Το σήμα κινδύνου από τη Γαλλία και την άνοδο του πετρελαίου

Στο επίκεντρο των ανησυχιών βρίσκεται η Γαλλία, όπου η διαφορά απόδοσης των κρατικών ομολόγων έναντι των αντίστοιχων γερμανικών έχει διευρυνθεί σε επίπεδα που παραπέμπουν στην κρίση του 2011. Η εξέλιξη αυτή αντανακλά τις ανησυχίες για τη δημοσιονομική κατάσταση της χώρας, την πολιτική αβεβαιότητα και τις δυσκολίες περιορισμού των ελλειμμάτων.

Παράλληλα, η άνοδος των τιμών του πετρελαίου επιβαρύνει τις προοπτικές του πληθωρισμού. Οι πολεμικές συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή και στην Ουκρανία ενισχύουν την αβεβαιότητα για το ενεργειακό κόστος και δυσκολεύουν τον σχεδιασμό των κεντρικών τραπεζών ως προς τα επιτόκια.

Ο συνδυασμός δημοσιονομικών πιέσεων, γεωπολιτικών κινδύνων και πληθωριστικής αβεβαιότητας επηρεάζει τις αποδόσεις των ομολόγων και αναγκάζει τους διαχειριστές κεφαλαίων να επανεξετάσουν την κατανομή των επενδύσεών τους μεταξύ ανεπτυγμένων και αναδυόμενων οικονομιών.

Τι έχει αλλάξει στις αναδυόμενες αγορές μέσα σε 15 χρόνια

Η βασική διαφορά σε σχέση με το 2011 είναι ότι αρκετές αναδυόμενες οικονομίες έχουν βελτιώσει ουσιαστικά τη δημοσιονομική τους θέση και την ικανότητά τους να αντιμετωπίζουν εξωτερικούς κραδασμούς. Η πρόοδος δεν είναι ομοιόμορφη, ωστόσο η συνολική εικόνα διαφέρει αισθητά από εκείνη της προηγούμενης δεκαετίας.

Πρώτον, οι κεντρικές τράπεζες έχουν αποκτήσει μεγαλύτερη αξιοπιστία. Η διαχείριση διαδοχικών κρίσεων, από την πανδημία έως το κύμα πληθωρισμού που ακολούθησε, έδειξε ότι αρκετές από αυτές μπορούν να αντιδρούν αποτελεσματικά σε δύσκολες συνθήκες. Σε πολλές περιπτώσεις, η νομισματική πολιτική διαθέτει πλέον μεγαλύτερη αξιοπιστία και ταχύτερα αντανακλαστικά.

Δεύτερον, έχει περιοριστεί το πρόσθετο κόστος δανεισμού. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζονται στην ανάλυση του Bloomberg, το επιπλέον επιτόκιο που απαιτούν οι επενδυτές για να διακρατούν ομόλογα αναδυόμενων αγορών έναντι αμερικανικών τίτλων έχει υποχωρήσει στις 184 μονάδες βάσης, από 447 μονάδες βάσης το 2011.

Η διαφορά αυτή υποδηλώνει ότι οι αγορές αποτιμούν σήμερα χαμηλότερο πρόσθετο κίνδυνο για την κατηγορία συνολικά, αν και οι αποκλίσεις μεταξύ των επιμέρους χωρών παραμένουν σημαντικές.

Τρίτον, έχει βελτιωθεί η συμπεριφορά των ομολόγων σε περιόδους διεθνούς πίεσης. Ενδεικτικά, όταν η απόδοση του αμερικανικού δεκαετούς ομολόγου ξεπέρασε το 5%, ο δείκτης της Bloomberg για τα ομόλογα αναδυόμενων αγορών σε τοπικό νόμισμα παρέμεινε σχεδόν αμετάβλητος, στο 4,21%.

Η εξέλιξη αυτή υπογραμμίζει ότι οι αναδυόμενες αγορές δεν αντιδρούν πλέον ενιαία στις μεταβολές των αμερικανικών επιτοκίων και ότι ορισμένες διαθέτουν μεγαλύτερη ανθεκτικότητα από ό,τι στο παρελθόν.

Στελέχη της Brandywine Global και της VanEck εκτιμούν ότι οι αναδυόμενες αγορές είναι σήμερα καλύτερα προετοιμασμένες για μια νέα ευρωπαϊκή κρίση. Υπό προϋποθέσεις, μάλιστα, θα μπορούσαν να προσελκύσουν κεφάλαια που αναζητούν εναλλακτικές τοποθετήσεις σε περίπτωση επιδείνωσης του επενδυτικού κλίματος στην Ευρώπη.

Οι αδύναμοι κρίκοι παραμένουν

Η βελτίωση της συνολικής εικόνας δεν σημαίνει ότι όλες οι αναδυόμενες οικονομίες έχουν εξαλείψει τις ευπάθειές τους. Οι δημοσιονομικές ανισορροπίες, το υψηλό δημόσιο χρέος και η εξάρτηση από τις διεθνείς ροές κεφαλαίων εξακολουθούν να αποτελούν σημαντικούς κινδύνους σε συγκεκριμένες χώρες.

