Προτεραιότητα στις υποθέσεις με υψηλό δημοσιονομικό ενδιαφέρον

Με βάση τον σχεδιασμό της ΑΑΔΕ, έως το τέλος Σεπτεμβρίου όλες οι ΔΟΥ και τα ελεγκτικά κέντρα θα πρέπει να αποστείλουν στην κεντρική διοίκηση αναλυτικές λίστες με τις υποθέσεις που οδηγούνται σε παραγραφή εντός του 2026.

Από αυτές θα επιλεγούν κατά προτεραιότητα οι περιπτώσεις που εμφανίζουν αυξημένο δημοσιονομικό ενδιαφέρον, αλλά και εκείνες στις οποίες υπάρχουν ενδείξεις φορολογικών παραβάσεων.

Ιδιαίτερη βαρύτητα θα δοθεί σε υποθέσεις όπου υπάρχουν αποκλίσεις μεταξύ δηλωθέντων εισοδημάτων και πραγματικών οικονομικών κινήσεων.

Στο επίκεντρο οι τραπεζικοί λογαριασμοί

Καθοριστικό ρόλο στους ελέγχους αναμένεται να διαδραματίσει το Σύστημα Μητρώου Τραπεζικών Λογαριασμών και Λογαριασμών Πληρωμών.

Μέσω του συγκεκριμένου πληροφοριακού συστήματος οι ελεγκτές μπορούν να συγκρίνουν τραπεζικές κινήσεις με τα στοιχεία των φορολογικών δηλώσεων, εντοπίζοντας:

αδικαιολόγητες προσαυξήσεις περιουσίας,

αδήλωτα εισοδήματα,

ύποπτες συναλλαγές,

αποκλίσεις μεταξύ δηλωμένων και πραγματικών οικονομικών δεδομένων.

Η ηλεκτρονική ανάλυση των δεδομένων αποτελεί πλέον βασικό όπλο της φορολογικής διοίκησης, καθώς επιτρέπει στοχευμένους ελέγχους αντί για οριζόντιες διαδικασίες.

Οι υποθέσεις που παραγράφονται το 2026

Οι προθεσμίες παραγραφής διαφοροποιούνται ανάλογα με το είδος της υπόθεσης και τις ειδικές διατάξεις που εφαρμόζονται.

Φορολογικό έτος 2022

Αφορά επιχειρήσεις και ελεύθερους επαγγελματίες που χρησιμοποιούν ηλεκτρονική τιμολόγηση μέσω του MYDATA και υπάγονται στο καθεστώς της τριετούς παραγραφής αντί της συνήθους πενταετίας.

Φορολογικό έτος 2020

Πρόκειται για δηλώσεις εισοδήματος και ΦΠΑ που αφορούν τη χρήση του 2019, εφόσον είχαν υποβληθεί εμπρόθεσμα ή εκπρόθεσμα έως τις 31 Δεκεμβρίου 2024.

Για τις συγκεκριμένες περιπτώσεις ισχύει η γενική πενταετής παραγραφή.

Παράλληλα, στο τέλος του 2026 ολοκληρώνεται και η δυνατότητα ελέγχου τραπεζικών κινήσεων που αφορούν το συγκεκριμένο έτος. Οι κινήσεις λογαριασμών έως και το 2019 έχουν ήδη παραγραφεί.

Φορολογικό έτος 2018

Στην κατηγορία αυτή εντάσσονται υποθέσεις όπου οι δηλώσεις της χρήσης 2018 υποβλήθηκαν εκπρόθεσμα μέσα στο 2024.

Η καθυστερημένη υποβολή ενεργοποιεί παράταση της παραγραφής κατά τρία έτη πέραν της αρχικής πενταετίας.

Φορολογικό έτος 2015

Αφορά υποθέσεις εισοδήματος και ΦΠΑ για τις οποίες προέκυψαν μεταγενέστερα στοιχεία που σχετίζονται με σοβαρή φοροδιαφυγή, όπως πλαστά ή εικονικά φορολογικά στοιχεία.

