Πετρέλαιο: η ενέργεια παραμένει ο μεγαλύτερος κίνδυνος

Το πετρέλαιο ήταν η αγορά που αντέδρασε πιο άμεσα στον πόλεμο. Η διατάραξη της παραγωγής στον Περσικό Κόλπο και ο περιορισμός των διελεύσεων από τα Στενά του Ορμούζ έστειλαν το Brent πάνω από τα 120 δολάρια το βαρέλι τον Απρίλιο.

Παρά την αποκλιμάκωση από τα υψηλά, η τιμή του Brent παραμένει σημαντικά υψηλότερα από πέρυσι, με τον μέσο όρο του 2026 να διαμορφώνεται περίπου στα 90 δολάρια, έναντι περίπου 70 δολαρίων το 2025.

Η μεγαλύτερη πίεση, ωστόσο, εντοπίζεται στα διυλισμένα προϊόντα. Οι τιμές του diesel έχουν αυξηθεί περισσότερο, καθώς η αγορά αντιμετωπίζει περιορισμούς στις διαθέσιμες ποσότητες μεσαίων αποσταγμάτων, προβλήματα σε ρωσικά διυλιστήρια λόγω ουκρανικών επιθέσεων και μειωμένες εξαγωγές από τον Περσικό Κόλπο.

Καθώς πλησιάζει ο χειμώνας στο βόρειο ημισφαίριο, μια νέα επιδείνωση της κατάστασης στο Ορμούζ, σε συνδυασμό με πιθανές νέες ζημιές στις ρωσικές ενεργειακές υποδομές, θα μπορούσε να επαναφέρει έντονες πληθωριστικές πιέσεις.

Οι μετοχές άντεξαν χάρη στην τεχνητή νοημοσύνη

Παρά το σοκ στην ενέργεια, οι διεθνείς μετοχές δεν ακολούθησαν την παραδοσιακή πορεία που θα ανέμενε κανείς σε μια μεγάλη γεωπολιτική κρίση.

Ο παγκόσμιος δείκτης μετοχών MSCI για 47 χώρες έφθασε τον Αύγουστο σε ιστορικό υψηλό, με τη συνολική κεφαλαιοποίηση να αγγίζει τα 105 τρισ. δολάρια. Από την έναρξη του πολέμου έχει προσθέσει περίπου 7 τρισ. δολάρια ή 9%.

Καθοριστικό ρόλο έχει διαδραματίσει η έκρηξη των επενδύσεων στην τεχνητή νοημοσύνη, η οποία έχει λειτουργήσει ως ισχυρό αντίβαρο στις γεωπολιτικές ανησυχίες.

Η εικόνα, πάντως, δεν είναι ομοιόμορφη. Οι αγορές του Κόλπου έχουν υποαποδώσει σημαντικά, καθώς βρίσκονται πολύ πιο κοντά στο επίκεντρο των επιπτώσεων του πολέμου.

Τα παραδοσιακά «καταφύγια» δεν λειτούργησαν

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η συμπεριφορά των παραδοσιακών ασφαλών επενδύσεων.

Τα αμερικανικά κρατικά ομόλογα, αντί να λειτουργήσουν ως καταφύγιο, έχουν υποστεί απώλειες περίπου 3,5% σε όρους συνολικής απόδοσης από την έναρξη του πολέμου. Ο υψηλότερος πληθωρισμός περιόρισε τις προσδοκίες για μειώσεις επιτοκίων, ενώ στη συνέχεια πρόσθετες πιέσεις προήλθαν από την πολιτική της κυβέρνησης στην αγορά ομολόγων και τα σχέδια επαναγοράς χρέους.

Ούτε ο χρυσός ακολούθησε σταθερά την παραδοσιακή του συμπεριφορά. Από την έναρξη του πολέμου έως τον Ιούλιο υποχώρησε σχεδόν 25%, πριν ανακάμψει περισσότερο από 15% τον Αύγουστο, καθώς επανήλθαν οι ανησυχίες για τη μακροπρόθεσμη αξία του δολαρίου.

Το αμερικανικό νόμισμα έχει ενισχυθεί περίπου 1,4% έναντι ενός καλαθιού βασικών νομισμάτων, αν και μεγάλο μέρος της κίνησης αποδίδεται στην αδυναμία του ιαπωνικού γεν.

