Η απόδοση ιδίων κεφαλαίων στο 13,6%

Οι μεγαλύτερες ευρωπαϊκές τράπεζες αναμένεται να καταγράψουν ακόμη μία χρονιά ισχυρών αποτελεσμάτων. Η κερδοφορία δεν στηρίζεται πλέον μόνο στα υψηλά επιτόκια, αλλά και στην ανάκαμψη των εσόδων από επενδυτική τραπεζική, wealth management και προμήθειες.

Η μέση απόδοση ιδίων κεφαλαίων των τραπεζών του δείκτη Stoxx Europe 600 Banks αναμένεται να διαμορφωθεί στο 13,6% το 2026, έναντι μόλις 7,9% το 2022.

Στην ενίσχυση της κερδοφορίας έχουν συμβάλει επίσης η αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης και η χαλάρωση ορισμένων κανονιστικών περιορισμών.

Η εικόνα αυτή ενισχύει τα επιχειρήματα όσων υποστηρίζουν ότι οι τράπεζες μπορούν να επωμιστούν μεγαλύτερη φορολογική επιβάρυνση. Κυρίως πολιτικές δυνάμεις της Αριστεράς υποστηρίζουν ότι ο τραπεζικός κλάδος επωφελήθηκε δυσανάλογα από την περίοδο των αυξήσεων επιτοκίων, την ώρα που νοικοκυριά και επιχειρήσεις επιβαρύνονταν από το υψηλότερο κόστος χρήματος.

Βρετανία: Στο τραπέζι φόρος 2 δισ. στερλινών

Στη Βρετανία, η κυβέρνηση εξετάζει το ενδεχόμενο νέας αύξησης της φορολογίας των τραπεζών στον επόμενο προϋπολογισμό.

Οι τράπεζες καταβάλλουν ήδη πρόσθετο φόρο 3% στα κέρδη άνω των 100 εκατ. στερλινών, πέρα από τον εταιρικό φόρο. Ένα από τα σενάρια προβλέπει αύξηση του συγκεκριμένου συντελεστή κατά τρεις μονάδες, με εκτιμώμενα πρόσθετα έσοδα περίπου 2 δισ. στερλίνες για το Δημόσιο.

Για τις μεγάλες τράπεζες, η επιβάρυνση θεωρείται αντιμετωπίσιμη. Ενδεικτικά, η Lloyds Banking Group εκτιμά ότι μια τέτοια αλλαγή θα μείωνε τα κέρδη της κατά περίπου 225 εκατ. στερλίνες.

Ωστόσο, οι αναλυτές προειδοποιούν ότι μια νέα φορολογική επιβάρυνση θα μπορούσε να επηρεάσει τις αποτιμήσεις και τη δυνατότητα του κλάδου να αυξάνει τις διανομές προς τους μετόχους.

Ιταλία: Σύγκρουση μέσα στην κυβέρνηση

Στην Ιταλία, η συζήτηση για έναν νέο φόρο στις τράπεζες έχει εξελιχθεί σε εσωτερική διαμάχη στον κυβερνητικό συνασπισμό.

Ο Matteo Salvini υποστηρίζει την υιοθέτηση ενός μοντέλου αντίστοιχου με εκείνο της Ισπανίας, θεωρώντας ότι τα υψηλά τραπεζικά κέρδη δικαιολογούν μεγαλύτερη συνεισφορά στα δημόσια ταμεία.

Ο Antonio Tajani, από την άλλη πλευρά, προτιμά μια συμφωνία με τις τράπεζες ώστε να συμβάλουν στην κάλυψη του δημοσιονομικού κενού χωρίς να επιβληθεί ένας νέος φόρος.

Η Ισπανία είχε επιλέξει το 2022 την επιβολή προσωρινής εισφοράς 4,8% στα καθαρά έσοδα των τραπεζών από τόκους και προμήθειες. Το μέτρο αντικαταστάθηκε στη συνέχεια από προοδευτικό φόρο, με τον ανώτατο συντελεστή να φτάνει το 7% για τράπεζες με σχετικά έσοδα άνω των 5 δισ. ευρώ. Στην κατηγορία αυτή βρίσκονται μεταξύ άλλων η Banco Santander και η BBVA.

Γαλλία και Σουηδία στο επίκεντρο

Η φορολογική αβεβαιότητα δεν περιορίζεται στη Βρετανία και την Ιταλία.

Στη Σουηδία, η αντιπολίτευση που προηγείται στις δημοσκοπήσεις έχει προτείνει την επιβολή ειδικού φόρου στις τράπεζες ενόψει των εκλογών της 13ης Σεπτεμβρίου.

Στη Γαλλία, το ζήτημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία λόγω της μεγάλης δημοσιονομικής τρύπας και της αύξησης του κόστους δανεισμού του Δημοσίου.

Η γαλλική κυβέρνηση έχει ήδη επιβάλει έκτακτη προσαύξηση στον εταιρικό φόρο, η οποία εφαρμόστηκε το 2025 και παρατάθηκε για το 2026. Σύμφωνα με τη Fitch Ratings, η συγκεκριμένη επιβάρυνση κόστισε στις γαλλικές τράπεζες περίπου 1 δισ. ευρώ μόνο το 2025.

Με τις πολιτικές πιέσεις να αυξάνονται ενόψει των επόμενων εκλογικών αναμετρήσεων, ο τραπεζικός κλάδος βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο της συζήτησης για τη δημοσιονομική προσαρμογή.

Το δίλημμα των κυβερνήσεων

Παρά την αυξανόμενη φορολογική πίεση, οι περισσότερες μεγάλες ευρωπαϊκές τράπεζες διαθέτουν σήμερα αρκετά ισχυρή κερδοφορία ώστε να απορροφήσουν πρόσθετες επιβαρύνσεις χωρίς να ανατρέψουν πλήρως τους οικονομικούς τους στόχους.

Το ζήτημα, όμως, δεν περιορίζεται στο ύψος του φόρου. Οι τράπεζες καλούνται τα επόμενα χρόνια να χρηματοδοτήσουν μεγάλες επενδύσεις σε τομείς όπως η άμυνα, η τεχνητή νοημοσύνη, η ενέργεια και οι υποδομές.

Μια υπερβολικά επιθετική φορολογική πολιτική θα μπορούσε να περιορίσει την ικανότητά τους να χορηγούν νέα δάνεια και να στηρίζουν τις επενδύσεις.

Για τις κυβερνήσεις, επομένως, το δίλημμα είναι σύνθετο: από τη μία πλευρά υπάρχει η ανάγκη για άμεσα πρόσθετα έσοδα και από την άλλη η ανάγκη να διατηρηθεί ένας ισχυρός τραπεζικός κλάδος που θα μπορεί να χρηματοδοτήσει την οικονομία.

Για τους επενδυτές, η φορολογία εξελίσσεται έτσι σε έναν νέο παράγοντα που θα πρέπει να συνυπολογιστεί στις αποτιμήσεις των ευρωπαϊκών τραπεζών. Η εποχή των υψηλών κερδών μπορεί να συνεχιστεί, όμως πλέον ένα μεγαλύτερο μέρος αυτών βρίσκεται στο στόχαστρο των κυβερνήσεων.