Το καθεστώς Κιμ έκλεισε πλήρως τα σύνορα κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19. Από τότε τα έχει ξανανοίξει μόνο επιλεκτικά σε ξένους, συμπεριλαμβανομένων Ρώσων και δυτικών ταξιδιωτών και διπλωματών. Αυτοί οι επισκέπτες περιγράφουν μια Βόρεια Κορέα αγνώριστη σε σχέση με το παρελθόν, ιδιαίτερα όσον αφορά στην πρωτεύουσα Πιονγκγιάνγκ, όπου ζει ο Κιμ και η ελίτ της χώρας.

Εστιατόρια εκεί σερβίρουν πίτσα σε ξυλόφουρνο και φτερούγες κοτόπουλου. Οι πελάτες πληρώνουν μέσω συστήματος QR σε κινητά. Κινεζικά ηλεκτρικά οχήματα κινούνται γρήγορα στους δρόμους. Η Πιονγκγιάνγκ έχει νέα καταστήματα κατοικιδίων, καφέ με ηλεκτρονικά παιχνίδια και αντιπροσωπείες αυτοκινήτων που πωλούν BMW.

Ο Κιμ έχει βάλει σε κίνηση ένα πανεθνικό κατασκευαστικό «μπουμ». Πέρυσι, η Βόρεια Κορέα έχτισε 10.000 νέα σπίτια στην Πιονγκγιάνγκ — περισσότερα από όσα στο Λος Άντζελες ή το Σικάγο. Κατά τη διάρκεια του συνεδρίου του Εργατικού Κόμματος που γίνεται δύο φορές τη δεκαετία, τον Φεβρουάριο, ο 42χρονος ηγέτης εξήρε την οικονομική ανάκαμψη, λέγοντας σε ομιλία του ότι επιτεύχθηκε παρά τον «βάρβαρο αποκλεισμό» των αμερικανικών κυρώσεων. Έξω από το κτίριο εκτίθεντο επτά σειρές εκτοξευτών πυραύλων που είχαν μόλις βγει από το εργοστάσιο.

«Τα πάντα έχουν αλλάξει θεμελιωδώς», είπε ο Κιμ.

Το 2017, ως απάντηση στην πυρηνική πρόοδο της Βόρειας Κορέας, οι ΗΠΑ και ο ΟΗΕ αυστηροποίησαν τις οικονομικές κυρώσεις με σαρωτικά ψηφίσματα για τον περιορισμό του εμπορίου και των χρηματοοικονομικών συναλλαγών. Η κυβέρνηση Τραμπ έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι επιθυμεί την πλήρη αποπυρηνικοποίηση της Βόρειας Κορέας.

Κατά την πρώτη του θητεία, ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ συναντήθηκε τρεις φορές με τον Κιμ — ο πρώτος εν ενεργεία Αμερικανός πρόεδρος που έκανε κάτι τέτοιο — αλλά οι δύο πλευρές δεν κατέληξαν σε συμφωνία περιορισμού του πυρηνικού προγράμματος της Πιονγκγιάνγκ. Από τότε που επέστρεψε στην εξουσία, ο Τραμπ έχει τονίσει τη σχέση του με τον Κιμ και έχει εκφράσει την πρόθεση για μια νέα συνάντηση.

Ο Κιμ, από την πλευρά του, έχει καλέσει τους Βορειοκορεάτες να επικεντρωθούν στην οικοδόμηση μιας αυτάρκους οικονομίας. Το καθεστώς δε δημοσιεύει επίσημα οικονομικά στοιχεία, ελέγχει αυστηρά την πληροφόρηση και το τι μπορούν να δουν οι επισκέπτες.

Έξω από την πρωτεύουσα, η Βόρεια Κορέα παραμένει φτωχή, με σχεδόν το μισό από τα 26 εκατομμύρια κατοίκους της υποσιτισμένο, σύμφωνα με έκθεση του ΟΗΕ. Το ετήσιο ΑΕΠ της είναι μικρότερο από το 1% των ΗΠΑ. Η χώρα είναι από τους χειρότερους όσον αφορά στις παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων ανά τον κόσμο. Η διανομή κάποιας νοτιοκορεατικής σειράς μπορεί να τιμωρηθεί ακόμη και με θάνατο.