Νέα απειλή από τρόφιμα και λιπάσματα

Η κρίση δεν περιορίζεται στην ενέργεια. Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν σημαντική δίοδο και για τις μεταφορές λιπασμάτων, γεγονός που δημιουργεί έναν δεύτερο γύρο επιπτώσεων μέσω της γεωργικής παραγωγής.

Η εικόνα επιβαρύνεται από το ισχυρό El Niño και τις νέες διαταραχές στις μεταφορές σιτηρών που συνδέονται με τον πόλεμο στην Ουκρανία.

Ο Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας του ΟΗΕ έχει ήδη καταγράψει τον Ιούλιο άνοδο των παγκόσμιων τιμών τροφίμων σε υψηλό άνω των τριών ετών. Οι αναλυτές προειδοποιούν, ωστόσο, ότι μεγάλο μέρος των επιπτώσεων από τις σημερινές διαταραχές δεν έχει ακόμη περάσει στις τελικές τιμές.

Η JPMorgan εκτιμά ότι ένα ισχυρό El Niño θα μπορούσε από μόνο του να αυξήσει, στην κορύφωσή του, τον παγκόσμιο πληθωρισμό τροφίμων κατά περίπου 0,7%.

Ο μεγάλος χαμένος ο Περσικός Κόλπος

Οι οικονομίες του Κόλπου έχουν δεχθεί το πιο άμεσο πλήγμα.

Οι εξαγωγές της Σαουδικής Αραβίας μειώθηκαν κατά 10% από το πρώτο στο δεύτερο τρίμηνο, ενώ η JPMorgan εκτιμά ότι οι πωλήσεις ακινήτων στο Ντουμπάι έχουν υποχωρήσει κατά 70%-80%.

Ακόμη μεγαλύτερη είναι η εκτίμηση για το Κατάρ, όπου η Oxford Economics προβλέπει συρρίκνωση της οικονομίας κατά σχεδόν 30% φέτος, λόγω των ζημιών στις εγκαταστάσεις φυσικού αερίου του Ras Laffan.

Οι χρηματιστηριακές αγορές του Κατάρ και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων έχουν υποχωρήσει περίπου 14%, καταγράφοντας υπεραπόδοση άνω των 20 ποσοστιαίων μονάδων έναντι των παγκόσμιων μετοχών. Παράλληλα, έχει αυξηθεί και το κόστος ασφάλισης του χρέους τους έναντι χρεοκοπίας, με το Μπαχρέιν να δέχεται τις μεγαλύτερες πιέσεις.

Η εικόνα μετά από έξι μήνες

Η μέχρι τώρα αποτίμηση του πολέμου αποτυπώνει μια σημαντική αντίφαση: η παγκόσμια οικονομία και οι αγορές έχουν αποδειχθεί πολύ πιο ανθεκτικές από ό,τι αρχικά αναμενόταν, όμως οι κίνδυνοι δεν έχουν εξαλειφθεί.

Το πετρέλαιο παραμένει περίπου 30% υψηλότερα από τα επίπεδα του 2025, οι μεταφορές μέσω Ορμούζ παραμένουν εξαιρετικά περιορισμένες, ενώ οι πιέσεις σε τρόφιμα και λιπάσματα ενδέχεται να ενταθούν τους επόμενους μήνες.

Την ίδια ώρα, η Wall Street και οι διεθνείς αγορές συνεχίζουν να στηρίζονται στην επενδυτική έκρηξη της τεχνητής νοημοσύνης. Αυτό εξηγεί σε μεγάλο βαθμό γιατί ένα γεωπολιτικό σοκ τέτοιας κλίμακας δεν έχει μέχρι στιγμής οδηγήσει σε παρατεταμένη παγκόσμια bear market.

Το μεγάλο ερώτημα πλέον είναι εάν η ισχυρή δυναμική της AI μπορεί να συνεχίσει να απορροφά τις επιπτώσεις ενός πολέμου που, έξι μήνες μετά, εξακολουθεί να επηρεάζει ταυτόχρονα ενέργεια, πληθωρισμό, επιτόκια, ομόλογα, νομίσματα και τρόφιμα.