Ωστόσο, ως συμπληρωματικά στοιχεία δεν θεωρούνται οι κινήσεις τραπεζικών λογαριασμών στο εσωτερικό, ενώ υπό προϋποθέσεις μπορούν να αξιοποιηθούν στοιχεία από λογαριασμούς του εξωτερικού.

Παράλληλα, παραγράφονται και υποθέσεις ΦΠΑ του 2015 στις οποίες δεν είχε υποβληθεί εκκαθαριστική δήλωση, καθώς για αυτές ισχύει δεκαετής περίοδος παραγραφής.

Φορολογικό έτος 2010

Αφορά περιπτώσεις όπου δεν είχε υποβληθεί ποτέ δήλωση φορολογίας εισοδήματος ή αυτή είχε υποβληθεί εκπρόθεσμα.

Σε αυτές τις περιπτώσεις η φορολογική διοίκηση μπορεί να ασκήσει δικαίωμα ελέγχου έως και 15 χρόνια μετά το έτος κατά το οποίο υπήρχε υποχρέωση υποβολής.

Ωστόσο, ακόμη και αν η δήλωση κατατεθεί στα τελευταία χρόνια της περιόδου αυτής, η συνολική διάρκεια της παραγραφής δεν μπορεί να ξεπεράσει τη δεκαπενταετία.

Πότε επεκτείνεται η παραγραφή

Η φορολογική νομοθεσία προβλέπει συγκεκριμένες περιπτώσεις στις οποίες η προθεσμία παραγραφής μπορεί να παραταθεί.

Οι βασικότερες είναι:

Νέα δήλωση ή νέα στοιχεία: Όταν κατά το τελευταίο έτος της πενταετίας υποβάλλεται αρχική ή τροποποιητική δήλωση ή προκύπτουν νέα στοιχεία από πηγές εκτός της φορολογικής διοίκησης που αποκαλύπτουν φορολογική υποχρέωση. Η παράταση αφορά ένα ακόμη έτος και μόνο το συγκεκριμένο αντικείμενο ελέγχου.

Αιτήματα προς φορολογικές αρχές άλλων χωρών: Η παραγραφή αναστέλλεται έως ότου ληφθούν οι απαραίτητες πληροφορίες και επεκτείνεται για ακόμη ένα έτος.

Ενδικοφανείς προσφυγές και δικαστικές διαδικασίες: Η προθεσμία παρατείνεται για ένα έτος μετά την οριστική διοικητική ή δικαστική απόφαση.

Διαδικασίες αμοιβαίου διακανονισμού μεταξύ κρατών: Η παραγραφή αναστέλλεται για όσο διαρκεί η διαδικασία και μπορεί να επεκταθεί για έναν ακόμη χρόνο μετά την ολοκλήρωσή της.

Έρευνες για καταγγελίες ή συμπράξεις: Σε περιπτώσεις όπου διαπιστώνεται ότι η καθυστέρηση του ελέγχου οφείλεται σε συνεργασία φορολογουμένου με υπάλληλο της ελεγκτικής αρχής, η παραγραφή επεκτείνεται για όλο το διάστημα της διερεύνησης και για ένα επιπλέον έτος μετά την ολοκλήρωσή της.

Η ψηφιοποίηση αλλάζει το μοντέλο των φορολογικών ελέγχων

Η ΑΑΔΕ επενδύει ολοένα περισσότερο στη χρήση δεδομένων και αυτοματοποιημένων διασταυρώσεων, μετατρέποντας τους φορολογικούς ελέγχους σε μια πιο στοχευμένη διαδικασία.

Η αξιοποίηση τραπεζικών δεδομένων, ηλεκτρονικών τιμολογίων και ψηφιακών εργαλείων αναμένεται να αποτελέσει τον βασικό μηχανισμό εντοπισμού φορολογικών παραβάσεων τα επόμενα χρόνια, ιδιαίτερα σε υποθέσεις που βρίσκονται κοντά στα όρια παραγραφής.