Η Wall Street έχει αποκτήσει στρατηγική σημασία για την οικονομία

Ένας από τους λόγους για τους οποίους η πολιτική διαχείριση των αγορών αποκτά τόσο μεγάλη σημασία είναι η αυξημένη εξάρτηση της αμερικανικής οικονομίας από την πορεία της Wall Street.

Τον προηγούμενο μήνα, η αμερικανική χρηματιστηριακή αγορά συμπλήρωσε τέσσερα χρόνια ανοδικής πορείας. Η άνοδος των μετοχών έχει λειτουργήσει υποστηρικτικά για την οικονομία, καθώς ενισχύει τον πλούτο και την αγοραστική δύναμη των πιο εύπορων νοικοκυριών, διευκολύνει τις επιχειρήσεις να χρηματοδοτούν επενδύσεις και σχέδια επέκτασης, ενώ προσελκύει κεφάλαια από το εξωτερικό.

Αυτό σημαίνει ότι μια παρατεταμένη χρηματιστηριακή διόρθωση δεν θα περιοριζόταν στις αποτιμήσεις των εισηγμένων εταιρειών, αλλά θα μπορούσε να επηρεάσει ευρύτερα την οικονομική δραστηριότητα.

Παρά τις πρόσφατες πιέσεις γύρω από τις επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη, αρκετοί επενδυτές εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν τις υποχωρήσεις ως ευκαιρίες επανατοποθέτησης και όχι ως ένδειξη ότι πρέπει να αποχωρήσουν από την αγορά. Για τον Ελ Εριάν, ωστόσο, η διατήρηση αυτής της εμπιστοσύνης δεν είναι δεδομένη. Θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από το κατά πόσο οι Δημοκρατικοί θα καταφέρουν να κινηθούν με συνέπεια σε τέσσερις βασικούς τομείς πολιτικής.

1. Περιορισμός των δασμολογικών αναταράξεων και προστασία της Fed

Πρώτη προτεραιότητα θα πρέπει να είναι η αντιμετώπιση πολιτικών που έχουν προκαλέσει έντονη αβεβαιότητα στους επενδυτές τα τελευταία δύο χρόνια. Στην κορυφή αυτής της λίστας βρίσκονται οι παρεμβάσεις που αμφισβητούν την ανεξαρτησία της Federal Reserve, αλλά και η απρόβλεπτη χρήση των δασμών από την αμερικανική κυβέρνηση.

Στο ζήτημα της Fed, οι Δημοκρατικοί θα έχουν πλέον μεγαλύτερα περιθώρια παρέμβασης, καθώς ο έλεγχος της Γερουσίας θα τους επιτρέπει να εμποδίζουν τον διορισμό προσώπων που θεωρούν ότι αποτελούν αμιγώς πολιτικές επιλογές στο διοικητικό συμβούλιο της κεντρικής τράπεζας.

Ο Ελ Εριάν εκτιμά ότι η εξέλιξη αυτή θα μπορούσε να περιορίσει τον κίνδυνο αποδυνάμωσης της θεσμικής ανεξαρτησίας της Fed. Παράλληλα, ενδέχεται να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις ώστε ο Τζερόμ Πάουελ, ο πρώην πρόεδρος της κεντρικής τράπεζας, να αποχωρήσει από το διοικητικό της συμβούλιο πριν από την επίσημη λήξη της θητείας του, τον Ιανουάριο του 2028, εφόσον το επιθυμεί.

Στο μέτωπο των δασμών, η κατάσταση είναι πιο σύνθετη, καθώς οποιαδήποτε αλλαγή πολιτικής θα απαιτήσει συνεννόηση με τον ίδιο τον Τραμπ. Ωστόσο, οι Δημοκρατικοί θα μπορούσαν να αξιοποιήσουν την αυξανόμενη ανησυχία των Αμερικανών για τον πληθωρισμό, προβάλλοντας την ανάγκη πιο περιορισμένης και στοχευμένης χρήσης των εμπορικών επιβαρύνσεων.

2. Ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης χωρίς να ανακόπτεται η καινοτομία

Το δεύτερο μέτωπο αφορά τη διαμόρφωση συνθηκών που θα ενισχύσουν το μακροπρόθεσμο αναπτυξιακό δυναμικό της αμερικανικής οικονομίας, με παράλληλη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου και περιορισμό των ανισοτήτων στις ευκαιρίες.

Σύμφωνα με τον Ελ Εριάν, η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να αποτελέσει καθοριστικό παράγοντα για την παραγωγικότητα και την οικονομική ευημερία των επόμενων ετών. Για τον λόγο αυτό, οι Δημοκρατικοί θα πρέπει να αποφύγουν πολιτικές που θα μπορούσαν να περιορίσουν είτε την ανάπτυξη νέων εφαρμογών είτε τη διάχυση της τεχνολογίας στο σύνολο της οικονομίας.

Αυτό δεν σημαίνει ότι θα πρέπει να υιοθετήσουν την προσέγγιση της ανεξέλεγκτης ανάπτυξης που αποδίδει στην κυβέρνηση Τραμπ. Αντίθετα, χρειάζεται μια πιο ισορροπημένη στρατηγική, η οποία θα συνδυάζει την ενίσχυση της καινοτομίας με την ασφάλεια και την προστασία της κοινωνίας.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στα κέντρα δεδομένων, τα οποία αποτελούν βασική υποδομή για την επέκταση της τεχνητής νοημοσύνης. Ο Ελ Εριάν θεωρεί ότι οι πολιτείες και το Κογκρέσο θα πρέπει να επικεντρωθούν στη δημιουργία ασφαλών και λειτουργικών υποδομών, αντί να καταφεύγουν σε γενικευμένες απαγορεύσεις.

