|
1. Αναδιανομή. Μια ιδέα
είναι το Καθολικό Βασικό
Εισόδημα (ΚΒΕ), δηλαδή
ένα επίδομα για όλους
τους κατοίκους μιας
χώρας που εξασφαλίζει τα
βασικά. Θα
χρηματοδοτείται από
φόρους στους πιο
πλούσιους και σε νεότερη
εκδοχή από φόρους στη
χρήση της Τ.Ν. Η ιδέα
προηγείται της παρουσίας
της Τ.Ν. στη δημόσια
σφαίρα και έχει
υποστήριξη από την
Αριστερά και από πολλούς
φιλελεύθερους στοχαστές.
Μέχρι τώρα, κάτι τέτοιο
θα επιβάρυνε υπερβολικά
τα δημόσια οικονομικά
και θα δημιουργούσε
μεγάλο αντικίνητρο για
εργασία. Αν όμως η Τ.Ν.
γίνει τόσο παραγωγική
ώστε να εκτοπίσει τις
περισσότερες θέσεις
εργασίας των ανθρώπων,
τότε θα υπάρχει αρκετός
πλούτος στην οικονομία
για το ΚΒΕ.
Μια παραλλαγή είναι το
Καθολικό Βασικό Κεφάλαιο
(ΚΒΚ), όπου ο καθένας,
μόλις ενηλικιωθεί, θα
αποκτά ένα κεφάλαιο που
μπορεί να επενδύσει για
να έχει εισόδημα κάθε
χρόνο, αλλά και να
ξεκινήσει μια δική του
μικρή επιχείρηση. Εκτός
από χρήμα, το ΚΒΚ μπορεί
να περιλαμβάνει
ιδιόκτητη κατοικία. Ο Θ.
Σκυλακάκης στο πολύ
χρήσιμο βιβλίο «Η
εκτόπιση της εργασίας»
(Καστανιώτης, 2026)
εξηγεί τη λογική αυτής
της ιδέας.
2. Νέα απασχόληση. Η
εργασία για πολλούς
είναι στοιχείο
ταυτότητας και
αξιοπρέπειας. Το να
είναι άεργοι με εισόδημα
είναι συνταγή δυστυχίας.
Ορισμένοι προτείνουν
δημόσιες πολιτικές για
να ενισχύεται η εργασία
που έχει ανθρώπινο
νόημα, όπως η φροντίδα
των άλλων ή η
εκπαίδευση. Σε αυτά τα
πεδία, η Τ.Ν. πρέπει να
είναι βοηθητικό εργαλείο
και να μην εκτοπίζει τον
άνθρωπο. (Αναζητήστε
σχετικά τα άρθρα του
Τζιν Σπέρλινγκ.)
3. Δημόσια συμμετοχή.
Ορισμένοι πολιτικοί στις
Ηνωμένες Πολιτείες, όπως
ο αριστερός Μπέρνι
Σάντερς, αλλά
(περιέργως) και ο
Ντόναλντ Τραμπ,
προτείνουν να συμμετέχει
το Δημόσιο ως μέτοχος
στις πολύ μεγάλες
εταιρείες τεχνητής
νοημοσύνης και να έχει
εκπρόσωπο στη διοίκησή
τους. Ορισμένοι από τους
κορυφαίους
επιχειρηματίες της Τ.Ν.
έχουν εκφράσει θετική
άποψη για κάτι τέτοιο.
Αυτό θα φέρνει σημαντικά
έσοδα στο κράτος, που
μπορεί να τα επενδύσει
σε δημόσια αγαθά και
κοινωνικές υπηρεσίες ή
να τα αναδιανείμει με
επιδόματα.
4. Τεχνολογική ανατροπή.
Τέλος, υπάρχουν τα
σενάρια που προβλέπουν
ότι η μαζική ανεργία
μπορεί να αποτραπεί από
τεχνολογικές εξελίξεις.
Ο έλεγχος της Τ.Ν.
μπορεί να διασπαρεί
στους πολλούς με δύο,
κυρίως, τρόπους. Αφενός,
με την ανάπτυξη μοντέλων
ανοιχτού κώδικα, που
είναι προσβάσιμος για
όλους και που μελλοντικά
η διακυβέρνησή τους θα
ρυθμίζεται με
δημοκρατικές
διαδικασίες. Αυτό
συζητείται πολύ στην
Ευρώπη και υπάρχουν ήδη
ενδιαφέροντα
παραδείγματα, όπου
μετέχουν και Ελληνες
μηχανικοί. Αφετέρου, με
τη μεταφορά των
δεδομένων και των
αλγορίθμων από τα μεγάλα
data centers στις πολλές
μικρές συσκευές στο
πεδίο εφαρμογής (edge
computing). Η
τεχνολογική ανατροπή
θεωρώ πως είναι το πιο
αισιόδοξο σενάριο.
Οι ενεργοί πολίτες σε
όλο τον κόσμο πρέπει να
έχουν άποψη για όλα αυτά
και να κινητοποιούνται
για να συμβούν. Αν τα
καταφέρουμε, η Τ.Ν. θα
φέρει μια μεγάλη περίοδο
πρωτοφανούς ευμάρειας
για τους πολλούς.
Σχεδόν, μια ουτοπία.
Για αυτόν τον λόγο
έγραψα σήμερα αυτόν τον
συνοπτικό οδηγό. Και
έγραψα χωρίς τη βοήθεια
τεχνητής νοημοσύνης.
Γιατί αξίζει να
συνεχίσουμε να
κατανοούμε τον ανθρώπινο
κόσμο χωρίς αυτήν.
*Ο κ. Αρίστος Δοξιάδης
είναι ομότιμος εταίρος
στο κεφάλαιο επενδύσεων
τεχνολογίας Big Pi.
** Το άρθρο δημοσιεύτηκε
αρχικά στην Καθημερινή
της Κυριακής.
|
