Το ΔΝΤ επισημαίνει ότι η AI μπορεί να προσφέρει σημαντικά οφέλη σε περιόδους ομαλής λειτουργίας των αγορών. Η ταχύτερη επεξεργασία πληροφοριών μπορεί να ενισχύσει τη ρευστότητα, να περιορίσει το κόστος συναλλαγών και να βελτιώσει την ακρίβεια στην τιμολόγηση των περιουσιακών στοιχείων.

Στον τραπεζικό τομέα, τα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης μπορούν να συμβάλουν στον καλύτερο εντοπισμό περιπτώσεων απάτης, στην αξιολόγηση της πιστοληπτικής ικανότητας πελατών και στη δημιουργία πιο αποτελεσματικών διαδικασιών διαχείρισης κινδύνου.

Ωστόσο, το ΔΝΤ προειδοποιεί ότι τα ίδια χαρακτηριστικά που κάνουν την AI αποτελεσματική μπορούν να ενισχύσουν τις αναταράξεις σε περιόδους πίεσης. Η μεγαλύτερη ταχύτητα αντίδρασης των αλγορίθμων μπορεί να οδηγήσει σε απότομες μεταβολές όταν πολλά μοντέλα λαμβάνουν παρόμοιες αποφάσεις ταυτόχρονα.

Η πιθανότητα εμφάνισης νέων μορφών «flash crash», δηλαδή αιφνίδιων καταρρεύσεων τιμών μέσα σε ελάχιστο χρόνο, αυξάνεται καθώς περισσότερα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης αντιδρούν στα ίδια οικονομικά δεδομένα και σήματα της αγοράς.

Το πρόβλημα δεν είναι νέο. Η αγελαία συμπεριφορά αποτελεί διαχρονικό φαινόμενο στις χρηματοπιστωτικές αγορές. Όμως η AI μπορεί να μεταβάλει σημαντικά την ταχύτητα και την ένταση αυτής της διαδικασίας, καθώς οι αποφάσεις λαμβάνονται πλέον από συστήματα που λειτουργούν σχεδόν αυτόνομα.

Ένας από τους μεγαλύτερους προβληματισμούς που αναδεικνύει το ΔΝΤ αφορά την περιορισμένη διαφάνεια των μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης. Ακόμη και μεγάλα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα μπορεί να δυσκολεύονται να εξηγήσουν γιατί ένα μοντέλο AI προχώρησε σε συγκεκριμένες επιλογές υπό συνθήκες έντονης μεταβλητότητας.

Αυτή η «μαύρη ζώνη» στη λειτουργία των αλγορίθμων δημιουργεί δυσκολίες στις εποπτικές αρχές, οι οποίες πρέπει να μπορούν να εντοπίζουν εγκαίρως πιθανές πηγές κινδύνου και να κατανοούν τις αλληλεξαρτήσεις μεταξύ διαφορετικών συστημάτων.

Για τον λόγο αυτό, το Ταμείο θεωρεί αναγκαία την ενίσχυση της εποπτείας, τη βελτίωση της εταιρικής διακυβέρνησης γύρω από τη χρήση της AI και τη δημιουργία καλύτερων μηχανισμών παρακολούθησης των μοντέλων.

Ιδιαίτερη σημασία θα έχει η ενσωμάτωση των νέων κινδύνων στα stress tests των τραπεζών, ώστε να αξιολογείται όχι μόνο η κεφαλαιακή επάρκεια και η ρευστότητα, αλλά και η συμπεριφορά των συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης σε ακραίες συνθήκες.

Παράλληλα, το ΔΝΤ επισημαίνει τον κίνδυνο που δημιουργείται από τη συγκέντρωση κρίσιμων υποδομών σε λίγους τεχνολογικούς παρόχους. Πολλά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα βασίζονται πλέον σε κοινές υπηρεσίες cloud, βάσεις δεδομένων και μοντέλα AI.

Μια σοβαρή διακοπή λειτουργίας σε έναν μεγάλο πάροχο τεχνολογίας, είτε λόγω κυβερνοεπίθεσης, τεχνικού προβλήματος ή γεωπολιτικής κρίσης, θα μπορούσε να επηρεάσει ταυτόχρονα μεγάλο αριθμό τραπεζών και χρηματοπιστωτικών οργανισμών.

Για τον λόγο αυτό, οι εποπτικές αρχές καλούνται να χαρτογραφήσουν τις τεχνολογικές εξαρτήσεις του χρηματοπιστωτικού συστήματος και να δημιουργήσουν σχέδια αντιμετώπισης πιθανών διαταραχών.

Η τεχνητή νοημοσύνη αλλάζει επίσης τον τρόπο με τον οποίο οι ίδιες οι εποπτικές αρχές ελέγχουν τις τράπεζες. Η λεγόμενη SupTech, δηλαδή η χρήση προηγμένων τεχνολογιών στην εποπτεία, επιτρέπει την ανάλυση τεράστιων ποσοτήτων δεδομένων, τον εντοπισμό ύποπτων μοτίβων και την ταχύτερη αναγνώριση πιθανών προβλημάτων.

Κεντρικές τράπεζες και εποπτικοί οργανισμοί σε πολλές χώρες χρησιμοποιούν ήδη εργαλεία μηχανικής μάθησης για την ανάλυση αγορών, την αξιολόγηση αναφορών και τον εντοπισμό ενδείξεων χρηματοπιστωτικού κινδύνου.

Ωστόσο, η χρήση της AI από τις εποπτικές αρχές δημιουργεί και νέες απαιτήσεις. Απαιτούνται εξειδικευμένες γνώσεις, επενδύσεις σε ανθρώπινο δυναμικό και ισχυροί μηχανισμοί ελέγχου ώστε η τεχνολογία να λειτουργεί υποστηρικτικά και όχι ανεξέλεγκτα.

Ένας ακόμη σημαντικός κίνδυνος αφορά την κυβερνοασφάλεια. Η generative AI δίνει τη δυνατότητα σε επιτιθέμενους να δημιουργούν πιο εξελιγμένες απάτες, πιο πειστικά μηνύματα ηλεκτρονικού ψαρέματος και πιο αποτελεσματικές κυβερνοεπιθέσεις.

Το ΔΝΤ θεωρεί ότι η κυβερνοανθεκτικότητα έχει πλέον μετατραπεί από επιχειρησιακό ζήτημα σε παράγοντα μακροχρηματοπιστωτικής σταθερότητας. Οι αρχές θα πρέπει να ενισχύσουν τις άμυνες των χρηματοπιστωτικών οργανισμών και να πραγματοποιούν δοκιμές απέναντι σε σενάρια επιθέσεων που αξιοποιούν τεχνητή νοημοσύνη.

Το βασικό συμπέρασμα του ΔΝΤ είναι ότι η AI δεν αποτελεί πλέον μια μελλοντική τεχνολογική τάση, αλλά μια πραγματικότητα που έχει ήδη ενσωματωθεί στη λειτουργία των τραπεζών, των αγορών και της εποπτείας.

Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να κάνει το χρηματοπιστωτικό σύστημα πιο αποτελεσματικό, γρήγορο και ανθεκτικό, υπό την προϋπόθεση ότι θα συνοδεύεται από διαφάνεια, αυστηρούς κανόνες, ανθρώπινο έλεγχο και διεθνή συνεργασία.

Σε διαφορετική περίπτωση, η ίδια τεχνολογία που υπόσχεται να βελτιώσει τη λειτουργία των αγορών θα μπορούσε να επιταχύνει τη μετάδοση μελλοντικών κρίσεων και να δημιουργήσει νέες μορφές συστημικού κινδύνου.