1. Η Ερυθρά Θάλασσα γίνεται νέο επίκεντρο της κρίσης

Η απειλή επέκτασης της σύγκρουσης προς την Ερυθρά Θάλασσα έχει προκαλέσει νέο κύμα ανησυχίας στις αγορές ενέργειας.

Οι απειλές των Χούθι για αποκλεισμό των σαουδαραβικών εξαγωγών μέσω του στενού Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, σε συνδυασμό με τις πρόσφατες επιθέσεις σε δεξαμενόπλοια, θέτουν υπό αμφισβήτηση μία από τις σημαντικότερες εναλλακτικές διαδρομές μεταφοράς πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο.

Από τη συγκεκριμένη θαλάσσια οδό διακινούνται καθημερινά περίπου 4 έως 5 εκατ. βαρέλια πετρελαίου, γεγονός που εξηγεί γιατί ακόμη και οι απειλές ήταν αρκετές για να πυροδοτήσουν νέο ράλι στις τιμές.

Το Brent ξεπέρασε τα 100 δολάρια ανά βαρέλι, αγγίζοντας τα 100,69 δολάρια, διαλύοντας τις προσδοκίες που είχαν δημιουργηθεί μετά την εκεχειρία του Ιουνίου για σταδιακή αποκλιμάκωση της αγοράς.

Η γεωπολιτική αβεβαιότητα επεκτείνεται πλέον σε ολόκληρη την εφοδιαστική αλυσίδα της Μέσης Ανατολής, αυξάνοντας σημαντικά το λεγόμενο «γεωπολιτικό ασφάλιστρο» στις διεθνείς τιμές του πετρελαίου.

2. Η πραγματική κρίση βρίσκεται πλέον στα διυλιστήρια

Αν μέχρι πρόσφατα η αγορά ανησυχούσε κυρίως για την παραγωγή και τη μεταφορά αργού πετρελαίου, σήμερα το μεγαλύτερο πρόβλημα αφορά τη δυνατότητα μετατροπής του σε τελικά προϊόντα, όπως βενζίνη και ντίζελ.

Σημαντικές μονάδες διύλισης στον Περσικό Κόλπο έχουν υποστεί ζημιές, ενώ δεν υπάρχει ακόμη σαφές χρονοδιάγραμμα πλήρους αποκατάστασης της λειτουργίας τους.

Ταυτόχρονα, η Κίνα έχει μειώσει σημαντικά τη διυλιστική της δραστηριότητα, περιορίζοντας την παραγωγή κατά περίπου 3 εκατ. βαρέλια ημερησίως και μειώνοντας τις εξαγωγές καυσίμων ώστε να προστατεύσει την εγχώρια αγορά.

Στις πιέσεις αυτές προστίθενται και οι περιορισμένες εξαγωγές ντίζελ από τη Ρωσία, μετά τα επαναλαμβανόμενα ουκρανικά πλήγματα σε ενεργειακές υποδομές. Δέκα ρωσικά διυλιστήρια έχουν τεθεί εκτός λειτουργίας, μειώνοντας σημαντικά τη διαθέσιμη προσφορά σε μία αγορά όπου η Ρωσία καλύπτει περίπου το 11% της παγκόσμιας ζήτησης ντίζελ.

Σύμφωνα με αναλυτές, η παγκόσμια δυναμικότητα διύλισης παραμένει περίπου 8,5 εκατ. βαρέλια ημερησίως χαμηλότερη σε σχέση με τα επίπεδα πριν από την έναρξη του πολέμου.

Αυτό εξηγεί γιατί το ντίζελ καταγράφει πολύ μεγαλύτερες αυξήσεις από το ίδιο το αργό πετρέλαιο.

Από την εκεχειρία του Ιουνίου έως τα τέλη Ιουλίου:

Η τιμή Platts του ντίζελ αυξήθηκε κατά 53,6%.

Η βενζίνη ενισχύθηκε κατά 29%.

Το Brent σημείωσε άνοδο περίπου 26%.

