Το πραγματικό πεδίο μάχης είναι το κινητό

Μέχρι πριν από λίγα χρόνια, ο ανταγωνισμός στις πληρωμές αφορούσε κυρίως τις τράπεζες, τις κάρτες και τα POS. Σήμερα, όμως, η πραγματική μάχη δίνεται στην οθόνη του smartphone και ειδικότερα στον έλεγχο του τελευταίου σταδίου πριν ολοκληρωθεί μια συναλλαγή.

Το βασικό διακύβευμα είναι ποιος ελέγχει το wallet, το checkout, το authentication και τελικά τη σχέση με τον πελάτη. Όποιος ελέγχει το interface του κινητού, ελέγχει και το μέλλον των ψηφιακών πληρωμών.

Σε αυτό το πεδίο, η Apple και η Google έχουν αποκτήσει σχεδόν κυρίαρχη θέση στην ευρωπαϊκή αγορά. Τα Apple Pay και Google Pay έχουν εξελιχθεί στα βασικά ψηφιακά πορτοφόλια εκατοντάδων εκατομμυρίων Ευρωπαίων, αξιοποιώντας τη δύναμη που τους προσφέρει ο άμεσος έλεγχος της συσκευής και της εμπειρίας του χρήστη.

Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται η Sifted, η Apple εισπράττει περίπου το 0,15% της διατραπεζικής προμήθειας από κάθε συναλλαγή μέσω Apple Pay. Αν και το ποσοστό φαίνεται μικρό, σε μια αγορά με ήδη περιορισμένα περιθώρια κέρδους μετατρέπεται σε σημαντικό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα.

Σε μια τυπική συναλλαγή εμπλέκονται πολλοί ενδιάμεσοι: η εκδότρια τράπεζα, η αποδέκτρια τράπεζα, η Visa ή η Mastercard, οι διαχειριστές των POS και πλέον η Apple ή η Google, οι οποίες καταλαμβάνουν κομβικό σημείο στην αλυσίδα πληρωμών.

Η μάχη για το NFC και η παρέμβαση των Βρυξελλών

Οι ευρωπαϊκές αρχές θεωρούν ότι η Apple κατέχει ιδιαίτερα ισχυρή θέση στην αγορά πληρωμών λόγω του αποκλειστικού ελέγχου της πρόσβασης στο NFC των iPhone, δηλαδή της τεχνολογίας που επιτρέπει τις ανέπαφες πληρωμές.

Για χρόνια, καμία τράπεζα ή fintech δεν μπορούσε να δημιουργήσει πραγματικά ανταγωνιστικό wallet στο iPhone χωρίς να περάσει μέσα από το Apple Pay.

Υπό την πίεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η Apple δεσμεύθηκε τελικά να ανοίξει την πρόσβαση στο NFC σε τρίτους παρόχους wallets στην Ευρώπη για τα επόμενα δέκα χρόνια. Η εξέλιξη αυτή θεωρείται καθοριστική, καθώς για πρώτη φορά δίνεται η δυνατότητα σε ευρωπαϊκές fintechs να αναπτύξουν δικά τους συστήματα πληρωμών εντός του οικοσυστήματος του iPhone.

Η ευρωπαϊκή αντεπίθεση στις πληρωμές

Την ίδια στιγμή, όλο και περισσότερες ευρωπαϊκές fintechs προσπαθούν να δημιουργήσουν εναλλακτικά οικοσυστήματα πληρωμών, περιορίζοντας την εξάρτηση από τα Apple Pay και Google Pay.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Revolut, η οποία καταγράφει ραγδαία ανάπτυξη του Revolut Pay, με αύξηση χρήσης κατά 228% σε ετήσια βάση και περισσότερους από 4,8 εκατομμύρια ενεργούς χρήστες στην Ευρώπη και το Ηνωμένο Βασίλειο.

Παράλληλα, ιδιαίτερο βάρος αποκτά η πρωτοβουλία EuroPA (European Payments Alliance), στην οποία συμμετέχουν η ισπανική Bizum, η ιταλική Bancomat, η πορτογαλική SIBS/MB WAY, η πολωνική BLIK, η σκανδιναβική Vipps MobilePay και το ελληνικό IRIS Payments.

Στόχος της συμμαχίας είναι η δημιουργία μιας κοινής ευρωπαϊκής υποδομής instant payments, που θα επιτρέπει μεταφορές χρημάτων και πληρωμές μεταξύ χωρών μέσω κινητού, δημιουργώντας σταδιακά ένα πανευρωπαϊκό ψηφιακό πορτοφόλι.

Η EuroPA συνεργάζεται ήδη με τη European Payment Initiative (Wero), επιδιώκοντας τη δημιουργία μιας ευρωπαϊκής εναλλακτικής απέναντι στις Visa, Mastercard, PayPal και μακροπρόθεσμα απέναντι στα Apple Pay και Google Pay.

Ο δεύτερος μεγάλος πόλεμος: το cloud και τα τραπεζικά δεδομένα

Η αμερικανική κυριαρχία όμως δεν περιορίζεται στις πληρωμές. Επεκτείνεται και στις ίδιες τις ψηφιακές υποδομές πάνω στις οποίες λειτουργούν οι τράπεζες, οι επιχειρήσεις και το διαδίκτυο συνολικά.