Εκθέσεις νοτιοκορεατικών ινστιτούτων σκέψης, με τίτλους όπως, «Οι κυρώσεις δε φαίνονται στις δορυφορικές εικόνες», καταδεικνύουν ότι η οικονομική πρόοδος δεν είναι απλώς προπαγάνδα. Η κίνηση πλοίων έχει αυξηθεί στις εγκαταστάσεις αποθήκευσης πετρελαίου, που επεκτείνονται. Πολλά πάρκινγκ είναι πιο γεμάτα. Η Βόρεια Κορέα σήμερα λάμπει περίπου τρεις φορές περισσότερο τη νύχτα σε σχέση με πέντε χρόνια πριν, σύμφωνα με άλλη έκθεση.

Ο Μπιρντ, ο Αυστραλός τουριστικός πράκτορας, είχε να επισκεφθεί τη χώρα από πριν από την πανδημία. Στο πρόσφατο ταξίδι του, ζήτησε να δειπνήσει στο καλύτερο εστιατόριο της Πιονγκγιάνγκ. Αυτός και άλλοι τέσσερις μεταφέρθηκαν σε μια γέφυρα που ενώνει δύο πολυώροφα συγκροτήματα κατοικιών. Το εστιατόριο, πάνω από 30 μέτρα από τους δρόμους της πόλης, είχε γυάλινα πατώματα. Το γεύμα τους περιλάμβανε παραδοσιακά κορεατικά κρύα νουντλς, σούσι, πίτσα και ποτά.

«Ο λογαριασμός έφτασε μόνο τα 150 δολάρια», θυμάται.

Οι ξένοι φίλοι

Η Βόρεια Κορέα δεν άλλαξε την οικονομία της μόνη της. Το καθεστώς του Κιμ ενίσχυσε την ενεργειακή του επάρκεια και την πρόσβαση σε οικοδομικά υλικά στέλνοντας πυρομαχικά και περισσότερους από 15.000 στρατιώτες στο ρωσικό μέτωπο στον πόλεμο της Ουκρανίας. Περίπου το ένα τρίτο αυτών των στρατιωτών σκοτώθηκε ή τραυματίστηκε. Οι πωλήσεις όπλων έχουν αποφέρει στην Πιονγκγιάνγκ δισεκατομμύρια δολάρια, σύμφωνα με εκτιμήσεις του Ινστιτούτου Εθνικής Στρατηγικής Ασφάλειας (INSS), δεξαμενής σκέψης της Σεούλ που συνδέεται με τις υπηρεσίες πληροφοριών της Νότιας Κορέας.

Το μηνιαίο εμπόριο με την Κίνα έφτασε σε υψηλό οκταετίας, με κινεζικές μάρκες καταναλωτικών προϊόντων να προωθούν επιχειρηματικές δραστηριότητες στη Βόρεια Κορέα, παρότι τέτοιες συναλλαγές παραβιάζουν τις κυρώσεις. Η διάδοση των συσκευών τεχνολογίας, που έχουν δημιουργήσει μια ψηφιακή οικονομία, βασίζεται σε μεγάλο βαθμό σε κινεζικά εξαρτήματα.

Πολλοί από τους «κυβερνοκλέφτες» του «στρατού» του Κιμ ζουν στην Κίνα, όπου μπορούν πιο εύκολα να συνδέονται στο διαδίκτυο και να δρουν χωρίς να κινδυνεύουν να συλληφθούν από ξένες Αρχές. Επιθέσεις σε ανταλλακτήρια κρυπτονομισμάτων έχουν αποφέρει δισεκατομμύρια, σύμφωνα με κυβερνήσεις και ομάδες κυβερνοασφάλειας που παρακολουθούν τις δραστηριότητες της Πιονγκγιάνγκ.

Τόσο το Πεκίνο όσο και η Μόσχα, που έχουν δικαίωμα βέτο στον ΟΗΕ, έχουν επανειλημμένα ζητήσει χαλάρωση των κυρώσεων. Ο Κιμ διευρύνει το δίκτυο πιθανών συμμάχων του, συμμετέχοντας για πρώτη φορά σε κινεζική στρατιωτική παρέλαση πέρυσι το φθινόπωρο, μαζί με περισσότερους από 24 ξένους ηγέτες.

Τον Μάρτιο, υποδέχθηκε τον πρόεδρο της Λευκορωσίας Αλεξάντερ Λουκασένκο στην Πιονγκγιάνγκ, όπου οι δύο χώρες υπέγραψαν συμφωνία φιλίας. «Χρειαζόμαστε ο ένας τον άλλον», είπε ο Λουκασένκο.

Το πυρηνικό πρόγραμμα του Κιμ μέχρι στιγμής λειτουργεί ως αποτρεπτικός παράγοντας για στρατιωτικές επιθέσεις ή προσπάθειες ανατροπής του, επιτρέποντάς του να στραφεί στην οικονομία. Η οικονομική πρόοδος μειώνει τις ελπίδες για πυρηνική συμφωνία με τις ΗΠΑ, καθώς η Ουάσιγκτον έχει συχνά προτείνει χαλάρωση κυρώσεων ή οικονομικά κίνητρα με αντάλλαγμα περιορισμό του προγράμματος.