Παράλληλα, προτείνει στενότερη συνεργασία με τις μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες και τον επιχειρηματικό κόσμο, ώστε η ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης να ενισχύει την παραγωγικότητα της εργασίας και να δημιουργεί νέες δυνατότητες για τις επιχειρήσεις, αντί να οδηγεί αποκλειστικά σε υποκατάσταση θέσεων εργασίας.

3. Κοινό πλαίσιο για την ασφάλεια της AI και τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα

Η τρίτη προτεραιότητα συνδέεται άμεσα με την προηγούμενη, αλλά επεκτείνεται σε ευρύτερα ζητήματα διαχείρισης κινδύνων. Η τεχνητή νοημοσύνη, η χρηματοπιστωτική σταθερότητα και η δημοσιονομική βιωσιμότητα απαιτούν κανόνες που θα επιτρέπουν την ανάπτυξη, χωρίς να δημιουργούν νέες συστημικές απειλές.

Ο Ελ Εριάν επικαλείται πρόσφατο κοινό άρθρο του με τους Alex Imas και James Manyika στο περιοδικό Foreign Affairs, στο οποίο υποστηρίζεται ότι οι συμπράξεις δημόσιου και ιδιωτικού τομέα είναι απαραίτητες για τη διαμόρφωση αποτελεσματικών προτύπων, κανονισμών και μηχανισμών διακυβέρνησης της τεχνητής νοημοσύνης.

Η συνεργασία αυτή θα μπορούσε να συμβάλει στην αντιμετώπιση των κινδύνων που συνοδεύουν την ταχεία εξάπλωση της τεχνολογίας, χωρίς να επαναληφθούν φαινόμενα υπερβολικής ρυθμιστικής παρέμβασης, τα οποία, κατά την εκτίμησή του, χαρακτήρισαν την περίοδο της προεδρίας Μπάιντεν.

Το ζητούμενο είναι να διαμορφωθεί ένα σταθερό πλαίσιο εποπτείας, το οποίο θα παρέχει σαφείς κανόνες στις επιχειρήσεις και στους επενδυτές, χωρίς να περιορίζει αδικαιολόγητα την καινοτομία.

4. Δημοσιονομική εξυγίανση χωρίς υπονόμευση της κοινωνικής πολιτικής

Το τέταρτο και ιδιαίτερα δύσκολο μέτωπο αφορά τη δημοσιονομική κατάσταση των ΗΠΑ. Το νέο Κογκρέσο θα πρέπει να συνεργαστεί με την κυβέρνηση για την αντιμετώπιση των διαρθρωτικών ελλειμμάτων, τα οποία περιορίζουν τα περιθώρια άσκησης πολιτικής, αυξάνουν τις πιέσεις στις δημόσιες δαπάνες και δυσχεραίνουν τη δημιουργία ενός περιβάλλοντος φιλικού προς την ανάπτυξη.

Η εξισορρόπηση αυτή θα είναι ιδιαίτερα απαιτητική στον τομέα της υγείας. Οι Δημοκρατικοί επιδιώκουν να διευρύνουν την πρόσβαση των πολιτών σε οικονομικά προσιτές υπηρεσίες περίθαλψης, ωστόσο μια τέτοια πολιτική θα πρέπει να συνοδεύεται από επαρκείς πηγές εσόδων ή από εξοικονομήσεις σε άλλες κατηγορίες κρατικών δαπανών.

Η δημοσιονομική πειθαρχία δεν αποτελεί μόνο ζήτημα εσωτερικής οικονομικής πολιτικής. Κατά τον Ελ Εριάν, όσο περισσότερο οι Δημοκρατικοί καταφέρνουν να αντιμετωπίσουν τις συγκεκριμένες προκλήσεις, τόσο μεγαλύτερα θα είναι τα περιθώρια για τις ΗΠΑ να ενισχύσουν τη διεθνή τους παρουσία.

Το στοίχημα της διεθνούς αξιοπιστίας και του 2028

Πέρα από τις επιμέρους οικονομικές επιλογές, το βασικό ζητούμενο είναι η αποκατάσταση της πολιτικής προβλεψιμότητας. Οι ΗΠΑ εξακολουθούν να διαθέτουν τη δυνατότητα να διαδραματίσουν ηγετικό ρόλο στη διεθνή οικονομία, επηρεάζοντας τις εξελίξεις και συμβάλλοντας στη διαμόρφωση κοινών λύσεων σε παγκόσμια ζητήματα. Για να αξιοποιήσουν αυτή τη δυνατότητα, θα πρέπει να εκπέμψουν σταθερότητα και συνέπεια στην οικονομική και θεσμική τους πολιτική.

Για τους Δημοκρατικούς, επομένως, η πρόκληση δεν περιορίζεται στη μετατροπή της εκλογικής τους επιτυχίας σε συγκεκριμένες νομοθετικές πρωτοβουλίες. Θα πρέπει να αποδείξουν ότι μπορούν να παράγουν αποτελέσματα με διάρκεια, τόσο για την πραγματική οικονομία όσο και για τις χρηματοπιστωτικές αγορές.

Όπως καταλήγει ο Ελ Εριάν, το ζητούμενο είναι η πολιτική τους νίκη να μην αποδειχθεί προσωρινή. Η διαχείριση των τεσσάρων αυτών μετώπων θα επηρεάσει όχι μόνο την πορεία της αμερικανικής οικονομίας και των αγορών, αλλά και τη δυνατότητα του κόμματος να διατηρήσει την πολιτική δυναμική του ενόψει των προεδρικών εκλογών του 2028.