Μπορεί και το πιο κρίσιμο ΣΚ του πολέμου ….

Θα ξεκινήσουμε με αυτό το σχόλιο για το ΣΚ που έρχεται. Όσο νόημα έχει η εκτίμηση, η αίσθηση που υπάρχει είναι πως είτε θα βρεθεί κάποια λύση και μέχρι το βράδυ της Κυριακής θα υπάρχει μια μορφή συμφωνίας, έστω και προσωρινής. Είτε, από τα ξημερώματα του Σαββάτου, οι ΗΠΑ μαζί με το Ισραήλ θα προχωρήσουν σε μια πολύ ισχυρή επιχείρηση στο εσωτερικό του Ιράν, χωρίς να μπορεί να αποκλειστεί ακόμη και κάποια μορφή χερσαίας εμπλοκής. 

Σε κάθε περίπτωση, η κατάσταση δείχνει όλο και πιο σύνθετη, με εμφανή λάθη χειρισμών και χωρίς σαφή στρατηγικό σχεδιασμό από την πλευρά των ΗΠΑ. Σε κάθε περίπτωση, επαναλαμβάνουμε την αίσθηση μας πως αυτό το Σαββατοκύριακο που έρχεται μπορεί να αποδειχθεί το πιο κρίσιμο …

Επαναλαμβάνοντας πόσο κρίσιμο είναι να μη χαθεί η ζώνη των 2.260 – 2.250 μονάδων για τον τραπεζικό δείκτη, επίπεδα που αποτελούν βασικό σημείο αναφοράς για τη συνολική τάση του κλάδου. Μια οριστική απώλεια αυτών των στηρίξεων μπορεί να οδηγήσει σε σημαντική επιδείνωση της εικόνας, με αυξημένες πιθανότητες για περαιτέρω πτώση, που σε ακραίο σενάριο θα μπορούσε να φτάσει ακόμη και το 15% για τις τραπεζικές μετοχές.

Πάμε λοιπόν να δούμε ένα σύντομο update με τις αποδόσεις των τραπεζικών μετοχών, αλλά και τις απώλειες από τα πρόσφατα υψηλά τους, με την πτώση στις 4 μεγάλες τράπεζες να κυμαίνεται περίπου μεταξύ 22% και σχεδόν 29%:

Κρίσιμες εξελίξεις υπάρχουνε και στο ζήτημα του Κάθετου Διαδρόμου φυσικού αερίου, καθώς από χθες, Πέμπτη, διεξάγονται εντατικές διαβουλεύσεις μεταξύ Διαχειριστών, Ρυθμιστικών Αρχών και Κομισιόν, με στόχο τη διαμόρφωση ενός πιο λειτουργικού και εμπορικά ελκυστικού πλαισίου για traders και προμηθευτές.

Στο επίκεντρο βρίσκεται μια ολοκληρωμένη πρόταση που φιλοδοξεί να επιλύσει τα βασικά «αγκάθια» του έργου, όπως τα υψηλά τέλη διέλευσης, τα οποία, αν μειωθούν στα 5–6 €/MWh, θα ενισχύσουν την ανταγωνιστικότητα του διαδρόμου σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές διαδρομές LNG.

Το σχέδιο εισάγει επίσης νέα προϊόντα δέσμευσης δυναμικότητας με μεγαλύτερη διάρκεια – ετήσια, τριμηνιαία και μηνιαία – δίνοντας στους συμμετέχοντες τη δυνατότητα καλύτερου προγραμματισμού και μεγαλύτερης ευελιξίας. Παράλληλα, η κατάργηση της υποχρεωτικής κατάληξης στην Ουκρανία μετατρέπει τον διάδρομο σε πολυδιάστατο δίκτυο διακίνησης, που μπορεί να τροφοδοτεί διάφορα σημεία εξόδου και να εξυπηρετεί ευρύτερες αγορές έως 100 εκατ. καταναλωτών.

Παρά τις θετικές ενδείξεις, η τελική έκβαση των συζητήσεων δεν είναι δεδομένη, με βασικές επιφυλάξεις να προέρχονται από τη Ρουμανία για τη μείωση των τελών, ενώ η Ουκρανία εμφανίζεται θετικά διακείμενη. Το νέο πλαίσιο θα λειτουργήσει αρχικά ως μεταβατική λύση, βελτιώνοντας την ελκυστικότητα και τη δυναμική του Κάθετου Διαδρόμου, με στόχο την πλήρη αξιοποίησή του στο μέλλον.

