Μια πολύ ήρεμη συνεδρίαση είχε τη Δευτέρα το Χ.Α., με την αγορά σχεδόν σε όλη τη διάρκεια της ημέρας να κινείται σε ελεγχόμενο αρνητικό πρόσημο, περιορίζοντας τις απώλειες προς το τέλος και κλείνοντας ουσιαστικά στο υψηλό ημέρας. Ο ΓΔ έκλεισε στις 2.154,40 μονάδες, με οριακές απώλειες -0,17%, και συνολικό τζίρο 217 εκατ. ευρώ, σε πολύ καλά επίπεδα, ιδιαιτέρως για την περίοδο που βρισκόμαστε και πριν αργία.

Διαγραμματικά, όπως έχουμε επισημάνει, το νέο μεγάλο στοίχημα για την αγορά είναι η παραμονή υψηλότερα της ζώνης των 2.150 – 2.140 μονάδων. Μια τέτοια παραμονή ενισχύει περαιτέρω την ανοδική τάση και μπορεί να οδηγήσει την αγορά στις επόμενες αντιστάσεις, με επόμενο βασικό σημείο αναφοράς την περιοχή των 2.200 μονάδων.

Έως το τέλος Ιανουαρίου αναμένεται να καταθέσει η ΕΥΑΘ ΑΕ στη Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ) την πρότασή της για το πλαίσιο τιμολόγησης της επόμενης πενταετίας. Η εισήγηση βασίζεται σε τρεις κεντρικούς πυλώνες: διατήρηση των σημερινών χρεώσεων ανά κυβικό μέτρο για τα νοικοκυριά, αναπροσαρμογή του μηνιαίου παγίου ύδρευσης και καθιέρωση παγίου τέλους αποχέτευσης, ενώ ενσωματώνει και συνυπολογισμό μέσου σταθμισμένου κόστους κεφαλαίου (WACC)στο επίπεδο του 7%.

Η εισηγμένη εταιρεία ύδρευσης και αποχέτευσης της Θεσσαλονίκης βρίσκεται στο τελικό στάδιο επεξεργασίας της πρότασης που θα υποβάλει στη ρυθμιστική αρχή, επιδιώκοντας –μέσα από στοχευμένες παρεμβάσεις– να εξασφαλίσει ετήσια αύξηση εσόδων περίπου 3%. Στόχος είναι να καλυφθεί, με όρους οικονομικής βιωσιμότητας, η σημαντική άνοδος του κόστους, ιδίως στον τομέα της αποχέτευσης, ενώ ταυτόχρονα να συνεχιστεί η υλοποίηση ενός φιλόδοξου επενδυτικού προγράμματος που ξεπερνά τα 200 εκατ. ευρώ έως το 2028. Το εγχείρημα αυτό πραγματοποιείται σε περιβάλλον υψηλών τιμών ενέργειας, παρά τη θετική συμβολή της σύμβασης προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας μέσω PPA.

Υπενθυμίζεται ότι το ισχύον τιμολόγιο, το οποίο είχε εγκριθεί από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, έχει τυπικά λήξει από το 2023, έπειτα από διαδοχικές παρατάσεις. Μάλιστα, η ΕΥΑΘ είχε συγκαταλεγεί στις πρώτες εταιρείες που είχαν καταθέσει πρόταση τιμολόγησης για τη νέα ρυθμιστική περίοδο, πριν από περίπου δυόμισι χρόνια.

Διαφοροποιήσεις ανά κατηγορία καταναλωτών

Σύμφωνα με πληροφορίες από την εταιρεία, η διοίκηση προσανατολίζεται στη διατήρηση αμετάβλητων χρεώσεων για τους οικιακούς καταναλωτές, με παράλληλη πρόβλεψη ειδικών ρυθμίσεων για πολύτεκνες οικογένειες και κοινωνικά ευάλωτες ομάδες. Αντίθετα, αυξήσεις αναμένεται να εφαρμοστούν στη βιομηχανία και, σε μικρότερη έκταση, στους επαγγελματίες.

Θεωρείται σχεδόν δεδομένη η εισαγωγή παγίου τέλους αποχέτευσης, καθώς το κόστος της συγκεκριμένης υπηρεσίας έχει αυξηθεί αισθητά λόγω των αυστηρότερων ευρωπαϊκών κανονισμών, που επιβάλλουν υψηλότερες τεχνικές προδιαγραφές και ενισχυμένη περιβαλλοντική προστασία. Πηγές αναφέρουν ότι το προτεινόμενο πάγιο ενδέχεται να διαμορφωθεί στο 1 ευρώ.