Η οικονομία της Βόρειας Κορέας αναπτύχθηκε κατά 3,7% το 2024, ο ταχύτερος ρυθμός των τελευταίων οκτώ ετών, σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία της κεντρικής τράπεζας της Νότιας Κορέας, που βασίζονται σε δεδομένα των υπηρεσιών πληροφοριών. Νοτιοκορεατικά ινστιτούτα εκτιμούν ότι η ανάπτυξη συνεχίζεται.

Η οικονομική θέση της Βόρειας Κορέας είναι η ισχυρότερη από τότε που ανέλαβε την εξουσία ο Κιμ πριν από περίπου 15 χρόνια και πιθανότατα υπερβαίνει κάθε περίοδο της διακυβέρνησης του πατέρα του, Κιμ Γιονγκ Ιλ, που κυβέρνησε από το 1994 έως τον θάνατό του το 2011, δήλωσε ο Στέφαν Χάγκαρντ του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας στο Σαν Ντιέγκο, ερευνητής της βορειοκορεατικής οικονομίας εδώ και δεκαετίες. «Είναι ένα απίστευτο επίτευγμα για μια χώρα τόσο φτωχή», είπε, σημειώνοντας ότι ήταν και θέμα τύχης.

Ο Τζορτζ Ντεβεντλάκα, Βρετανός δημιουργός περιεχομένου, εκμεταλλεύτηκε μια από τις σπάνιες ευκαιρίες για Δυτικούς να εισέλθουν στη Βόρεια Κορέα όταν δήλωσε συμμετοχή σε αγώνα δρόμου 10 χιλιομέτρων τον Απρίλιο του 2025, στο πλαίσιο του Μαραθωνίου της Πιονγκγιάνγκ. Κατά τη διάρκεια του αγώνα, είπε ότι είδε έναν Βορειοκορεάτη να σηκώνει το πόδι ενός κανίς για να χαιρετήσει τους δρομείς. Πολλοί κάτοικοι, είπε, τραβούσαν φωτογραφίες με smartphones.

«Ήταν συνεχώς στα τηλέφωνά τους», είπε.

Η εγχώρια παραγωγή κινητών τηλεφώνων φτάνει τα 500.000 συσκευές τον χρόνο, σύμφωνα με ρωσικό τουριστικό πρακτορείο Vostok Intur. Τα smartphones είναι πλέον τόσο διαδεδομένα στη Βόρεια Κορέα, λένε ερευνητές, που υπάρχουν περισσότερες από 50 διαφορετικές μάρκες.

«Πλουσιότερη από ποτέ»

Πριν από μόλις πέντε χρόνια, η Βόρεια Κορέα —και ο ίδιος ο Κιμ— φαινόταν να βρίσκεται σε δύσκολη θέση. Ο φόβος της COVID-19 οδήγησε στο κλείσιμο των συνόρων, προκαλώντας κατακόρυφη πτώση στο εμπόριο με την Κίνα, τον βασικό ευεργέτη της χώρας. Ελλείψεις στην ενέργεια οδήγησαν σε διακοπή λειτουργίας των ανθρακωρυχείων. Βασικά τρόφιμα όπως το φυτικό λάδι και η ζάχαρη έγιναν σπάνια στα ράφια, δήλωνε ο τότε Ρώσος πρέσβης στην Πιονγκγιάνγκ σε ρωσικά μέσα το 2021. Ο Κιμ προχώρησε σε μια σπάνια παραδοχή ότι οι οικονομικές πολιτικές απέτυχαν, αναγνωρίζοντας εκτεταμένες ελλείψεις τροφίμων και δακρύζοντας δημόσια. Ο ίδιος έχασε σημαντικό βάρος. «Σχεδόν όλοι οι τομείς υστέρησαν σημαντικά», είπε στις αρχές του 2021.

Η οικονομική ύφεση άρχισε να αντιστρέφεται μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022, την οποία η Βόρεια Κορέα υποστήριξε δημόσια.

Περισσότερο από έναν χρόνο μετά την έναρξη του πολέμου, η Βόρεια Κορέα έγινε προμηθευτής πυρομαχικών προς τη Μόσχα, κερδίζοντας πάνω από 10 δισεκατομμύρια δολάρια από το καλοκαίρι του 2023 έως το τέλος του περασμένου έτους, σύμφωνα με το INSS — τεράστια ενίσχυση για μια οικονομία με εκτιμώμενο ΑΕΠ περίπου 27 δισεκατομμυρίων δολαρίων.