Μετά την κρίση των subprime του 2008, ο ιδιωτικός δανεισμός (private credit) εμφανίζεται ως ο επόμενος μεγάλος κίνδυνος για τις χρηματοπιστωτικές αγορές. Όπως επισημαίνει ο Brian Judge, διευθυντής Έρευνας στο Πρόγραμμα Χρηματοοικονομικών και Δημοκρατίας του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας στο Μπέρκλεϊ, ένα βασικό χαρακτηριστικό των αγορών είναι ότι όσοι γνωρίζουν τα κρίσιμα δεδομένα είναι συχνά οι λιγότερο πιθανό να τα αποκαλύψουν.

Αυτή η αδιαφάνεια καθιστά εντυπωσιακό το γεγονός ότι κορυφαία στελέχη της Wall Street έχουν αρχίσει να προειδοποιούν για κινδύνους. Τον Οκτώβριο του 2025, ο Jamie Dimon, CEO της JPMorgan Chase, αναφέρθηκε σε «κατσαρίδες» που παραμονεύουν στην αγορά ιδιωτικού δανεισμού. Παράλληλα, ο πρόεδρος της UBS, Colm Kelleher, προειδοποίησε για επικείμενο συστημικό κίνδυνο, συγκρίνοντας την ανεπαρκώς ρυθμισμένη αγορά private credit με τις αποτυχίες των οίκων αξιολόγησης πριν την κρίση του 2008.

Ο ιδιωτικός δανεισμός αφορά δάνεια εκτός τραπεζικού συστήματος, συχνά μέσω επενδυτικών κεφαλαίων συνδεδεμένων με εξαγορές επιχειρήσεων. Σε αντίθεση με τα τραπεζικά δάνεια ή τα δημόσια ομόλογα, οι συμφωνίες είναι μη διαφανείς, χωρίς δευτερογενή αγορά και με περιορισμένη ρυθμιστική εποπτεία. Οι όροι καθορίζονται ιδιωτικά και οι αποτιμήσεις γίνεται ενδοεταιρικά, αφήνοντας επενδυτές —συχνά συνταξιούχους και ασφαλισμένους— χωρίς ουσιαστική δυνατότητα ελέγχου.

Η έλλειψη διαφάνειας βοήθησε τον κλάδο να αναπτυχθεί ραγδαία μετά το 2008, καθώς οι τράπεζες αποσύρθηκαν από πιο επικίνδυνες δραστηριότητες και τα private funds κάλυψαν το κενό, φτάνοντας σήμερα τα 3,5 τρισ. δολάρια υπό διαχείριση. Η πρακτική αυτή χαρακτηρίζεται από υψηλή μόχλευση, συγκρούσεις συμφερόντων και στενή σύνδεση αποταμιεύσεων συνταξιούχων με ριψοκίνδυνες επενδύσεις.

Τα private equity funds χρησιμοποιούν το private credit για εξαγορές, αναχρηματοδοτήσεις και αναδιάρθρωσεις, με αποτέλεσμα πολλαπλές συναλλαγές από μία αρχική συμφωνία. Συχνά ο δανειστής και ο επενδυτής είναι ταυτόχρονα συνδεδεμένοι, με την ίδια εταιρεία να εισπράττει προμήθειες και από τις δύο πλευρές, αξιοποιώντας κεφάλαια τρίτων.

Την τελευταία δεκαετία, το μοντέλο αυτό επεκτάθηκε και σε ασφαλιστικές εταιρείες, όπως στη συγχώνευση της Apollo με την Athene το 2022, όπου κεφάλαια ασφαλισμένων επενδύονται σε private credit, δημιουργώντας πολλαπλά επίπεδα απόδοσης και περιορίζοντας τις κεφαλαιακές απαιτήσεις μέσω υπεράκτιων σχήματων.

Παράλληλα, η αγορά εμφανίζει ήδη σημάδια πίεσης. Οι αποτιμήσεις στον τομέα του λογισμικού επηρεάζονται από την τεχνητή νοημοσύνη, ενώ η έκθεση των funds, που υπολογίζεται στα 600–750 δισ. δολάρια, αυξάνει τους κινδύνους ρευστότητας. Ο έλεγχος και η αποτίμηση των δανείων από τις ίδιες εταιρείες δυσχεραίνουν την ακριβή εκτίμηση της αξίας τους.

Ενώ μια νέα χρηματοπιστωτική κρίση δεν είναι αναπόφευκτη, η αβεβαιότητα και η συγκέντρωση κινδύνου σε λιγότερο διαφανείς και χαλαρά ρυθμισμένες δομές καθιστούν τον κλάδο ιδιαίτερα ευάλωτο. Τα κέρδη συγκεντρώνονται στη Wall Street, ενώ οι πιθανές ζημίες ενδέχεται να μετακυλιστούν ξανά σε συνταξιούχους και δημόσια ασφαλιστικά συστήματα, υπενθυμίζοντας τις «σειρήνες του 2008», όπως καταλήγει ο Brian Judge.