Το πρόβλημα πλέον δεν είναι μόνο η επάρκεια αργού πετρελαίου, αλλά κυρίως η δυνατότητα μετατροπής του στις ποσότητες καυσίμων που απαιτεί η παγκόσμια οικονομία.

3. Το φυσικό αέριο προμηνύει δύσκολο χειμώνα

Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι και η εικόνα στην αγορά φυσικού αερίου.

Οι τιμές στον ολλανδικό κόμβο TTF, που αποτελεί το σημείο αναφοράς για την Ευρώπη, εκτινάχθηκαν από περίπου 40 ευρώ ανά μεγαβατώρα μετά την εκεχειρία στα επίπεδα των 63 ευρώ, υπερδιπλάσια σε σχέση με πριν από την έναρξη της σύγκρουσης.

Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι ότι τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης διατηρούνται πάνω από τα 60 ευρώ ανά μεγαβατώρα έως και τον Ιανουάριο του 2027, γεγονός που δείχνει ότι η αγορά δεν θεωρεί τη σημερινή άνοδο προσωρινή.

Η συγκυρία είναι ιδιαίτερα δυσμενής για την Ευρώπη.

Οι αποθήκες φυσικού αερίου είχαν αδειάσει περισσότερο από το συνηθισμένο μετά τον προηγούμενο χειμώνα και, παρά τη σταδιακή αναπλήρωσή τους, παραμένουν σημαντικά χαμηλότερα από τον ιστορικό μέσο όρο για την εποχή.

Η Ευρώπη καλείται πλέον να αγοράσει μεγάλες ποσότητες LNG σε μια πολύ ακριβότερη αγορά, γεγονός που αναμένεται να μεταφερθεί τόσο στο κόστος ηλεκτροπαραγωγής όσο και στους λογαριασμούς των καταναλωτών.

Η Ελλάδα ξανά αντιμέτωπη με τις ίδιες ευπάθειες

Η νέα ενεργειακή κρίση βρίσκει την Ευρώπη –και μαζί της την Ελλάδα– με τις ίδιες διαρθρωτικές αδυναμίες που είχαν αναδειχθεί και τα προηγούμενα χρόνια: υψηλή εξάρτηση από εισαγόμενο φυσικό αέριο και έντονη έκθεση στις διεθνείς διακυμάνσεις των τιμών.

Εάν οι διεθνείς τιμές παραμείνουν σε υψηλά επίπεδα, οι πληθωριστικές πιέσεις αναμένεται να επανέλθουν, αυξάνοντας το κόστος παραγωγής, μεταφορών και ηλεκτρικής ενέργειας.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το ντίζελ, καθώς αποτελεί βασικό συντελεστή κόστους σε ολόκληρη την εφοδιαστική αλυσίδα και μπορεί να πυροδοτήσει νέο κύμα ανατιμήσεων.

Οι τιμές τόσο της βενζίνης όσο και του ντίζελ κινούνται πλέον μια ανάσα από τα 2 ευρώ ανά λίτρο, επίπεδα που σε αρκετές τουριστικές περιοχές έχουν ήδη ξεπεραστεί.

Σύμφωνα με τον πρόεδρο του ΣΕΕΠΕ, Γιάννη Αληγιζάκη, καθοριστική παραμένει η συμβολή των ελληνικών διυλιστηρίων στη συγκράτηση των τιμών μέσω της επιδότησης που εφαρμόζουν.

Παράλληλα, οι τιμές ηλεκτρικής ενέργειας στη χονδρεμπορική αγορά κινούνται ήδη πάνω από 22% υψηλότερα σε σχέση με τον Ιούνιο, προεξοφλώντας αυξημένα τιμολόγια ηλεκτρικού ρεύματος τους επόμενους μήνες.

Εφόσον δεν υπάρξει ουσιαστική αποκλιμάκωση των γεωπολιτικών εντάσεων, οι διεθνείς αγορές θεωρούν πλέον ιδιαίτερα πιθανό ένα σενάριο επίμονων υψηλών τιμών σε πετρέλαιο, φυσικό αέριο και ηλεκτρική ενέργεια, με τον χειμώνα 2026-2027 να διαμορφώνεται ως ακόμη μία δύσκολη δοκιμασία για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.