Κάθε φορά που ένας χρήστης ανοίγει μια εφαρμογή mobile banking, πραγματοποιεί μεταφορά χρημάτων ή ακόμη και ελέγχει το υπόλοιπό του, τα δεδομένα του περνούν μέσα από servers της Amazon Web Services (AWS), της Microsoft Azure ή της Google Cloud.

Για χρόνια, οι ευρωπαϊκές τράπεζες μετέφεραν σταδιακά τις λειτουργίες τους σε αυτές τις πλατφόρμες, αξιοποιώντας την τεχνολογική υπεροχή και την ευκολία κλιμάκωσης που προσφέρουν οι αμερικανικοί hyperscalers. Ωστόσο, μέσα σε ένα περιβάλλον αυξανόμενων γεωπολιτικών εντάσεων και κυβερνοαπειλών, η εξάρτηση αυτή αρχίζει πλέον να θεωρείται στρατηγικός κίνδυνος.

Η σύγκρουση CLOUD Act και GDPR

Ανάλυση της Morningstar DBRS επισημαίνει ότι οι ευρωπαϊκές τράπεζες ανησυχούν ολοένα περισσότερο για τη σύγκρουση μεταξύ του αμερικανικού CLOUD Act και του ευρωπαϊκού πλαισίου προστασίας προσωπικών δεδομένων GDPR.

Ο CLOUD Act επιτρέπει στις αμερικανικές αρχές να απαιτούν πρόσβαση σε δεδομένα που διαχειρίζονται αμερικανικές εταιρείες ακόμη και αν αυτά είναι αποθηκευμένα σε servers εντός Ευρώπης.

Αυτό δημιουργεί έντονες ανησυχίες σχετικά με την «ψηφιακή κυριαρχία» της Ευρώπης και τον έλεγχο κρίσιμων τραπεζικών και προσωπικών δεδομένων.

Η DBRS προειδοποιεί επίσης ότι η υπερσυγκέντρωση υπηρεσιών σε λίγους hyperscalers δημιουργεί συστημικό κίνδυνο για το ευρωπαϊκό χρηματοπιστωτικό σύστημα. Ένα τεχνικό πρόβλημα ή μια γεωπολιτική κρίση θα μπορούσε να επηρεάσει ταυτόχρονα πολλές τράπεζες και κρίσιμες υπηρεσίες.

Ως παραδείγματα αναφέρονται:

το παγκόσμιο blackout που συνδέθηκε με το περιστατικό της CrowdStrike το 2024,

οι διακοπές λειτουργίας data centers στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα το 2026 μετά από επιθέσεις drones στο πλαίσιο της σύγκρουσης με το Ιράν.

Η Ευρώπη στρέφεται σε «ψηφιακή αυτονομία»

Σε αυτό το περιβάλλον, οι ευρωπαϊκές ρυθμιστικές αρχές πιέζουν πλέον πιο έντονα τις τράπεζες να διαφοροποιήσουν τις cloud υποδομές τους.

Καθοριστικό ρόλο παίζει ο κανονισμός DORA (Digital Operational Resilience Act), που εφαρμόζεται από το 2025 και απαιτεί από τις τράπεζες να αποδεικνύουν ότι οι ψηφιακές τους υποδομές είναι ασφαλείς, ανθεκτικές και λειτουργικά ανεξάρτητες.

Παράλληλα, η ΕΚΤ μέσω ειδικών κατευθυντήριων οδηγιών για το cloud outsourcing ενθαρρύνει τις τράπεζες να υιοθετήσουν πιο «κυρίαρχες» cloud στρατηγικές.

Σύμφωνα με τη DBRS, αρκετές ευρωπαϊκές τράπεζες έχουν ήδη αρχίσει να μεταφέρουν τα πιο ευαίσθητα δεδομένα τους σε ευρωπαϊκούς παρόχους cloud, κυρίως σε Γερμανία και Γαλλία, όπως οι Hetzner, IONOS, T-Systems, Scaleway και OVHcloud.

Το μοντέλο που φαίνεται να επικρατεί είναι το «multi-cloud», όπου οι πιο κρίσιμες λειτουργίες και τα ευαίσθητα δεδομένα παραμένουν σε ευρωπαϊκές ή on-premise υποδομές, ενώ οι αμερικανικές πλατφόρμες χρησιμοποιούνται περισσότερο για λιγότερο κρίσιμες υπηρεσίες.

Όπως καταλήγει η ανάλυση της DBRS, η Ευρώπη εισέρχεται πλέον σε μια νέα εποχή «ψηφιακής αυτονομίας» στον τραπεζικό και χρηματοπιστωτικό τομέα, όπου η διαφοροποίηση των ψηφιακών υποδομών δεν θεωρείται απλώς τεχνολογική επιλογή, αλλά κρίσιμο ζήτημα χρηματοπιστωτικής σταθερότητας, γεωπολιτικής ασφάλειας και στρατηγικής ανεξαρτησίας.