Σε ό,τι αφορά το πάγιο ύδρευσης, δεν έχει ακόμη «κλειδώσει» το ύψος της αύξησης. Το επικρατέστερο σενάριο προβλέπει άνοδο έως 1 ευρώ –η οποία θα συνεπάγεται σχεδόν διπλασιασμό του συγκεκριμένου τέλους– με τη διοίκηση να αποκλείει οποιαδήποτε αύξηση πέραν αυτού του ορίου.

Οικονομικές επιδόσεις και επενδυτικό πρόγραμμα

Το 2025 φαίνεται ότι ολοκληρώθηκε για την ΕΥΑΘ με βελτιωμένες οικονομικές επιδόσεις, τόσο σε επίπεδο κύκλου εργασιών όσο και κερδοφορίας, σε σύγκριση με την προηγούμενη χρονιά. Καθοριστική συμβολή στη θετική αυτή εικόνα είχε η περαιτέρω μείωση του ενεργειακού κόστους, αποτέλεσμα της εφαρμογής της σύμβασης PPA.

Στον πυρήνα του επενδυτικού σχεδιασμού της εταιρείας περιλαμβάνονται έργα εκσυγχρονισμού και επέκτασης των υποδομών, όπως η αναβάθμιση του Βιολογικού Καθαρισμού Θεσσαλονίκης και του Βιολογικού Αίνεια, η επέκταση της Μονάδας Επεξεργασίας Νερού (Φάση Α2), η ανάπτυξη και αντικατάσταση δικτύων ύδρευσης στη Μητροπολιτική Θεσσαλονίκη, η αντικατάσταση παλαιών υδρομέτρων με «έξυπνα» συστήματα, καθώς και η ολοκλήρωση της ενίσχυσης του υδαταγωγού της Αραβησσού.

Σε ουσιαστικές περικοπές δαπανών που είχε εντάξει η ΕΥΔΑΠ στην αρχική της πρόταση για το χρηματοοικονομικό κόστος και τα τιμολόγια ύδατος της 1ης Ρυθμιστικής Περιόδου 2025-2029 προχώρησε η Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ), κρίνοντας ότι μέρος αυτών δεν πληροί την αρχή της ανταποδοτικότητας σε σχέση με την παροχή υπηρεσιών ύδατος.

Σύμφωνα με την απόφαση της Αρχής, η οποία δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ λίγο πριν την Πρωτοχρονιά, συγκεκριμένες δαπάνες προσωπικού –και ιδίως οι μη μισθολογικές ή παρεπόμενες παροχές– δεν θεωρήθηκαν επιλέξιμες για ανάκτηση μέσω των τιμολογίων.

Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται οι διατακτικές σίτισης μόνιμου και έκτακτου προσωπικού, οι παροχές για την εκμάθηση ξένων γλωσσών των τέκνων εργαζομένων, καθώς και τα μπόνους επίτευξης στόχων. Η ΡΑΑΕΥ έκρινε ότι οι παροχές αυτές δεν είναι απαραίτητες για την παροχή των υπηρεσιών ύδατος και, ως εκ τούτου, δεν είναι εύλογο να μετακυλίονται στους τελικούς καταναλωτές.

Αναλυτικά οι περικοπές

Για τις διατακτικές σίτισης του μόνιμου προσωπικού αφαιρέθηκαν δαπάνες ύψους 3,332 εκατ. ευρώ για το 2025, 3,342 εκατ. ευρώ για το 2026, 3,341 εκατ. ευρώ για το 2027, 3,339 εκατ. ευρώ για το 2028 και 3,335 εκατ. ευρώ για το 2029. Αντίστοιχα, για το μη μόνιμο προσωπικό, οι περικοπές ανέρχονται σε 88 χιλ. ευρώ ετησίως έως το τέλος της περιόδου.

Επιπλέον, αφαιρέθηκαν κίνητρα απόδοσης (μπόνους) συνολικού ύψους 930 χιλ. ευρώ για το 2025, 933 χιλ. ευρώ για τα έτη 2026 και 2027, 932 χιλ. ευρώ για το 2028 και 931 χιλ. ευρώ για το 2029. Παράλληλα, διαγράφηκαν και οι δαπάνες για την εκμάθηση ξένων γλωσσών τέκνων εργαζομένων, ύψους 573 χιλ. ευρώ για το 2025, 575 χιλ. ευρώ για το 2026, 574 χιλ. ευρώ για τα έτη 2027 και 2028 και 573 χιλ. ευρώ για το 2029.