Το 2023, ο Κιμ έκανε το πρώτο του ταξίδι στο εξωτερικό μετά την COVID, στη ρωσική Άπω Ανατολή για συνάντηση με τον πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν. Την επόμενη χρονιά, ο Πούτιν επισκέφθηκε την Πιονγκγιάνγκ, όπου οι δύο ηγέτες υπέγραψαν σύμφωνο κοινής άμυνας.

Αυτό έθεσε το νομικό πλαίσιο για την ανάπτυξη βορειοκορεατικών στρατευμάτων που πολεμούν στο πλευρό της Ρωσίας, κάτι που απέφερε πάνω από μισό δισεκατομμύριο δολάρια, σύμφωνα με το INSS. Οι περισσότερες πληρωμές αναμένεται να γίνουν σε μορφή ευαίσθητης στρατιωτικής τεχνολογίας, όπλων ή άλλων υλικών, εκτιμά το ινστιτούτο.

Τα νέα βορειοκορεατικά πολεμικά πλοία και drones μοιάζουν με αντίστοιχα ρωσικά σχέδια, λένε ειδικοί όπλων. Η Μόσχα έχει ήδη στείλει συστήματα αεράμυνας στην Πιονγκγιάνγκ, σύμφωνα με νοτιοκορεατικές αρχές.

Η βαθύτερη σχέση με τη Ρωσία είναι το μεγαλύτερο κέρδος που θα μπορούσε να εύχεται να έχει η Βόρεια Κορέα, ειδικά η «δωρεάν διαφήμιση» που προσφέρει η παρουσία όπλων και μαχητών του καθεστώτος στα πεδία μάχης της Ουκρανίας, είπε η Τζουνγκ Χ. Πακ, πρώην ανώτερη αξιωματούχος για ζητήματα Βόρειας Κορέας στην κυβέρνηση Μπάιντεν. «Το καθεστώς είναι πλουσιότερο από ποτέ», είπε.

Η ρωσική στρατιωτική τεχνογνωσία έχει επιτρέψει στον Κιμ να μεταφέρει περισσότερους πόρους σε βασικούς τομείς καθημερινής ανάγκης. Πριν την COVID, η οικονομία της Βόρειας Κορέας βασιζόταν όλο και περισσότερο στη μαύρη αγορά με αγαθά από την Κίνα και παράνομο εμπόριο σε τοπικά προϊόντα, που έφεραν μαζί και την άνοδο της εμπορικής τάξης των «ντοντζού» που πλούτιζε εκτός κρατικού ελέγχου.

Ο Κιμ έχει ενισχύσει τον κεντρικό έλεγχο τα τελευταία χρόνια, απαιτώντας κρατική παραγωγή αγαθών και αυξάνοντας την επιτήρηση της αγοράς.

Τον τελευταίο χρόνο, η Βόρεια Κορέα έχει ολοκληρώσει μεγάλα κατασκευαστικά έργα που είχαν μείνει στάσιμα για χρόνια, όπως το μεγαλύτερο νοσοκομείο της Πιονγκγιάνγκ, ένα συγκρότημα θερμοκηπίων μεγαλύτερο από το Central Park της Νέας Υόρκης και ένα νέο παραθαλάσσιο θέρετρο. Το εμβληματικό πρόγραμμα «20×10» — νέα εργοστάσια σε 20 πόλεις και επαρχίες κάθε χρόνο για 10 χρόνια — προβλέπει τοπική οικονομική αναζωογόνηση με σύγχρονα νοσοκομεία, εργοστάσια ελαφράς βιομηχανίας και χώρους αναψυχής.

Το καθεστώς επεκτείνει κρατικά καταστήματα και φαρμακεία για να αντικαταστήσει τη μαύρη αγορά και νέα εργοστάσια στην επαρχία δημιουργούν θέσεις εργασίας για εμπόρους που παλιότερα ασχολούνταν με το λαθρεμπόριο, είπε ο Λι Σανγκ-Γιονγκ, ερευνητής με δίκτυο πηγών μέσα στο καθεστώς Κιμ.

«Κάποια από τα χρήματα που το καθεστώς του Κιμ έβγαλε από πωλήσεις όπλων και hacking καταλήγουν στους κατοίκους», είπε ο Λι, επικεφαλής ερευνητικού κέντρου δεδομένων που ανήκει στο DailyNK.

