Οικονομολόγοι εκτιμούν ότι η περίοδος Απριλίου-Ιουνίου αποτέλεσε ακόμη ένα ισχυρό τρίμηνο, καθώς οι επιχειρηματικοί δείκτες δείχνουν ότι η οικονομία απορρόφησε σχετικά γρήγορα το αρχικό σοκ από τη γεωπολιτική αβεβαιότητα.

Ανθεκτικοί οι επιχειρηματικοί δείκτες

Η εικόνα από τη βιομηχανία, τις υπηρεσίες, το λιανεμπόριο και τις κατασκευές δείχνει ότι μέχρι σήμερα οι επιπτώσεις της κρίσης παραμένουν περιορισμένες.

Ενδεικτικό είναι ότι ο δείκτης οικονομικού κλίματος κινήθηκε και τους τρεις μήνες του δεύτερου τριμήνου σε υψηλά επίπεδα, με τον μέσο όρο να διαμορφώνεται περίπου στις 107 μονάδες, αρκετά πάνω από το ουδέτερο όριο των 100 μονάδων.

Η εξέλιξη αυτή δείχνει ότι οι επιχειρήσεις δεν έχουν υιοθετήσει ακόμη μια στάση αναμονής ή αναβολής επενδύσεων, παρά το αυξημένο γεωπολιτικό ρίσκο.

Το μεγάλο ερωτηματικό, ωστόσο, παραμένει η συμπεριφορά των καταναλωτών.

Η κατανάλωση ο αδύναμος κρίκος της οικονομίας

Τα ελληνικά νοικοκυριά αποτελούν πλέον το μεγαλύτερο σημείο ευαισθησίας για την οικονομική ανάπτυξη.

Ήδη από το πρώτο τρίμηνο τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ έδειξαν σημαντική επιβράδυνση της ιδιωτικής κατανάλωσης, η οποία τα προηγούμενα χρόνια αποτέλεσε έναν από τους βασικούς κινητήρες της ελληνικής οικονομίας. Ο ρυθμός αύξησης περιορίστηκε μόλις στο 0,7%, το χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων πέντε ετών.

Παράλληλα, ο δείκτης καταναλωτικής εμπιστοσύνης υποχώρησε αισθητά στο δεύτερο τρίμηνο, επηρεασμένος κυρίως από την ενεργειακή αβεβαιότητα και τη συνεχιζόμενη πίεση στο διαθέσιμο εισόδημα.

Η εξέλιξη αυτή εξηγεί γιατί η κυβέρνηση αναμένεται να δώσει μεγαλύτερη έμφαση στο πακέτο της ΔΕΘ σε μέτρα στήριξης νοικοκυριών και μικρομεσαίων επιχειρήσεων.

Στο τραπέζι βρίσκονται παρεμβάσεις όπως νέα αύξηση του κατώτατου μισθού, περαιτέρω μείωση ή κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος για επιχειρήσεις, καθώς και περιορισμός της προκαταβολής φόρου για μικρομεσαίες επιχειρήσεις.

Το πετρέλαιο ο βασικός κίνδυνος για το δεύτερο εξάμηνο

Η μεγαλύτερη αβεβαιότητα αφορά πλέον το δεύτερο εξάμηνο του έτους, καθώς η νέα ένταση στη Μέση Ανατολή μπορεί να επηρεάσει άμεσα την ενεργειακή αγορά.

Εάν η κρίση παραταθεί και οδηγήσει το πετρέλαιο σε σταθερά υψηλότερα επίπεδα, πάνω από τα 90 δολάρια το βαρέλι, οι επιπτώσεις θα μπορούσαν να μεταφερθούν στον πληθωρισμό, στο κόστος παραγωγής και τελικά στην κατανάλωση.

Παράλληλα, σε ένα τέτοιο σενάριο η κυβέρνηση ενδέχεται να χρειαστεί να χρησιμοποιήσει μέρος του δημοσιονομικού χώρου για την απορρόφηση των ενεργειακών κραδασμών, περιορίζοντας τα περιθώρια για πρόσθετες παρεμβάσεις.

Η τελική επίδραση στην οικονομία θα εξαρτηθεί κυρίως από τη διάρκεια και την ένταση της γεωπολιτικής κρίσης.

Οι προβλέψεις για ανάπτυξη παραμένουν θετικές

Παρά τους κινδύνους, οι βασικές προβλέψεις για την ελληνική οικονομία παραμένουν σχετικά σταθερές.

Το Γραφείο Προϋπολογισμού του Κράτους στη Βουλή, ο ΟΟΣΑ και η Τράπεζα της Ελλάδος τοποθετούν την ανάπτυξη στο περίπου 1,9% για το τρέχον έτος, ενώ η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά ρυθμό ανάπτυξης 1,8%.

Το υπουργείο Οικονομικών, από την πλευρά του, διατηρεί πρόβλεψη για ανάπτυξη περίπου 2%.

Η πρόκληση μετά το Ταμείο Ανάκαμψης

Ένα από τα μεγαλύτερα στοιχήματα για την ελληνική οικονομία είναι η περίοδος μετά την ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης.

Οι οικονομολόγοι δεν αναμένουν απότομη πτώση των επενδύσεων, καθώς σημαντικό μέρος των δανείων που έχουν ήδη συμβασιοποιηθεί θα συνεχίσει να επηρεάζει την οικονομική δραστηριότητα έως τουλάχιστον το 2028.

Παράλληλα, η βελτίωση της δημοσιονομικής εικόνας, η επιστροφή της χώρας σε επενδυτική βαθμίδα και οι χαμηλότερες αποδόσεις των ελληνικών ομολόγων δημιουργούν καλύτερες προϋποθέσεις για την προσέλκυση ξένων επενδύσεων.

Το επόμενο διάστημα κρίσιμη θα είναι η δημιουργία νέων «γεφυρών» ανάπτυξης μετά το Ταμείο Ανάκαμψης, μέσω προγραμμάτων που θα επικεντρωθούν στις υποδομές, την καινοτομία, τον ψηφιακό μετασχηματισμό και την πράσινη οικονομία.

Η ελληνική οικονομία έχει μέχρι στιγμής επιδείξει μεγαλύτερη ανθεκτικότητα από ό,τι φοβούνταν πολλοί αναλυτές, όμως το ενεργειακό ρίσκο και η πίεση στην κατανάλωση αποτελούν τους δύο βασικούς παράγοντες που θα καθορίσουν την πορεία της ανάπτυξης στο δεύτερο μισό του έτους.