Η διαφορά αυτή αποτυπώνεται και στο μέσο ποσό ανά δήλωση. Το 2023 διαμορφωνόταν περίπου στα 4.853 ευρώ, ενώ το 2024 έφτασε τα 5.108 ευρώ, καταγράφοντας άνοδο περίπου 5,3%.

Ακόμη πιο εντυπωσιακή είναι η μεταβολή σε βάθος τριετίας. Το 2021 τα δηλωμένα εισοδήματα από ακίνητα ανέρχονταν σε περίπου 6,62 δισ. ευρώ. Μέχρι το 2024 είχαν αυξηθεί στα 9,28 δισ. ευρώ, δηλαδή κατά περισσότερα από 2,66 δισ. ευρώ ή πάνω από 40%.

Αντίστοιχη είναι η εικόνα και στο μέσο εισόδημα ανά δήλωση, το οποίο ακολούθησε σταθερά ανοδική πορεία:

Συνολικά, η μέση απόδοση ανά δήλωση έχει ενισχυθεί κατά περίπου 28% από το 2021, εξέλιξη που συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με την ανατιμολόγηση των κατοικιών στην αγορά ενοικίασης. Οι υψηλότερες απαιτήσεις στις νέες μισθώσεις, οι αυξήσεις κατά την ανανέωση παλαιότερων συμβολαίων και η έντονη ζήτηση, κυρίως στα μεγάλα αστικά κέντρα, έχουν οδηγήσει σε σημαντική αύξηση των μισθωμάτων.

Οι τέσσερις παράγοντες πίσω από την αύξηση

Η άνοδος των εισοδημάτων από ακίνητα δεν αποδίδεται σε έναν μόνο παράγοντα. Τέσσερις εξελίξεις φαίνεται να έχουν συμβάλει στη διαμόρφωση της σημερινής εικόνας.

Πρώτον, η σημαντική ανατίμηση των ενοικίων. Η περιορισμένη διαθεσιμότητα κατοικιών σε συνδυασμό με την αυξημένη ζήτηση, ιδιαίτερα στην Αθήνα και σε άλλες μεγάλες πόλεις, έχει επιτρέψει στους ιδιοκτήτες να εξασφαλίζουν υψηλότερα μισθώματα τόσο σε νέες όσο και σε υφιστάμενες μισθώσεις.

Δεύτερον, η επιστροφή ακινήτων στην αγορά. Κατοικίες που παρέμεναν κλειστές ή δεν αξιοποιούνταν επαρκώς έχουν αρχίσει να διατίθενται προς ενοικίαση, διευρύνοντας τον αριθμό των ακινήτων που παράγουν εισόδημα.

Τρίτον, η εξάπλωση των βραχυχρόνιων μισθώσεων. Η ανάπτυξη της αγοράς τύπου Airbnb έχει δημιουργήσει πρόσθετες δυνατότητες εκμετάλλευσης της ακίνητης περιουσίας, ενισχύοντας τα έσοδα όσων ιδιοκτητών έχουν στραφεί σε αυτό το μοντέλο.

Τέταρτον, η ενίσχυση των φορολογικών ελέγχων και της ηλεκτρονικής καταγραφής. Η ψηφιακή παρακολούθηση των μισθωτηρίων και οι διασταυρώσεις της ΑΑΔΕ έχουν περιορίσει τα περιθώρια απόκρυψης εισοδημάτων. Στην ίδια κατεύθυνση αναμένεται να λειτουργήσει και η υποχρεωτική καταβολή των ενοικίων μέσω τραπεζικού συστήματος, η οποία εκτιμάται ότι θα βελτιώσει περαιτέρω την καταγραφή των πραγματικών μισθωμάτων.

Δεν υπάρχουν, πάντως, διαθέσιμα στοιχεία που να επιτρέπουν τον ακριβή υπολογισμό της συμβολής κάθε παράγοντα στη συνολική αύξηση. Η άνοδος των ενοικίων αποτελεί, ωστόσο, μία από τις βασικές εξηγήσεις για τη σημαντική ενίσχυση του μέσου δηλωθέντος εισοδήματος.

Πού συγκεντρώνονται τα εισοδήματα από ακίνητα

Πίσω από το συνολικό ποσό των 9,28 δισ. ευρώ κρύβεται μια αρκετά άνιση κατανομή. Η συντριπτική πλειονότητα των φορολογουμένων δηλώνει σχετικά περιορισμένα εισοδήματα από την ακίνητη περιουσία, γεγονός που δείχνει ότι για τους περισσότερους ιδιοκτήτες τα ενοίκια λειτουργούν ως συμπληρωματική πηγή εσόδων.

Ειδικότερα, από τις 1.816.764 δηλώσεις του 2024, οι 1.565.439 αφορούσαν ετήσια εισοδήματα έως 10.000 ευρώ. Αντιστοιχούν στο 86,17% του συνόλου, με τα εισοδήματα της συγκεκριμένης κατηγορίας να ανέρχονται συνολικά σε 4,24 δισ. ευρώ.

Στην επόμενη εισοδηματική βαθμίδα, από 10.000 έως 15.000 ευρώ, εντάσσονται 124.059 δηλώσεις, οι οποίες συγκεντρώνουν έσοδα περίπου 1,5 δισ. ευρώ. Για εισοδήματα από 15.000 έως 20.000 ευρώ καταγράφονται άλλες 52.499 δηλώσεις, με συνολικό ποσό περίπου 904 εκατ. ευρώ.

Αθροιστικά, σχεδόν το 96% των δηλώσεων αφορά εισοδήματα που δεν υπερβαίνουν τις 20.000 ευρώ ετησίως. Η κατανομή αυτή αναδεικνύει ότι η μεγάλη πλειονότητα των ιδιοκτητών δεν αποκομίζει υψηλά ποσά από τις μισθώσεις, παρά τη σημαντική αύξηση που καταγράφεται στην αγορά.

Στον αντίποδα βρίσκονται οι φορολογούμενοι με ιδιαίτερα υψηλά έσοδα από ακίνητα. Μόλις 9.501 δηλώσεις, ποσοστό 0,52% του συνόλου, εμφάνισαν ετήσιο εισόδημα άνω των 50.000 ευρώ. Ωστόσο, τα συνολικά ποσά που συγκεντρώνουν φτάνουν τα 765,1 εκατ. ευρώ.

Ακόμη πιο περιορισμένη είναι η ομάδα όσων δηλώνουν πάνω από 100.000 ευρώ τον χρόνο. Πρόκειται για μόλις 1.617 φορολογούμενους, οι οποίοι συγκεντρώνουν εισοδήματα περίπου 247,8 εκατ. ευρώ.

Τα στοιχεία σκιαγραφούν μια αγορά που μεγαλώνει τόσο σε συνολικό μέγεθος όσο και σε μέση εισοδηματική απόδοση, αλλά παραμένει έντονα διαφοροποιημένη ως προς την κατανομή των εσόδων. Η αύξηση των μισθωμάτων ενισχύει τα εισοδήματα των ιδιοκτητών, ταυτόχρονα όμως επιτείνει την πίεση στην πλευρά των ενοικιαστών, καθιστώντας τη στέγαση ένα από τα σημαντικότερα οικονομικά ζητήματα για τα ελληνικά νοικοκυριά.