από την εργασία τους. Τον Ιανουάριο του 2026 υποβλήθηκαν 18.636 αιτήσεις συνταξιοδότησης, αυξημένες κατά 17% σε σχέση με τον ίδιο μήνα του 2025 (15.896 αιτήσεις).

Σύμφωνα με την έκθεση «Άτλας», το 2025 σημειώθηκε ρεκόρ υποβολών αιτήσεων συνταξιοδότησης, με 225.803 νέες αιτήσεις, ξεπερνώντας το προηγούμενο ρεκόρ του 2021 (212.151 αιτήσεις). Στην τελευταία πενταετία, συνολικά 1.036.683 άτομα αποχώρησαν από την εργασία προς τη σύνταξη, αποτυπώνοντας τη μεγάλη τάση φυγής από την αγορά εργασίας.

Μηνιαίες τάσεις αιτήσεων

Οι περισσότερες αιτήσεις καταγράφονται τον Σεπτέμβριο, κυρίως από εκπαιδευτικούς, ενώ ακολουθούν ο Ιούλιος και ο Ιανουάριος, μήνες που προτιμούν οι μισθωτοί, καθώς εξασφαλίζουν μέρος του δώρου Χριστουγέννων της επόμενης χρονιάς. Τον Σεπτέμβριο του 2025 σημειώθηκε μηνιαίο ρεκόρ με 20.552 αιτήσεις, ενώ και τον Οκτώβριο οι αιτήσεις διατηρήθηκαν υψηλές (18.135).

Η τάση αναμένεται να συνεχισθεί και τα επόμενα χρόνια, λόγω ωρίμανσης των συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων των ασφαλισμένων γεννημένων τη δεκαετία 1955-1965. Σημαντικό ρόλο παίζει και η δυνατότητα συνέχισης της εργασίας χωρίς απώλεια μέρους της σύνταξης. 

Όρια και υπολογισμός συντάξεων

Δικαίωμα υποβολής αίτησης:

40 έτη ασφάλισης και τουλάχιστον 62 ετών, ή

Συμπλήρωση 67 ετών ανεξαρτήτως ετών ασφάλισης.

Ποσό σύνταξης:

Το συνολικό ποσό προκύπτει από την εθνική σύνταξη και την ανταποδοτική σύνταξη.

Για πλήρη εθνική σύνταξη απαιτούνται 20 έτη ασφάλισης. Με τουλάχιστον 15 έτη, καταβάλλεται μέρος της.

Η ανταποδοτική σύνταξη υπολογίζεται βάσει του ποσοστού αναπλήρωσης, των ετών ασφάλισης και του μέσου μισθού από το 2002 έως την ημερομηνία συνταξιοδότησης.

Η αυξημένη ζήτηση για συνταξιοδότηση και οι νέες δυνατότητες που παρέχει το σύστημα σηματοδοτούν προκλήσεις για τον ΕΦΚΑ, αλλά και ευκαιρίες για προγραμματισμένη έξοδο και ομαλή μετάβαση των ασφαλισμένων στη σύνταξη.

Ν. Μαλλιωτάκη (ΗΠΑ ): Ανησυχητική η ανάπτυξη F-16 της Τουρκίας στα κατεχόμενα

Σε ένα διαφορετικό σχόλιο τώρα. Την έντονη ανησυχία της για την ανάπτυξη μαχητικών F-16 από την Τουρκία στα κατεχόμενα της Κύπρου εξέφρασε η βουλευτής της Νέας Υόρκης Νικόλ Μαλλιωτάκη, καλώντας παράλληλα την ηγεσία της Βουλής των Αντιπροσώπων να προχωρήσει άμεσα στην οριστική άρση του αμερικανικού εμπάργκο όπλων προς την Κυπριακή Δημοκρατία.

Σε δήλωσή της, η κ. Μαλλιωτάκη χαρακτήρισε την κίνηση της ‘Αγκυρας προκλητική, τονίζοντας ότι συνιστά μια άμεση παραβίαση της αμερικανικής νομοθεσίας. Υπό αυτό το πρίσμα, υποστήριξε ότι υπονομεύει έναν βασικό εταίρο των ΗΠΑ στην Ανατολική Μεσόγειο και εντείνει την αστάθεια στην περιοχή.

Η παρέμβαση της Αμερικανίδας νομοθέτη εντάσσεται σε μια ευρύτερη πρωτοβουλία στο Κογκρέσο υπέρ της ενίσχυσης της αμυντικής συνεργασίας με την Κύπρο, μέσω της προώθησης του νομοσχεδίου «End Cyprus Embargo Act», το οποίο έχει ήδη εγκριθεί από την Επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων της Βουλής. Το νομοσχέδιο προβλέπει την οριστική άρση του ισχύοντος εμπάργκο, γεγονός που σημαίνει ότι δεν θα υπάρχει ανάγκη για ανανέωση.

Όπως υποστήριξε η κ. Μαλλιωτάκη, η Τουρκία «δεν μπορεί να θεωρηθεί αξιόπιστη» για τη χρήση προηγμένου αμερικανικού στρατιωτικού εξοπλισμού, επικαλούμενη τόσο την ανάπτυξη των F-16 στην Κύπρο όσο και τις προηγούμενες υπερπτήσεις πάνω από ελληνικά νησιά. Παράλληλα, τόνισε ότι «η κατάσταση απαιτεί την ανάληψη δράσης από το Κογκρέσο».

Η ίδια επισήμανε ότι η Κύπρος διαδραματίζει για ακόμα μια φορά κρίσιμο ρόλο ως ανθρωπιστικός κόμβος για αμάχους που εγκαταλείπουν τη Μέση Ανατολή, συμπεριλαμβανομένων Αμερικανών πολιτών, ενώ αναφέρθηκε και στην πρόσφατη αναβάθμιση της ταξιδιωτικής οδηγίας του Στέιτ Ντιπάρτμεντ για τη χώρα στο Επίπεδο 3.

Σύμφωνα με τη βουλευτή, το ισχύον καθεστώς του εμπάργκο δημιουργεί σοβαρούς περιορισμούς στον αμυντικό σχεδιασμό της Κυπριακής Δημοκρατίας, καθώς η ετήσια ανανέωση του δεν επιτρέπει τη σύναψη πολυετών συμβάσεων για προηγμένα συστήματα, όπως για παράδειγμα στον τομέα της αντιαεροπορικής άμυνας. Αυτό, όπως σημείωσε, έχει ως αποτέλεσμα την έλλειψη επαρκών δυνατοτήτων για την αντιμετώπιση σύγχρονων απειλών, όπως τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη.

Η κ. Μαλλιωτάκη εκτίμησε ότι η μόνιμη άρση του εμπάργκο θα ενίσχυε τόσο την αμυντική ικανότητα της Κύπρου όσο και την αμερικανική αμυντική βιομηχανία, συμβάλλοντας παράλληλα στη σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο. «Οι ενέργειες έχουν συνέπειες. Η συμπεριφορά της Τουρκίας στην Κύπρο πρέπει να αντιμετωπιστεί με πράξεις, όχι με σιωπή», τόνισε χαρακτηριστικά.