Κι όμως, η απάντηση της πολιτείας παραμένει σχεδόν πάντα η ίδια. Όχι χαμηλότεροι έμμεσοι φόροι. Όχι μόνιμες παρεμβάσεις που θα περιορίσουν το κόστος ζωής. Αλλά επιδόματα, έκτακτες ενισχύσεις και παροχές που επιστρέφουν ένα μέρος από αυτά που το ίδιο το κράτος εισέπραξε χάρη στην ακρίβεια.

Ίσως αυτό να είναι και το μεγαλύτερο παράδοξο της ελληνικής οικονομίας. Αναζητούμε διαρκώς δημοσιονομικό χώρο μέσα από τις κρίσεις, αντί να δημιουργούμε ανάπτυξη που θα τον εξασφαλίζει χωρίς αυτές. Κάθε εξωτερικός κλυδωνισμός μετατρέπεται σε έναν μηχανισμό αναδιανομής, πρώτα μέσω των υψηλότερων τιμών και της αυξημένης φορολογίας και ύστερα μέσω των κρατικών παροχών.

Αργά ή γρήγορα, όμως, θα πρέπει να αποφασίσουμε τι οικονομία θέλουμε. Μια οικονομία που στηρίζεται στην ανθεκτικότητα των πολιτών απέναντι στις αλλεπάλληλες κρίσεις ή μια οικονομία που δεν έχει ανάγκη από κρίσεις για να εμφανίζει πλεονάσματα. Γιατί, όσο παράδοξο κι αν ακούγεται, έχουμε αρχίσει να συμπεριφερόμαστε σαν να μας είναι περισσότερο χρήσιμες από όσο θα έπρεπε. Και αυτό είναι ίσως το πιο ανησυχητικό στοιχείο της δημόσιας συζήτησης.

Αλέξανδρος Κλώσσας (Οικονομικός Ταχυδρόμος)