Η Βραζιλία αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα. Το δημοσιονομικό έλλειμμα προσεγγίζει το 10% του ΑΕΠ και το δημόσιο χρέος υπερβαίνει το 80% του ΑΕΠ, στοιχεία που διατηρούν τις ανησυχίες για τη μεσοπρόθεσμη πορεία των δημόσιων οικονομικών.

Αυξημένη έκθεση στις ευρωπαϊκές εξελίξεις εμφανίζουν επίσης οι οικονομίες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, εξαιτίας των στενών εμπορικών και οικονομικών δεσμών τους με την Ευρωζώνη. Η Πολωνία βρίσκεται μεταξύ των χωρών που παρακολουθούν οι επενδυτές, καθώς η Moody’s προχώρησε πρόσφατα σε υποβάθμιση της πιστοληπτικής της αξιολόγησης στο A3.

Οι περιπτώσεις αυτές δείχνουν ότι η επενδυτική επιλογή μεταξύ αναδυόμενων αγορών απαιτεί μεγαλύτερη επιλεκτικότητα. Η συνολική βελτίωση της κατηγορίας δεν εξαλείφει τους κινδύνους που συνδέονται με τα δημοσιονομικά ελλείμματα, την πολιτική αβεβαιότητα ή την έκθεση σε εξωτερικές κρίσεις.

Η αναζήτηση ευκαιριών σε τοπικά νομίσματα

Παρά τις επιμέρους αδυναμίες, ορισμένοι μεγάλοι διαχειριστές κεφαλαίων αρχίζουν να εντοπίζουν ευκαιρίες σε αγορές που μέχρι πρότινος αντιμετωπίζονταν με μεγαλύτερη επιφυλακτικότητα.

Η Aberdeen Investments, για παράδειγμα, έχει τοποθετηθεί σε τοπικά νομίσματα χωρών όπως η Νιγηρία, η Αίγυπτος και το Καζακστάν, αναζητώντας αποδόσεις σε μια περίοδο κατά την οποία οι ανησυχίες για την Ευρώπη ενισχύουν την ανάγκη γεωγραφικής διαφοροποίησης.

Οι συγκεκριμένες τοποθετήσεις, βέβαια, συνοδεύονται από αυξημένους κινδύνους, όπως η μεταβλητότητα των νομισμάτων, η πολιτική αβεβαιότητα και η περιορισμένη ρευστότητα ορισμένων αγορών. Δεν αποτελούν, επομένως, ενιαία επιλογή για όλους τους επενδυτές, αλλά δείχνουν ότι η επενδυτική κοινότητα εξετάζει πλέον ένα ευρύτερο φάσμα ευκαιριών.

Η αντίστροφη εικόνα σε σχέση με το 2011

Η σημαντικότερη αλλαγή των τελευταίων 15 ετών δεν είναι ότι οι αναδυόμενες αγορές έχουν γίνει συνολικά ασφαλείς, αλλά ότι η σχέση κινδύνου μεταξύ αυτών και των ανεπτυγμένων οικονομιών έχει γίνει πιο σύνθετη.

Το 2011, η κρίση της Ευρωζώνης τροφοδοτούσε φόβους μετάδοσης στις αναδυόμενες οικονομίες, οι οποίες θεωρούνταν περισσότερο ευάλωτες στις εκροές κεφαλαίων και στις μεταβολές της διάθεσης για ανάληψη κινδύνου. Σήμερα, η δημοσιονομική πίεση σε ευρωπαϊκές οικονομίες και η αυξημένη αβεβαιότητα γύρω από την πορεία των επιτοκίων δημιουργούν ένα διαφορετικό περιβάλλον.

Οι αναδυόμενες αγορές δεν αποτελούν πλέον αυτομάτως τον πρώτο προορισμό εξόδου των επενδυτών όταν εντείνονται οι διεθνείς αναταράξεις. Για ορισμένες χώρες, η βελτίωση των θεμελιωδών μεγεθών μπορεί να λειτουργήσει ως ανταγωνιστικό πλεονέκτημα και να προσελκύσει κεφάλαια που αναζητούν διαφοροποίηση από την Ευρώπη και τις ΗΠΑ.

Το κρίσιμο ζητούμενο για τους επενδυτές είναι να διακρίνουν ποιες οικονομίες διαθέτουν πραγματικά ισχυρές άμυνες και ποιες εξακολουθούν να εξαρτώνται από εύθραυστες δημοσιονομικές ισορροπίες. Η νέα εποχή των αγορών ομολόγων δεν καταργεί τους κινδύνους των αναδυόμενων οικονομιών· αλλάζει, όμως, τον τρόπο με τον οποίο αυτοί συγκρίνονται με τους κινδύνους του ανεπτυγμένου κόσμου.