Πρόκειται για επένδυση 1,4 δισ. ευρώ, η οποία αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα επιμέρους έργα του προγράμματος ανάπτυξης του ελληνικού συστήματος μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Η ολοκλήρωσή της θα επιτρέψει την ένταξη των Δωδεκανήσων στο διασυνδεδεμένο δίκτυο, περιορίζοντας την ανάγκη λειτουργίας αυτόνομων μονάδων ηλεκτροπαραγωγής στα νησιά.

Τα οφέλη αφορούν τόσο την ασφάλεια του εφοδιασμού όσο και το κόστος ηλεκτροδότησης, καθώς η σύνδεση με το ηπειρωτικό σύστημα θα προσφέρει μεγαλύτερη ευελιξία στην κάλυψη της ζήτησης. Ταυτόχρονα, θα δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για καλύτερη αξιοποίηση της παραγωγής από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας στο Αιγαίο.

Σε εξέλιξη βρίσκεται και η δεύτερη φάση αξιολόγησης των προσφορών για τους σταθμούς μετατροπής που απαιτούνται για τη λειτουργία της διασύνδεσης.

Προμήθεια καλωδίων 2,1 δισ. ευρώ για τα έργα του Αιγαίου

Παράλληλα με την προώθηση της διασύνδεσης των Δωδεκανήσων, ο ΑΔΜΗΕ επιχειρεί να εξασφαλίσει εγκαίρως τον εξοπλισμό που θα χρειαστεί για τα μεγάλα έργα της επόμενης περιόδου.

Στο πλαίσιο αυτό, αναμένει την έγκριση του Ελεγκτικού Συνεδρίου για την πρώτη εκτελεστική σύμβαση της συμφωνίας-πλαισίου που αφορά την προμήθεια υποβρύχιων καλωδίων για τις διασυνδέσεις του Βορείου Αιγαίου και των Δωδεκανήσων.

Η συνολική αξία της συμφωνίας-πλαισίου ανέρχεται σε περίπου 2,1 δισ. ευρώ και καλύπτει τις ανάγκες προμήθειας καλωδίων έως το 2030. Η έγκαιρη εξασφάλιση του εξοπλισμού θεωρείται κρίσιμη, καθώς η διεθνής αγορά υποβρύχιων καλωδίων αντιμετωπίζει αυξημένη ζήτηση, περιορισμένη διαθεσιμότητα παραγωγικής δυναμικότητας και μεγαλύτερους χρόνους παράδοσης.

Για έργα τέτοιας κλίμακας, η διασφάλιση των καλωδίων αποτελεί βασική προϋπόθεση ώστε να μην προκύψουν καθυστερήσεις στην κατασκευή και στην έναρξη λειτουργίας των διασυνδέσεων.

Ελλάδα – Γερμανία: Η πράσινη ενέργεια αποκτά διέξοδο προς την Κεντρική Ευρώπη

Μια διαφορετική διάσταση του ενεργειακού σχεδιασμού αφορά τη μελλοντική ηλεκτρική σύνδεση Ελλάδας και Γερμανίας. Το έργο βρίσκεται ακόμη σε στάδιο μελετών, ωστόσο έχουν ήδη προκύψει θετικά συμπεράσματα ως προς την τεχνική και οικονομική σκοπιμότητά του.

Ο Κώστας Τσιρέκης, διευθυντής Στρατηγικής και Σχεδιασμού Ανάπτυξης Συστήματος του ΑΔΜΗΕ, γνωστοποίησε ότι έχει ολοκληρωθεί η προμελέτη τεχνοοικονομικής σκοπιμότητας. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, η διασύνδεση θα μπορούσε να δημιουργήσει σημαντικά οφέλη για τα δύο ηλεκτρικά συστήματα, αλλά και για την ευρωπαϊκή αγορά συνολικά.