Αντίθετα, οι διατακτικές γάλακτος έγιναν αποδεκτές, με ετήσιο κόστος 320 χιλ. ευρώ για κάθε έτος της πενταετίας, καθώς κρίθηκε ότι αφορούν τη στήριξη χαμηλόμισθων εργαζομένων και προσωπικού που απασχολείται σε ανθυγιεινές συνθήκες.

Μειώσεις και σε αμοιβές τρίτων

Παράλληλα, η ΡΑΑΕΥ περιέκοψε κονδύλια που αφορούν «αμοιβές και έξοδα τρίτων», τα οποία η ΕΥΔΑΠ είχε συνδέσει με το επενδυτικό της πρόγραμμα και τις λειτουργικές της ανάγκες. Η Αρχή διαπίστωσε έλλειψη επαρκούς τεκμηρίωσης άμεσης και αναλογικής συσχέτισης των αυξήσεων αυτών και προχώρησε σε οριζόντια μείωση 3%, συνολικού ύψους 11,623 εκατ. ευρώ για την πενταετία, με στόχο τη συγκράτηση του κόστους υπέρ των καταναλωτών.

Επιπλέον, στα λοιπά λειτουργικά έξοδα, η ΕΥΔΑΠ είχε συμπεριλάβει αποζημιώσεις από ατυχήματα και ζημιές στο δίκτυο χωρίς να αφαιρέσει τα ποσά που εισπράχθηκαν από ασφαλιστικές αποζημιώσεις. Για τον λόγο αυτό, η ΡΑΑΕΥ εφάρμοσε μείωση 10% επί του καθαρού ποσού ανά έτος, αφαιρώντας συνολικά 458 χιλ. ευρώ για ολόκληρη τη ρυθμιστική περίοδο.

Εκκρεμότητα με τα τιμολόγια προσωπικού

Κατά τον έλεγχο διαπιστώθηκε επίσης ότι η ΕΥΔΑΠ παρέχει έκπτωση στα τιμολόγια ύδρευσης του προσωπικού της, η οποία δεν αποτυπώνεται λογιστικά ούτε έχει ενταχθεί στο κόστος λειτουργίας. Η ΡΑΑΕΥ έκρινε ότι το κόστος αυτό δεν πρέπει να ανακτάται από τους χρήστες, καθώς δεν συνδέεται με υπηρεσία κοινής ωφέλειας. Λόγω έλλειψης διακριτού λογιστικού προσδιορισμού, προβλέπεται εκκαθάριση μετά την καταγραφή του σε ξεχωριστό λογαριασμό έως τις 31.12.2026.

WACC και μη ενσωματωμένες δαπάνες

Για την περίοδο 2025-2029, η ΡΑΑΕΥ όρισε το ονομαστικό WACC (προ φόρων) στο 6,24%, χαμηλότερα από το 6,9632% που είχε προτείνει η ΕΥΔΑΠ, με μηδενικό συντελεστή δανειακής μόχλευσης. Σε περίπτωση μεταβολής του δανεισμού, προβλέπεται επανυπολογισμός μέσω έκτακτης αναθεώρησης.

Παράλληλα, η Αρχή επισημαίνει ότι στο λειτουργικό κόστος δεν έχουν ενσωματωθεί δαπάνες ύψους περίπου 25 εκατ. ευρώ ετησίως για υπηρεσίες προς την Εταιρεία Παγίων ΕΥΔΑΠ, καθώς και περίπου 2 εκατ. ευρώ ετησίως για τη λειτουργία και συντήρηση υδροηλεκτρικών σταθμών.

Η ΕΥΔΑΠ έχει υποβάλει επενδυτικό πρόγραμμα ύψους περίπου 1,2 δισ. ευρώ για την περίοδο 2025-2029, το οποίο χρηματοδοτείται από ίδια κεφάλαια (685 εκατ. ευρώ) και ευρωπαϊκούς πόρους (515 εκατ. ευρώ) και περιλαμβάνει 167 έργα, με έμφαση στην Ανατολική Αττική, τους έξυπνους μετρητές και τις υποδομές επεξεργασίας λυμάτων.

Νέα τιμολόγια από το 2026

Τα νέα τιμολόγια ύδατος τέθηκαν σε ισχύ από 1.1.2026 και θα παραμείνουν αμετάβλητα έως το 2029. Για τα νοικοκυριά αυξάνεται κατά 1 ευρώ (χωρίς ΦΠΑ) το πάγιο ύδρευσης και θεσπίζεται πάγιο 1 ευρώ για την αποχέτευση, με αποτέλεσμα αύξηση 6 ευρώ ανά τρίμηνο ή 7,44 ευρώ με ΦΠΑ. Οι χρεώσεις κατανάλωσης παραμένουν αμετάβλητες.

