Από τα 1,2 δισ. ευρώ στα 5,75 δισ. ευρώ

Η πρώτη φάση του project προβλέπει data center ισχύος 300 MW, με δυνατότητα μελλοντικής επέκτασης έως και 1 GW.

Η αρχική επένδυση υπολογίζεται σε περίπου 1,2 δισ. ευρώ.

Εφόσον ενεργοποιηθεί και η δεύτερη φάση ανάπτυξης, το συνολικό ύψος της επένδυσης μπορεί να φθάσει περίπου τα 5,75 δισ. ευρώ.

Πρόκειται συνεπώς για ένα project που ξεκινά με μέγεθος άνω του 1 δισ. ευρώ, αλλά δυνητικά μπορεί να εξελιχθεί σε μία από τις μεγαλύτερες επενδύσεις που έχουν πραγματοποιηθεί στην περιοχή.

Η ΔΕΗ θα διαθέσει την έκταση, τα υφιστάμενα κτίρια και τις απαραίτητες ενεργειακές υποδομές, ενώ η AWS θα εγκαταστήσει και θα λειτουργεί τον εξοπλισμό πληροφορικής.

Με βάση τον σχεδιασμό, μετά την ολοκλήρωση της κατασκευής η AWS προβλέπεται να μισθώσει το data center για 15 χρόνια.

Η Amazon μπαίνει στο project

Η παρουσία της Amazon Web Services αποτελεί ίσως το σημαντικότερο νέο στοιχείο της επένδυσης.

Οι δύο εταιρείες δεν περιορίζονται στην ανάπτυξη του data center. Προτίθενται να εξετάσουν και μια ευρύτερη, πολυετή συνεργασία στους τομείς του cloud και της τεχνητής νοημοσύνης, με στόχο να υποστηριχθεί και ο ψηφιακός μετασχηματισμός της ίδιας της ΔΕΗ.

Η εξέλιξη αυτή προσδίδει στο project διαφορετική διάσταση.

Η Δυτική Μακεδονία δεν καλείται πλέον απλώς να αντικαταστήσει μια παλιά ενεργειακή δραστηριότητα με μια νέα. Επιχειρείται να δημιουργηθεί ένα οικοσύστημα στο οποίο η ενέργεια, οι υπολογιστικές υποδομές, το cloud και η τεχνητή νοημοσύνη θα λειτουργούν συμπληρωματικά.

Γιατί επιλέχθηκε ο Άγιος Δημήτριος

Η επιλογή της περιοχής δεν είναι τυχαία.

Οι πρώην λιγνιτικές εγκαταστάσεις προσφέρουν μεγάλες διαθέσιμες βιομηχανικές εκτάσεις, υφιστάμενες υποδομές και πρόσβαση σε ενεργειακά δίκτυα.

Για τα data centers, η διαθεσιμότητα ηλεκτρικής ενέργειας και η δυνατότητα αξιόπιστης σύνδεσης με το δίκτυο αποτελούν κρίσιμες προϋποθέσεις.

Η ΔΕΗ επιχειρεί να αξιοποιήσει ακριβώς αυτό το πλεονέκτημα, μετατρέποντας την ενεργειακή κληρονομιά της περιοχής σε υποδομή για την επόμενη τεχνολογική εποχή.

Ο ενεργειακός εφοδιασμός του data center θα βασίζεται στο νέο ενεργειακό χαρτοφυλάκιο της ΔΕΗ στην περιοχή, με σημαντική έμφαση στις καθαρές πηγές ενέργειας.

Σύμφωνα με τον σχεδιασμό της επιχείρησης, η αρχιτεκτονική του έργου θα επιτρέπει την κάλυψη της αυξημένης ζήτησης χωρίς να προκαλείται επιβάρυνση ή κορεσμός στο εθνικό σύστημα μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας.

Το μεγάλο στοίχημα της ενέργειας

Η κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας είναι ένα από τα μεγαλύτερα ζητήματα που αντιμετωπίζει σήμερα η ανάπτυξη των data centers διεθνώς.

Η έκρηξη της τεχνητής νοημοσύνης οδηγεί σε ολοένα μεγαλύτερες ανάγκες υπολογιστικής ισχύος και συνεπώς σε τεράστια ζήτηση για ηλεκτρική ενέργεια.

Η ΔΕΗ επιχειρεί να μετατρέψει αυτό το μειονέκτημα σε συγκριτικό πλεονέκτημα για τη Δυτική Μακεδονία.

Η περιοχή διαθέτει ήδη ενεργειακή υποδομή και παράλληλα αναπτύσσεται ένα νέο χαρτοφυλάκιο ανανεώσιμων και ευέλικτων μονάδων παραγωγής.

Το ζητούμενο είναι η ενέργεια που θα απαιτείται από το data center να παρέχεται με τρόπο αξιόπιστο και ανταγωνιστικό, χωρίς να δημιουργούνται προβλήματα στο υπόλοιπο ηλεκτρικό σύστημα.

Και το νερό στο επίκεντρο

Τα data centers αντιμετωπίζουν διεθνώς ένα δεύτερο μεγάλο ζήτημα: την κατανάλωση νερού για την ψύξη των υπολογιστικών συστημάτων.

Η ΔΕΗ υποστηρίζει ότι το συγκεκριμένο project έχει σχεδιαστεί ώστε να περιορίζει σημαντικά αυτή την επιβάρυνση.

Το σύστημα ψύξης θα λειτουργεί ως κλειστό ανακυκλούμενο κύκλωμα, ενώ πρόσθετη χρήση νερού προβλέπεται μόνο σε ακραίες συνθήκες πολύ υψηλών θερμοκρασιών.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η σύγκριση με την προηγούμενη δραστηριότητα της περιοχής.