Η οικονομική λογική του σχεδίου βασίζεται στη διαφορετική σύνθεση της ηλεκτροπαραγωγής και στις συμπληρωματικές δυνατότητες των δύο χωρών. Η Ελλάδα, με την αυξανόμενη παραγωγή φωτοβολταϊκής ενέργειας, θα μπορούσε να εξάγει προς τη Γερμανία πλεονάζουσα ηλεκτρική ενέργεια σε περιόδους υψηλής ηλιοφάνειας. Αντίστροφα, όταν η εγχώρια παραγωγή από ΑΠΕ δεν επαρκεί, θα υπάρχει η δυνατότητα μεταφοράς αιολικής ενέργειας από τη Βόρεια Θάλασσα προς τον ελληνικό Νότο.

Το βασικό εμπόδιο δεν εντοπίζεται πλέον μόνο στην τεχνική δυνατότητα υλοποίησης, αλλά κυρίως στο χρηματοδοτικό μοντέλο. Όπως επισημάνθηκε, οι υφιστάμενοι ευρωπαϊκοί κανόνες δεν αποτυπώνουν πάντοτε με επάρκεια τα οφέλη που απολαμβάνουν και άλλες χώρες από μια διακρατική ηλεκτρική διασύνδεση.

Για τον λόγο αυτό απαιτείται συντονισμένη ευρωπαϊκή αντιμετώπιση, ώστε η κατανομή του κόστους να αντανακλά το συνολικό όφελος για το ευρωπαϊκό σύστημα και όχι αποκλειστικά τις ανάγκες των δύο χωρών που συνδέονται άμεσα.

Η διασύνδεση Ελλάδας – Γερμανίας έχει ήδη συμπεριληφθεί στον ευρωπαϊκό δεκαετή σχεδιασμό ανάπτυξης των δικτύων. Ωστόσο, δεν έχουν ακόμη ληφθεί οι τελικές επενδυτικές αποφάσεις, καθώς παραμένουν ανοιχτά κρίσιμα ζητήματα χρηματοδότησης και επιμερισμού του κόστους.

Ιταλία: Στόχος η τριπλάσια μεταφορική ικανότητα έως το 2033

Πιο προχωρημένο είναι το σχέδιο για τη δεύτερη ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Ιταλίας, ισχύος 1 GW, την οποία αναπτύσσουν από κοινού ο ΑΔΜΗΕ και ο ιταλικός διαχειριστής Terna.

Σύμφωνα με τον Ιωάννη Μάργαρη, η Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων αναμένεται να κατατεθεί μέσα στις επόμενες εβδομάδες, ανοίγοντας τον δρόμο για την περιβαλλοντική αδειοδότηση.

Ο προγραμματισμός των δύο διαχειριστών προβλέπει την έναρξη των διαγωνισμών για τα υποβρύχια καλώδια και τους σταθμούς μετατροπής το καλοκαίρι του 2027. Εφόσον τηρηθεί το προβλεπόμενο χρονοδιάγραμμα, το έργο αναμένεται να ολοκληρωθεί έως το 2033.

Η νέα υποδομή θα ενισχύσει σημαντικά τη δυνατότητα ανταλλαγής ηλεκτρικής ενέργειας μεταξύ των δύο χωρών, τριπλασιάζοντας τη διαθέσιμη μεταφορική ικανότητα σε σχέση με τη σημερινή σύνδεση. Η εξέλιξη αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για την Ελλάδα, καθώς η Ιταλία αποτελεί μία από τις σημαντικότερες δυνητικές αγορές για την απορρόφηση ελληνικής παραγωγής από ΑΠΕ.

Αίγυπτος και Σαουδική Αραβία διευρύνουν τον ενεργειακό σχεδιασμό

Σημαντική θέση στον ευρύτερο σχεδιασμό καταλαμβάνει και η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Αιγύπτου, την οποία προωθεί ο Όμιλος Κοπελούζου, με τη συμμετοχή του ΑΔΜΗΕ στον σχεδιασμό για την ένταξή της στο ελληνικό σύστημα.

Όπως ανέφερε ο Κώστας Τσιρέκης, εξακολουθεί να υπάρχει ενδιαφέρον για πιθανή μετοχική συμμετοχή του Διαχειριστή στο έργο, χωρίς μέχρι στιγμής να έχει ληφθεί οριστική απόφαση.

