Το «Να είστε ρεαλιστές, να ζητάτε το αδύνατο» μπορεί να ήταν ένα έξυπνο σύνθημα για τον Μάη του ’68, αλλά δεν δίνει λύση στον Μάη του ’27

Το ΠΑΣΟΚ θα ήταν πολύ ευχαριστημένο αν ήταν πρώτο, έστω και με μία ψήφο διαφορά από το δεύτερο. Θα ήταν λιγότερο ευχαριστημένο αν είχε υπερκεράσει την ΕΛΑΣ, που του έκλεψε άκαρδα τη δεύτερη θέση. Αλλά η τρίτη, στην οποία βρίσκεται τώρα, κάνει τα μαύρα πανιά να ανεμίζουν στη Χαριλάου Τρικούπη. Έστω κι αν τσιμπάει κάτι. Και αναμένονται μουρμούρες και εσωστρέφεια, έστω κι αν η μαχητικότητα –για να μη γράψω τοξικότητα– απέναντι στον Μητσοτάκη εκτονώνει προς το παρόν τη δυσαρέσκεια για την ηγεσία. Αλλά είναι περισσότερο από προφανές ότι το κύριο πρόβλημα του ΠΑΣΟΚ είναι η ηγεσία και η ηγετική του ομάδα. Και αυτό είναι μετρημένο, αφού ο Ν. Ανδρουλάκης έχει ένα γλίσχρο 6% στην καταλληλότητα για πρωθυπουργός, όταν το ποσοστό του κόμματος είναι σχεδόν διπλάσιο. Με δυο λόγια, πάνω από τους μισούς που ψηφίζουν ΠΑΣΟΚ δεν φαντάζονται τον πρόεδρό του ως πρωθυπουργό της χώρας. Πρόβλημα!

Η ΕΛΑΣ, το κόμμα του Αλέξη Τσίπρα δηλαδή, ενώ έκανε ένα εντυπωσιακό άνοιγμα, χάνει την αρχική δυναμική της. Τα νέα πρόσωπα και η νέα κάπως «δεξιά», για τα αριστερά δεδομένα, γραμμή που προσπάθησε να πλασάρει δεν περπατάνε. Τα πρόσωπα είναι άπειρα και διαθέτουν μια κάπως χαλαρή επαφή με την πολιτική. Γι’ αυτό εξάλλου άνοιξαν οι πόρτες και δέχονται παλιά αλλά δοκιμασμένα στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ, που μπορούν να αντεπεξέλθουν καλύτερα στις καθημερινές πολιτικές διαμάχες. Δηλαδή αναπαλαίωση;

Ο Αλέξης δεν κέρδισε τις αρχικές εντυπώσεις. Στην ουσία βρέθηκε λιποβαρής, αφού η ΕΛΑΣ δεν παρουσίασε προγραμματικά κάτι καινούργιο. Δηλαδή φρέσκες ή ρηξικέλευθες, αλλά πάντα γόνιμες και κοστολογημένες, προτάσεις για την τύχη της Ελλάδας. Και γι’ αυτό κατέφυγε πολύ γρήγορα στον «αντιμητσοτακικό βερμπαλισμό» – κάτι στο οποίο επιδίδεται σύσσωμη η αντιπολίτευση. Διαφορετικά όμως πράγματα περίμεναν οι φαν του. Η αλήθεια είναι ότι τον περίμεναν και πάλι ως μεσσία. Όχι για την καταστροφή όπως τότε, αλλά για την ανοικοδόμηση. Οπότε ούτε και στην ΕΛΑΣ είναι ευχαριστημένοι. Και γι’ αυτό άρχισαν οι γκρίνιες και οι αποστασιοποιήσεις.

Μήπως όμως το πρώτο κόμμα, η Νέα Δημοκρατία, είναι ευχαριστημένο; Δεν θα το ’λεγα. Οι φιλοδοξίες τόσο του πρωθυπουργού όσο και του κόμματός του καλύπτονται μόνο με μια νέα αυτοδυναμία. Με μια τρίτη συνεχόμενη διακυβέρνηση Κυριάκου Μητσοτάκη. Και τα ποσοστά των δημοσκοπήσεων τη δείχνουν μακριά από τον στόχο. Κυριαρχεί στον χώρο του κέντρου χάρη στο γεγονός ότι ο αριστερισμός του ΠΑΣΟΚ τής αφήνει όλο το γήπεδο, αλλά αυτό δεν αρκεί. Έχει πολλά κόμματα δεξιά της, τα οποία μάλιστα μπαίνουν στη Βουλή, και ο ανταγωνισμός είναι ισχυρός. Και δεν μπορεί να κάνει και πολλά γι’ αυτό, αφού η δυσαρέσκεια για τα έργα και τις ημέρες της αυξάνεται στον χώρο του κέντρου. Αν στρίψει δεξιά, θα χάσει από το κέντρο. Αν στρίψει περισσότερο προς το κέντρο, θα χάσει από δεξιά. Η ευφορία των προηγούμενων χρόνων τόσο για τον ηγέτη όσο και την ομάδα του δεν υπάρχει πια. Η πολιτική κυριαρχία έχει χαθεί ανεπιστρεπτί. Ωστόσο η αδυναμία των αντιπάλων της είναι χαρακτηριστική, οπότε δικαίως και φυσιολογικά βρίσκεται στην πρώτη θέση.

