Στο πλαίσιο αυτό, θεωρούν αναγκαία μια συντονισμένη ευρωπαϊκή λύση, ώστε οι εταιρείες που καταγράφουν έκτακτα κέρδη λόγω της ενεργειακής αναταραχής να συνεισφέρουν περισσότερο στην αντιμετώπιση των επιπτώσεων της κρίσης.

Η άνοδος των τιμών είναι ήδη σημαντική. Το πετρέλαιο έχει αυξηθεί περίπου 25% σε σχέση με τα επίπεδα πριν από την έναρξη του αμερικανοϊσραηλινού πολέμου κατά του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου. Ακόμη μεγαλύτερη είναι η αύξηση στα προϊόντα διύλισης, με τις ευρωπαϊκές τιμές του ντίζελ να έχουν ενισχυθεί περισσότερο από 70%, ενώ η βενζίνη έχει αυξηθεί περίπου 20%.

Στο επίκεντρο τα υπερκέρδη των πετρελαϊκών

Οι έξι χώρες προτείνουν τη δημιουργία ενός ενιαίου ευρωπαϊκού μηχανισμού φορολόγησης των υπερκερδών, αξιοποιώντας την εμπειρία από τα αντίστοιχα μέτρα που εφαρμόστηκαν κατά την ενεργειακή κρίση του 2022.

Ωστόσο, η νέα πρόταση έχει μια σημαντική διαφοροποίηση. Οι υπουργοί ζητούν να εξεταστεί πώς θα μπορούσαν να υπολογίζονται και κέρδη που πολυεθνικές πετρελαϊκές εταιρείες πραγματοποιούν εκτός της χώρας στην οποία έχουν την κύρια φορολογική τους έδρα. Στόχος είναι να περιοριστούν τα περιθώρια φορολογικού σχεδιασμού και να καταστεί ο μηχανισμός περισσότερο αποτελεσματικός.

Παράλληλα, οι έξι χώρες ζητούν την ταχεία δημοσιοποίηση των αποτελεσμάτων ευρωπαϊκής έρευνας σχετικά με τα περιθώρια κέρδους των διυλιστηρίων. Η έρευνα αναμένεται να δείξει κατά πόσο οι εταιρείες διύλισης έχουν αυξήσει υπέρμετρα τα περιθώριά τους εκμεταλλευόμενες την απότομη άνοδο των τιμών ενέργειας.

Δεν υπάρχει ακόμη κοινή θέση των «27»

Η πρωτοβουλία των έξι κρατών δεν σημαίνει ότι έχει διαμορφωθεί ήδη κοινή ευρωπαϊκή θέση για έναν νέο φόρο στα υπερκέρδη των πετρελαϊκών.

Το πρώτο κρίσιμο βήμα θα είναι η συζήτηση του θέματος σε επίπεδο υπουργών Οικονομικών και η ένταξή του στην επίσημη ατζέντα της συνόδου του Σεπτεμβρίου.

Εφόσον η πρόταση προχωρήσει, η ΕΕ θα βρεθεί αντιμέτωπη με μια δύσκολη ισορροπία: από τη μία πλευρά να περιορίσει τις επιπτώσεις της ενεργειακής κρίσης σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις και από την άλλη να αποφύγει μέτρα που θα μπορούσαν να αποθαρρύνουν τις επενδύσεις στον ενεργειακό και διυλιστικό κλάδο.