Η σημασία του εγχειρήματος είναι ιδιαίτερα μεγάλη αν ληφθούν υπόψη οι σημερινές δυνατότητες του ελληνικού συστήματος. Η συνολική διαθέσιμη ισχύς των διεθνών ηλεκτρικών διασυνδέσεων της χώρας ανέρχεται σήμερα σε περίπου 3,2 GW. Η σχεδιαζόμενη σύνδεση με την Αίγυπτο, ισχύος 3 GW, θα μπορούσε σχεδόν να διπλασιάσει τη συνολική αυτή δυνατότητα, δημιουργώντας έναν νέο ενεργειακό διάδρομο μεταξύ Βόρειας Αφρικής και Ευρώπης.

Επιπλέον, βρίσκεται σε εξέλιξη προμελέτη τεχνοοικονομικής σκοπιμότητας για μια πιθανή ηλεκτρική διασύνδεση με τη Σαουδική Αραβία. Εφόσον προχωρήσει, θα διευρύνει ακόμη περισσότερο το γεωγραφικό αποτύπωμα των ενεργειακών υποδομών που εξετάζει η Ελλάδα, πέρα από τα στενά όρια της ευρωπαϊκής αγοράς.

Η παραγωγή ΑΠΕ ξεπερνά τους στόχους, αλλά τα δίκτυα αποτελούν το μεγάλο στοίχημα

Η επιτάχυνση των διασυνδέσεων συνδέεται άμεσα με την ταχύτατη αύξηση της εγκατεστημένης ισχύος από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Η Ελλάδα διαθέτει πλέον σημαντικό παραγωγικό δυναμικό, το οποίο δημιουργεί νέες δυνατότητες εξαγωγών, αλλά ταυτόχρονα αυξάνει τις απαιτήσεις για μεταφορά και απορρόφηση της παραγόμενης ενέργειας.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε ο Κώστας Τσιρέκης, η εγκατεστημένη ισχύς των ΑΠΕ έχει φτάσει περίπου τα 20,7 GW. Αν συνυπολογιστούν και οι όροι σύνδεσης που έχουν ήδη χορηγηθεί, η συνολική δεσμευμένη ισχύς ανέρχεται σε 33,7 GW, υπερβαίνοντας τον στόχο των 32,5 GW που προβλέπει το Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα για το 2035.

Επιπλέον, στον ΑΔΜΗΕ εκκρεμούν αιτήματα σύνδεσης για άλλα 48 GW, στοιχείο που αποτυπώνει το μέγεθος του επενδυτικού ενδιαφέροντος για νέες μονάδες παραγωγής. Ωστόσο, η αξιοποίηση αυτού του δυναμικού προϋποθέτει σημαντικές επενδύσεις στα δίκτυα, καθώς η αυξημένη παραγωγή δεν μπορεί να μετατραπεί σε αντίστοιχες εξαγωγές χωρίς επαρκή μεταφορική ικανότητα.

Ενδεικτικό της αλλαγής που συντελείται είναι το γεγονός ότι η Ελλάδα έκλεισε το 2025 με καθαρές εξαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας περίπου 3 TWh. Η χώρα έχει πλέον περάσει σε μια διαφορετική ενεργειακή φάση, στην οποία η παραγωγή από ΑΠΕ δεν καλύπτει απλώς τις εγχώριες ανάγκες, αλλά δημιουργεί και εξαγωγικό πλεόνασμα.

Το επόμενο βήμα είναι να αποκτήσει το ελληνικό σύστημα τις απαραίτητες υποδομές για να διοχετεύει αυτή την ενέργεια σε μεγαλύτερες αγορές. Από τις διασυνδέσεις των νησιών έως τα έργα με την Ιταλία, τη Γερμανία και την Αίγυπτο, ο ΑΔΜΗΕ καλείται να υλοποιήσει ένα επενδυτικό πρόγραμμα που θα καθορίσει σε μεγάλο βαθμό τον ρόλο της Ελλάδας στην ευρωπαϊκή και περιφερειακή αγορά ηλεκτρικής ενέργειας τα επόμενα χρόνια.