Προστασία ευάλωτων ομάδων

Για τις ευάλωτες κοινωνικές ομάδες μηδενίζεται το πάγιο και τίθενται χαμηλά όρια κατανάλωσης με μειωμένες χρεώσεις, ενώ προβλέπονται ειδικές εκπτώσεις για πολύτεκνους, υπερήλικες και άτομα με αναπηρία.

Αυξήσεις για επιχειρήσεις και ειδικές χρήσεις

Για επαγγελματικά, βιομηχανικά τιμολόγια και φορείς του Δημοσίου προβλέπονται αυξήσεις έως 32,5% στις χρεώσεις κατανάλωσης. Αυξήσεις καταγράφονται επίσης στην υδροδότηση νησιών, στον εφοδιασμό πλοίων, στην πυροσβεστική χρήση και σε μεγάλους καταναλωτές, όπως η Helleniq Energy.

Το ανοδικό σερί του χαλκού συνεχίστηκε με ένταση, καθώς τη Δευτέρα η τιμή του ξεπέρασε για πρώτη φορά το όριο των 13.000 δολαρίων ανά τόνο, αντανακλώντας τις εκτιμήσεις των επενδυτών ότι η αγορά γίνεται ολοένα και πιο περιορισμένη.

Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης τριών μηνών κατέγραψαν άλμα έως και 3,1%, αγγίζοντας την Τρίτη στο Χρηματιστήριο Μετάλλων του Λονδίνου νέο ιστορικό υψηλό στα 13.387 δολάρια ανά τόνο, υπερβαίνοντας το ρεκόρ που είχε σημειωθεί μόλις μία ημέρα νωρίτερα. Καθοριστικό ρόλο στην άνοδο παίζουν οι ανησυχίες ότι η κυβέρνηση Τραμπ ενδέχεται να επιβάλει δασμούς στο εξευγενισμένο μέταλλο, γεγονός που έχει οδηγήσει σε συσσώρευση αποθεμάτων εντός των ΗΠΑ και σε ενδεχόμενη έλλειψη για τις υπόλοιπες αγορές.

Όπως ανέφερε ο επικεφαλής έρευνας της Chaos Ternary Futures Co., Λι Σουεζί, τα αποθέματα που στο παρελθόν λειτουργούσαν ως δίχτυ ασφαλείας έχουν ουσιαστικά «παγιδευτεί» στις Ηνωμένες Πολιτείες, με αποτέλεσμα να χάνεται αυτό το προστατευτικό περιθώριο και να αυξάνεται η πίεση στην παγκόσμια αγορά.

Η ισχυρή εικόνα δεν περιορίζεται μόνο στον χαλκό. Τα βασικά μέταλλα έχουν ξεκινήσει δυναμικά το 2026, με τον δείκτη LMEX – ο οποίος παρακολουθεί έξι βασικά μέταλλα, συμπεριλαμβανομένου του χαλκού – να κινείται στο υψηλότερο επίπεδο από τον Μάρτιο του 2022. Ο χαλκός, που αποτελεί βασικό υλικό για καλώδια και αγωγούς, έχει ενισχυθεί πάνω από 20% από τα τέλη Νοεμβρίου, ενώ το αλουμίνιο διαπραγματεύεται πλέον στο υψηλότερο σημείο των τελευταίων τριών και πλέον ετών.

Η αρχική ώθηση προς τη μεταφορά χαλκού στις ΗΠΑ είχε δοθεί το πρώτο εξάμηνο του προηγούμενου έτους, όταν ο Ντόναλντ Τραμπ είχε πυροδοτήσει έναν αγώνα δρόμου εισαγωγών, πριν τελικά εξαιρέσει προσωρινά το εξευγενισμένο μέταλλο από τους δασμούς. Ωστόσο, το εμπόριο αναθερμάνθηκε τους τελευταίους μήνες, καθώς η επανεξέταση της δασμολογικής πολιτικής επανέφερε το premium στις εγχώριες τιμές. Ενδεικτικό είναι ότι οι εισαγωγές χαλκού στις ΗΠΑ τον Δεκέμβριο εκτοξεύθηκαν στο υψηλότερο επίπεδο από τον Ιούλιο.

«Η βασική αφήγηση που στηρίζει το ράλι εξακολουθεί να ισχύει», τόνισε ο Λι, επισημαίνοντας ότι η προσοχή θα πρέπει να εστιάζεται στη γενική τάση και όχι στα απόλυτα επίπεδα των τιμών.