Ο Μπεν Γουέστον, που διαχειρίζεται κανάλι στο YouTube για τη Βόρεια Κορέα, επισκέφθηκε πέρυσι μια ειδική οικονομική ζώνη κοντά στα σύνορα Κίνας και Ρωσίας. Μακριά από την Πιονγκγιάνγκ, ο Γουέστον είδε έναν νέο στόλο από ταξί και σύγχρονα κτίρια να αντικαθιστούν παλαιότερα σπίτια. «Αυτά τα έργα φαίνονταν να συμβαίνουν σε όλη τη χώρα», είπε.

Πολυτελή αυτοκίνητα

Η Αυστριακή σκηνοθέτιδα Μπριγκίτε Βάιχ δεν είχε επισκεφθεί τη Βόρεια Κορέα από το 2018 πριν φτάσει στο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Πιονγκγιάνγκ το περασμένο φθινόπωρο. Το πρώτο πράγμα που παρατήρησε ήταν οι πιο γεμάτοι δρόμοι. Τα ηλεκτρικά οχήματα και τα εισαγόμενα αυτοκίνητα ήταν άφθονα, είπε, και περισσότεροι κάτοικοι φαίνεται να είχαν δικά τους αυτοκίνητα.

«Τα αυτοκίνητα φαίνονται αρκετά πολυτελή», είπε. Ο Βορειοκορεάτης ξεναγός της είπε ότι τα ηλεκτρικά οχήματα προτιμώνται επειδή είναι πιο φιλικά προς το περιβάλλον.

Η οδήγηση έχει γίνει τόσο διαδεδομένη ώστε η κρατική τηλεόραση μετέδωσε πρόσφατα δίωρο αφιέρωμα για τις αλλαγές στους νόμους κυκλοφορίας. Μεταξύ των αλλαγών: απαγόρευση της διάσχισης δρόμου εκτός διαβάσεων, της βόλτας κατοικιδίων χωρίς λουρί και του καπνίσματος κατά την οδήγηση.

Τον Απρίλιο, ο Κιμ επισκέφθηκε μια νέα γειτονιά ουρανοξυστών στην περιοχή «Χουασόνγκ», που έχει το ίδιο όνομα με τους διηπειρωτικούς πυραύλους της χώρας που μπορούν να πλήξουν τις ΗΠΑ. Δύο 40όροφοι πύργοι κατοικιών είχαν βαφτεί κόκκινοι ώστε να μοιάζουν με πυραύλους. Νωρίτερα φέτος, οικογένειες Βορειοκορεατών στρατιωτών που σκοτώθηκαν στη Ρωσία έλαβαν διαμερίσματα στην περιοχή.

Κινέζοι φοιτητές έχουν δημοσιεύσει κάποιες εικόνες από την Πιονγκγιάνγκ στα κοινωνικά δίκτυα, δείχνοντας πολυκαταστήματα με καλλυντικά με το λογότυπο της Chanel και γυαλιά ηλίου Ray-Ban. Τον Μάιο, η Βόρεια Κορέα πραγματοποίησε την πρώτη πλήρη Εαρινή Διεθνή Εμπορική Έκθεση μετά την πανδημία. Περισσότερες από 290 εταιρείες συμμετείχαν, από Ρωσία, Κίνα, Μογγολία, Ελβετία και Ταϊλάνδη.

Μια βορειοκορεατική εταιρεία ηλεκτρονικών παρουσίασε «έξυπνες τηλεοράσεις» που επιτρέπουν αγορές προϊόντων. Smartphones, κάποια με τιμή πάνω από 500 δολάρια, εκτίθονταν σε χρώματα όπως κόκκινο, μπλε και πορτοκαλί.

«Ακούμε τις ανάγκες του λαού», είπε μια πωλήτρια στη βορειοκορεατική κρατική τηλεόραση. «Για να προωθήσουμε τα εγχώρια ηλεκτρονικά μας προϊόντα».

Η Ζόι Στίβενς, Βρετανίδα πολίτης, έχει συνοδεύσει ομάδες ως ξεναγός στη Βόρεια Κορέα. Πριν την πανδημία, όλες οι πληρωμές γίνονταν με μετρητά. Σε επίσκεψή της στην Πιονγκγιάνγκ πέρυσι, είδε ότι πλέον πολλοί κάτοικοι πληρώνουν με κινητά. Υπάρχουν εφαρμογές για παραγγελία φαγητού, βασικών ειδών, ακόμη και φαρμάκων.

«Χρησιμοποιούσαν υπηρεσίες παράδοσης και εφαρμογές πληρωμών που πληρώνεις μέσω του τηλεφώνου», είπε.

Πηγή: The Wall Street Journal