|
Υπάρχει ένας κλέφτης που δεν χρειάζεται να
σπάσει πόρτα για να σε ληστέψει. Δεν εμφανίζεται απότομα,
δεν αφήνει ίχνη, και οι περισσότεροι δεν τον παρατηρούν παρά
μόνο αφού έχει ήδη κάνει τη δουλειά του. Ονομάζεται
πληθωρισμός — και δουλεύει κάθε μέρα, σιωπηλά, εις βάρος
όσων επιλέγουν να μείνουν ακίνητοι.
Τα στοιχεία (από την αμερικανική
πραγματικότητα γιατί αυτά είναι πιο διαθέσιμα) είναι
αμείλικτα. Ένα δολάριο που κρατήθηκε στο συρτάρι το 1996
αξίζει σήμερα μόλις 47 σεντς σε πραγματική αγοραστική
δύναμη. Τριάντα χρόνια αδράνειας έκοψαν στη μέση την αξία
του. Χωρίς να γίνει τίποτα λάθος — απλώς με το να μην γίνει
τίποτα σωστό.
Το ίδιο δολάριο, δύο εντελώς διαφορετικές
ιστορίες
Την ίδια ακριβώς περίοδο, ένα δολάριο
επενδυμένο στον S&P 500 έγινε 9,19 δολάρια — και αυτό μετά
την αφαίρεση του πληθωρισμού. Όχι ονομαστικά, αλλά
πραγματικά, σε σημερινή αγοραστική δύναμη!!!
Η διαφορά μεταξύ των δύο δεν είναι τύχη.
Είναι η διαφορά μεταξύ του να είσαι κάτοχος παραγωγικών
περιουσιακών στοιχείων και του να κρατάς μετρητά. Ο
επενδυτής δεν κέρδισε απλώς αποδόσεις — νίκησε τον
πληθωρισμό και τον άφησε πίσω του κατά 9 φορές.
Ο πληθωρισμός δεν χτυπά όλους εξίσου
Ο πληθωρισμός έχει μια άδικη ιδιότητα:
πλήττει δυσανάλογα όσους έχουν λιγότερα. Αυτοί που κρατούν
τις αποταμιεύσεις τους σε μετρητά — συνήθως από φόβο, από
έλλειψη γνώσης ή από αδράνεια — είναι και αυτοί που χάνουν
περισσότερο. Αντίθετα, όσοι κατέχουν μετοχές, ακίνητα ή άλλα
παραγωγικά περιουσιακά στοιχεία, βλέπουν τις αξίες τους να
προσαρμόζονται και να αυξάνονται μαζί — ή και πάνω — από τον
πληθωρισμό.
Αυτός είναι ένας από τους βαθύτερους λόγους
για τους οποίους η ανισότητα πλούτου τείνει να διευρύνεται
με την πάροδο του χρόνου: όσοι έχουν πρόσβαση στις αγορές
και την οικονομική παιδεία να τις αξιοποιήσουν
προστατεύονται. Όσοι δεν έχουν, φθείρονται αθόρυβα.
Κρίσεις, διορθώσεις και η δύναμη της
υπομονής
Το διάγραμμα δεν δείχνει μια ευθεία ανοδική
πορεία. Η dot-com φούσκα στις αρχές του 2000, η κατάρρευση
του 2008, η πανδημία του 2020 — όλα αυτά φαίνονται ως
απότομες βουτιές στη μπλε γραμμή. Κάθε φορά, ο επενδυτής που
έμεινε στην αγορά είδε τελικά την αξία της θέσης του να
ανακάμπτει και να φτάνει σε νέα υψηλά.
Αντίθετα, η κόκκινη γραμμή — η αγοραστική
δύναμη του δολαρίου — κατεβαίνει αδιάκοπα, χωρίς ανακάμψεις,
χωρίς εξαιρέσεις. Ο πληθωρισμός δεν κάνει διορθώσεις. Δεν
επιστρέφει αυτά που πήρε.
Με ελληνικά δεδομένα
Στην Ελλάδα, η σχέση με την αποταμίευση
είναι ιστορικά φορτισμένη. Η μνήμη της κρίσης, των capital
controls και της ανασφάλειας έχει δημιουργήσει μια γενιά
αποταμιευτών που εμπιστεύονται το «κάτω από το στρώμα»
περισσότερο από οποιαδήποτε αγορά. Αυτή η νοοτροπία, όμως,
έχει κόστος — κόστος που δεν φαίνεται άμεσα, αλλά σωρεύεται
χρόνο με τον χρόνο.
Ένα ευρώ που κρατήθηκε σε τραπεζικό
λογαριασμό με μηδενικό επιτόκιο την τελευταία δεκαπενταετία
έχει χάσει σημαντικό μέρος της αγοραστικής του δύναμης. Η
στασιμότητα δεν είναι ουδέτερη επιλογή — είναι συνειδητή ή
ασύνειδη απόφαση να αφήσεις τον πληθωρισμό να δουλέψει
εναντίον σου.
Η ιδιοκτησία ως απάντηση
Το βαθύτερο μάθημα του παρακάτω διαγράμματος
δεν είναι «επένδυε στον S&P 500» και γενικά επένδυσε στα
χρηματιστήρια. Είναι κάτι πιο θεμελιώδες: η ιδιοκτησία
παραγωγικών περιουσιακών στοιχείων είναι ο μόνος
αποδεδειγμένος τρόπος να παραμείνεις μπροστά από τον
πληθωρισμό μακροπρόθεσμα. Όταν κατέχεις μετοχές, κατέχεις
ένα κομμάτι από εταιρείες που παράγουν, πωλούν,
προσαρμόζονται και μεγαλώνουν. Τα μετρητά δεν παράγουν
τίποτα — απλώς περιμένουν να φθαρούν.
Η επιλογή δεν είναι μεταξύ ρίσκου και
ασφάλειας. Είναι μεταξύ ορατού ρίσκου και αόρατου ρίσκου.
Και το αόρατο ρίσκο — αυτό του πληθωρισμού — είναι το μόνο
που είναι εγγυημένο.
Το συμπέρασμα
Τριάντα χρόνια, δύο γραμμές, μια ξεκάθαρη
αλήθεια. Η μια γραμμή ανεβαίνει στα 9,19 δολάρια. Η άλλη
πέφτει στα 47 σεντς. Η διαφορά δεν οφείλεται σε τύχη, σε
ταλέντο ή σε πρόσβαση σε εμπιστευτικές πληροφορίες.
Οφείλεται σε μια απλή απόφαση: να είσαι κάτοχος αντί να
είσαι κάτοχος μετρητών.
Ο πληθωρισμός δουλεύει κάθε μέρα. Το ερώτημα
είναι απλό: δουλεύει για σένα ή εναντίον σου; Και φυσικά
εννοείται πως τα παραπάνω ισχύουνε και στη χώρα μας, αν και
εδώ μεσολαβεί το διάστημα της μεγάλης οικονομικής κρίσης που
το ζήτημα των αποδόσεων σηκώνει συζήτηση, κάτι με το οποίο
θα προσπαθήσουμε να αναφερθούμε σε επόμενα άρθρα μας, αν και
πάλι τα πάντα είναι υπέρ των επενδύσεων. Αλλά προσοχή υπέρ
των σωστών επενδύσεων και αν θέλετε σε όρους χρηματιστηρίου
υπέρ των καλών μετοχών.
|