Σύμφωνα με τη ΔΕΗ, η κατανάλωση νερού από το data center θα αντιστοιχεί μόλις στο 0,6% της ποσότητας νερού που απαιτούσε η παλαιά λιγνιτική δραστηριότητα του ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου.

Το στοιχείο αυτό αποκτά σημασία σε μια περιοχή όπου η ενεργειακή μετάβαση πρέπει να συνδυαστεί με την προστασία των διαθέσιμων φυσικών πόρων.

Η παγκόσμια ζήτηση για data centers εκτοξεύεται

Το timing της επένδυσης συνδέεται άμεσα με την παγκόσμια έκρηξη της τεχνητής νοημοσύνης.

Η ανάπτυξη εφαρμογών AI απαιτεί τεράστια υπολογιστική ισχύ και συνεπώς δημιουργεί ανάγκη για νέα data centers μεγάλης κλίμακας.

Σύμφωνα με στοιχεία της Διεθνούς Υπηρεσίας Ενέργειας, η παγκόσμια κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας των data centers αναμένεται να ξεπεράσει τις 1.000 τεραβατώρες, επίπεδο αντίστοιχο με τη συνολική κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας μιας μεγάλης βιομηχανικής οικονομίας όπως η Ιαπωνία ή η Γερμανία.

Το πρόβλημα είναι ότι τα hyperscale data centers απαιτούν όχι μόνο ηλεκτρική ενέργεια αλλά και αποτελεσματικές υποδομές ψύξης.

Ένα μεσαίου μεγέθους data center ισχύος 15-20 MW μπορεί να καταναλώνει περίπου 1,1-1,9 εκατ. λίτρα νερού ημερησίως, ενώ στις πολύ μεγαλύτερες εγκαταστάσεις που εξυπηρετούν εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης η κατανάλωση μπορεί να φθάσει ακόμη και τα 3,8-19 εκατ. λίτρα την ημέρα.

Για αυτόν ακριβώς τον λόγο η διαθεσιμότητα ενέργειας και νερού εξελίσσεται σε κρίσιμο παράγοντα για την επιλογή τοποθεσίας των νέων data centers.

Χιλιάδες θέσεις εργασίας

Το οικονομικό αποτύπωμα του project δεν περιορίζεται στην ίδια την επένδυση.

Κατά την κατασκευαστική περίοδο αναμένεται να δημιουργηθούν χιλιάδες θέσεις εργασίας σε κατασκευές, ενέργεια, πληροφορική και τηλεπικοινωνίες.

Σε περίπτωση πλήρους ανάπτυξης, η επένδυση μπορεί να δημιουργήσει έναν νέο πυρήνα εξειδικευμένης απασχόλησης στην περιοχή, σε μια χρονική στιγμή όπου η Δυτική Μακεδονία βρίσκεται αντιμέτωπη με τις συνέπειες της απολιγνιτοποίησης.

Αυτό είναι και το βασικό κοινωνικοοικονομικό στοίχημα.

Η περιοχή δεν χρειάζεται απλώς νέες εγκαταστάσεις. Χρειάζεται νέες δραστηριότητες, νέες δεξιότητες, υψηλότερα εισοδήματα και μόνιμες θέσεις εργασίας, ώστε η μετάβαση από τον λιγνίτη να μην περιοριστεί στην αντικατάσταση μιας μορφής παραγωγής ενέργειας από μια άλλη.

Από την απολιγνιτοποίηση στην ψηφιακή μετάβαση

Ο Άγιος Δημήτριος μπορεί έτσι να αποτελέσει ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα της ελληνικής ενεργειακής μετάβασης.

Εκεί όπου για δεκαετίες κυριαρχούσε ο λιγνίτης, δημιουργείται η προοπτική ενός κέντρου που θα συνδυάζει καθαρή ενέργεια, data centers, cloud και τεχνητή νοημοσύνη.

Η παρουσία της AWS προσδίδει διεθνή διάσταση στο εγχείρημα, ενώ η ΔΕΗ διαθέτει το βασικό πλεονέκτημα της περιοχής: γη, ενεργειακές υποδομές και δυνατότητα ανάπτυξης νέας παραγωγικής ισχύος.

Ωστόσο, το project βρίσκεται ακόμη σε φάση υλοποίησης και όχι ολοκλήρωσης.

Οι οριστικοί εμπορικοί όροι θα πρέπει να αποτυπωθούν στις τελικές συμφωνίες, ενώ παραμένουν προϋποθέσεις όπως η ολοκλήρωση του due diligence, η εξασφάλιση της απαιτούμενης σύνδεσης με το δίκτυο και η λήψη των απαραίτητων εγκρίσεων.

Το πραγματικό στοίχημα, επομένως, είναι διπλό:

Να μετατραπεί ο Άγιος Δημήτριος από σύμβολο της λιγνιτικής Ελλάδας σε ευρωπαϊκό κόμβο ψηφιακής υποδομής και τεχνητής νοημοσύνης και, ταυτόχρονα, η επένδυση να αφήσει στη Δυτική Μακεδονία ένα μόνιμο οικονομικό και εργασιακό αποτύπωμα.

Εάν το σχέδιο των 5,75 δισ. ευρώ φθάσει τελικά στην πλήρη ανάπτυξή του, δεν θα πρόκειται απλώς για ένα μεγάλο data center. Θα πρόκειται για μία από τις μεγαλύτερες παραγωγικές μεταβολές που έχει γνωρίσει η περιοχή από την εποχή της μεγάλης εξάπλωσης της λιγνιτικής παραγωγής.