Το πολιτικό κλίμα μέχρι τις εκλογές δεν θα είναι εύκρατο και υγιεινό για τη ΝΔ. Τα Τέμπη, που αποτέλεσαν τη μεγαλύτερη απειλή γι’ αυτήν, έχουν πλέον ξεθυμάνει και μαζί τους η Πλεύση και η Ελπίδα, που τράφηκαν από αυτά. Κάποιοι προσπαθούν να τα επαναφέρουν μέσω της παραπομπής Τριαντόπουλου, αλλά μοιάζει αφελές ανέκδοτο. Εκτός και αν προκύψουν καινούργια Τέμπη. Ο κρατικός μηχανισμός είναι ευεπίφορος σε τραγωδίες και το όποιο ανθρώπινο λάθος χρεώνεται πάντοτε στην εξουσία. Όχι όμως γενικά, αλλά στο κόμμα που κυβερνά και δη στον πρωθυπουργό. Και πολύ εύκολα παρουσιάζεται ως δολοφονία. Η αντισυστημική Ελλάδα είναι κυρίαρχη στα μυαλά της πλειοψηφίας των πολιτών, οπότε γεγονότα όπως τα Τέμπη μπορούν να προκαλέσουν καθοριστικές ανακατατάξεις.

Τα σκάνδαλα επίσης είναι πάντοτε εδώ και απειλούν τους κυβερνώντες. Το πραγματικό σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ προφανώς έχει ξεχαστεί, αφού τελείωσαν και οι προσπάθειες της Κοβέσι να βγάλει λαγό από το καπέλο και ο ίδιος ο ΟΠΕΚΕΠΕ. Υπάρχει όμως το σκάνδαλο των υποκλοπών που αναμένεται να ζεστάνει και πάλι την ατμόσφαιρα. Αφού τον Δεκέμβριο εκδικάζεται η έφεση που άσκησαν οι τέσσερις επιχειρηματίες κατά της πρωτόδικης απόφασης. Και κάποιοι μιλάνε για νέες αποκαλύψεις που ενοχοποιούν πολιτικά πρόσωπα και πράγματα. Και ο Δεκέμβριος είναι ακόμα πιο κοντά στις εκλογές. Ωστόσο η οικονομική κατάσταση των πολιτών είναι αυτή που θα βαρύνει σημαντικά στην επιλογή τους. Τα μακροοικονομικά της χώρας πάνε καλά, αλλά τα όσα επιδοματικά προανήγγειλε ο πρωθυπουργός στη Θεσσαλονίκη δεν φαίνεται ότι μπορούν να αντισταθμίσουν την ακρίβεια της καθημερινότητας. Υπάρχει κρίση πολιτικής εμπιστοσύνης προς την κυβέρνηση, έξω και πέρα από τις πραγματικές συνθήκες, η οποία εμποδίζει τη ΝΔ να πλησιάσει την αυτοδυναμία.

Το μεγάλο δίλλημα είναι: Σταθερότητα ή Αλλαγή; Όταν αυτό απαντηθεί, τα πράγματα θα εξομαλυνθούν – αλλά δεν έχει εύκολη απάντηση. Η σταθερότητα δίνει στον Κ. Μητσοτάκη μια ακόμα τετραετία σε μία ή δύο εκλογικές αναμετρήσεις. Η αλλαγή οδηγεί στην ακυβερνησία, αφού ο πόθος για την κυρία δεν είναι ικανός να δώσει σε κάποιο άλλο κόμμα την πρωτοκαθεδρία. Και είναι λογικό, γιατί η αλλαγή δεν έχει πρόσωπο, δεν έχει ηγέτη. Αναφέρεται σε μια θολή κατάσταση, σε κάποια δήθεν κυβέρνηση ηττημένων, οι οποίοι μάλλον μισιούνται μεταξύ τους περισσότερο απ’ όσο μισούν τον Μητσοτάκη. Και κυρίως δεν διαθέτουν ηγέτη κοινής αποδοχής αλλά και πανελλαδικής ή καλύτερα πανευρωπαϊκής ακτινοβολίας. Που να μπορεί να οδηγήσει τη χώρα με ασφάλεια σε μια ανασφαλή εποχή και να τους κάνει όλους οικονομικά ευκατάστατους με λιγότερους φόρους. Το «Να είστε ρεαλιστές, να ζητάτε το αδύνατο» μπορεί να ήταν ένα έξυπνο σύνθημα για τον Μάη του ’68, αλλά δεν δίνει λύση στον Μάη του ’27.

Κάποιος έγραψε εύστοχα ότι το μόνο που δίνει χαρά στη ΝΔ είναι οι δημοσκοπήσεις, δηλαδή η πραγματικότητα. Όλοι οι άλλοι τη βρίζουν. Για πραγματικούς ή και φανταστικούς λόγους. Οι ακροδεξιοί γιατί τη θεωρούν κεντροδεξιά, οι αριστεροί γιατί τη θεωρούν ακροδεξιά, οι μεταρρυθμιστές γιατί δεν έκανε τις μεταρρυθμίσεις των ονείρων τους, οι συνταξιούχοι γιατί δεν τους έδωσε 13η σύνταξη, οι τουρκοφάγοι γιατί είναι διαλλακτική, και γενικώς οι έτσι γιατί δεν είναι αλλιώς. Το 45% τη θεωρεί αποκλειστικά υπεύθυνη για την ακρίβεια, το 60% δεν είναι ευχαριστημένο από τα έργα και τις ημέρες της και το 70% θέλει αλλαγή. Ποια αλλαγή; Τρέχα γύρευε. Γενικώς αλλαγή. Ούτε οι πολίτες είναι ευχαριστημένοι. 

Λεωνίδας Καστανάς (Athens Voice)