Οι προσδοκίες για ενδεχόμενους περιορισμούς στις εισαγωγές των ΗΠΑ, σε συνδυασμό με την αυξημένη ζήτηση από τομείς υψηλής ανάπτυξης – όπως οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, τα κέντρα δεδομένων και τα ηλεκτρικά δίκτυα – έχουν ενισχύσει το κύμα αισιοδοξίας γύρω από το μέταλλο. Υπενθυμίζεται ότι ο Κώστας Μπίντας, επικεφαλής του τμήματος μετάλλων της Mercuria Energy Group, είχε επισημάνει ήδη από τον Νοέμβριο πως η έντονη εισαγωγική δραστηριότητα θα μπορούσε να στερήσει χαλκό από τον υπόλοιπο κόσμο, χαρακτηρίζοντας την εξέλιξη αυτή ως το «μεγάλο στοίχημα» για τους επενδυτές που ποντάρουν στην άνοδο.

Ώρα αποφάσεων

Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει ζητήσει από το υπουργείο Εμπορίου να παρουσιάσει επικαιροποιημένη αποτίμηση της αγοράς χαλκού έως τα τέλη Ιουνίου, οπότε και αναμένεται να ληφθούν αποφάσεις σχετικά με την επιβολή δασμών στο εξευγενισμένο μέταλλο. Το υπουργείο είχε εισηγηθεί την επιβολή δασμού 15% από το 2027, με αύξηση στο 30% το 2028, χωρίς ωστόσο το χρονοδιάγραμμα να έχει ακόμη επιβεβαιωθεί από τον Λευκό Οίκο.

Στο μεταξύ, τα αποθέματα χαλκού στις ΗΠΑ έχουν αυξηθεί κατακόρυφα. Στις αποθήκες που παρακολουθεί το χρηματιστήριο Comex, οι ποσότητες ξεπερνούν πλέον τους 500.000 short tons, έπειτα από 44 διαδοχικές ημέρες καθαρών εισροών. Αντίθετα, τα αποθέματα στις αποθήκες του LME έχουν σχεδόν μειωθεί στο μισό σε ετήσια βάση, αν και παραμένουν πάνω από το χαμηλό επίπεδο του Ιουνίου.

Και άλλοι δείκτες του LME καταδεικνύουν αυξανόμενη στενότητα στην αγορά. Οι τιμές άμεσης παράδοσης διαμορφώνονται με premium περίπου 42 δολαρίων ανά τόνο έναντι των συμβολαίων τριών μηνών, συνθήκη backwardation που υποδηλώνει έντονη βραχυπρόθεσμη πίεση στην προσφορά. Στο Comex, το discount των κοντινών συμβολαίων σε σχέση με τα πιο μακροπρόθεσμα έχει διευρυνθεί αισθητά.

Την ίδια στιγμή, η προσφορά έχει δεχθεί πλήγμα από σειρά ατυχημάτων που διέκοψαν την παραγωγή ή καθυστέρησαν επενδύσεις σε μεγάλα μεταλλεία παγκοσμίως. Παράλληλα, τα χυτήρια αντιμετωπίζουν πιέσεις, καθώς οι μεταλλευτικές εταιρείες επιβάλλουν ιστορικά χαμηλές αμοιβές επεξεργασίας, λόγω της δυσκολίας εξασφάλισης επαρκούς πρώτης ύλης – μια ακόμη ένδειξη περιορισμένης προσφοράς.

Τα κέρδη στα μέταλλα αντανακλούν επίσης τις γεωπολιτικές εξελίξεις, οι οποίες ενδέχεται να οδηγήσουν σε πιο κατακερματισμένες εφοδιαστικές αλυσίδες στο μέλλον. Η πρόσφατη σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο από τις ΗΠΑ ανέδειξε τη στρατηγική αναδιάταξης της παγκόσμιας τάξης από τον Τραμπ, που περιλαμβάνει και κινήσεις για την εξασφάλιση πρόσβασης σε κρίσιμες πρώτες ύλες. Παράλληλα, ένα ασθενέστερο δολάριο λειτουργεί υποστηρικτικά για τα εμπορεύματα.

Σε αυτό το περιβάλλον, η Goldman Sachs διατηρεί θετική στάση για τον χαλκό, εκτιμώντας ότι οι υψηλές τιμές θα έχουν διάρκεια, καθώς η αύξηση της προσφοράς παραμένει περιορισμένη. Όπως σημειώνει η τράπεζα, πρόσφατα στοιχεία από τους κινεζικούς κλάδους τελικής χρήσης δεν δείχνουν σημαντική ακύρωση παραγγελιών, παρά τα αυξημένα επίπεδα τιμών.