Ο Macron είχε δίκιο και η διαπίστωσή του παραμένει επίκαιρη. Η Ευρώπη γνωρίζει τι πρέπει να κάνει. Έναν χρόνο πριν από τη σύνοδο της Κοπεγχάγης, ο πρώην πρόεδρος της European Central Bank Mario Draghi είχε ήδη προειδοποιήσει με ιδιαίτερα αυστηρό τρόπο για το πρόβλημα ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης. Μεταξύ των σημαντικών συμπερασμάτων της έκθεσής του ήταν ότι η Ευρώπη αντιμετωπίζει ετήσιο επενδυτικό κενό ύψους περίπου 800 δισ. ευρώ.

Έκτοτε, οι πιέσεις προς την Ευρώπη έχουν ενταθεί ακόμη περισσότερο. Ο αμερικανικός προστατευτισμός αυξάνεται, ο ανταγωνισμός από την Κίνα γίνεται ισχυρότερος και οι απειλές για την ασφάλεια πλησιάζουν όλο και περισσότερο την καθημερινότητα των Ευρωπαίων πολιτών. Παράλληλα, η Ευρώπη εξακολουθεί να επιβαρύνεται από αργές διαδικασίες αδειοδότησης, κατακερματισμένη νομοθεσία και εμπόδια ακόμη και μέσα στην ίδια την ενιαία αγορά της.

Η Ευρώπη δεν έχει την πολυτέλεια να συνεχίσει να καθυστερεί. Το θετικό είναι ότι οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις δηλώνουν έτοιμες να αποτελέσουν μέρος της λύσης. Αυτή ήταν η φιλοσοφία πίσω από τη «Δέσμευση της Κοπεγχάγης» (Copenhagen Pledge), που παρουσιάστηκε κατά τη διάρκεια της συνόδου. Οι 28 επιχειρήσεις που υπέγραψαν τη διακήρυξη δεσμεύτηκαν να αυξήσουν τις επενδύσεις τους στην Ευρώπη κατά μέσο όρο 50% έως το 2030, υπό την προϋπόθεση ότι οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις θα προχωρήσουν στις αναγκαίες μεταρρυθμίσεις για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και της ασφάλειας.

Εταιρείες παγκόσμιας εμβέλειας όπως η Airbus, η Siemens, η SAP, η Thales, η Saab και η Novo Nordisk δηλώνουν πρόθυμες να επενδύσουν περισσότερο στο ευρωπαϊκό μέλλον.

Ωστόσο, οι επενδύσεις αποδίδουν μόνο όταν βρίσκουν πρόσφορο έδαφος. Το κεφάλαιο δεν αρκεί από μόνο του για να ενισχύσει την Ευρώπη. Χωρίς τις κατάλληλες συνθήκες, η ήπειρος κινδυνεύει να χάσει μια ιστορική ευκαιρία. Οι επιχειρήσεις χρειάζονται απλούστερους κανόνες, ταχύτερες αδειοδοτήσεις, προσιτή ενέργεια, ισχυρότερες υποδομές και μια πλήρως λειτουργική ενιαία αγορά.

Για τον λόγο αυτό, η Δέσμευση της Κοπεγχάγης δεν περιλαμβάνει μόνο επενδυτικές δεσμεύσεις, αλλά και συγκεκριμένες πολιτικές προτάσεις για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας. Πολλές από αυτές επαναλαμβάνουν τα συμπεράσματα της έκθεσης Draghi, η οποία καλούσε τους Ευρωπαίους ηγέτες να απλοποιήσουν το ρυθμιστικό πλαίσιο, να μειώσουν τις υποχρεώσεις αναφορών, να ενισχύσουν την καινοτομία και να διευκολύνουν την ανάπτυξη επιχειρήσεων σε διασυνοριακό επίπεδο.

Παρ’ όλα αυτά, η πρόοδος που έχει σημειωθεί μετά τη σύνοδο της Κοπεγχάγης είναι απογοητευτική. Σύμφωνα με νέο δείκτη ανταγωνιστικότητας, μόλις τέσσερις από τις 35 βασικές πρωτοβουλίες έχουν υιοθετηθεί επίσημα. Την ίδια στιγμή, 21 πρωτοβουλίες παραμένουν ακόμη στα πρώτα στάδια επεξεργασίας, χωρίς να μπορούν να μειώσουν τη γραφειοκρατία, να περιορίσουν το κόστος συμμόρφωσης ή να προσελκύσουν νέες επενδύσεις.

Το χάσμα ανάμεσα στις πολιτικές εξαγγελίες και στην πραγματική εφαρμογή μεταρρυθμίσεων παραμένει υπερβολικά μεγάλο. Ακόμη και στις περιπτώσεις όπου υπήρξε πρόοδος, οι δυσκολίες παραμένουν. Οι τρεις από τις τέσσερις υλοποιημένες πρωτοβουλίες αφορούν την απλοποίηση διαδικασιών, αλλά νέες και συχνά αντικρουόμενες απαιτήσεις εξακολουθούν να εξουδετερώνουν μεγάλο μέρος των οφελών για τις επιχειρήσεις.

Η Ευρώπη δεν πάσχει από έλλειψη εκθέσεων ή στρατηγικών σχεδίων. Πάσχει από αδυναμία υλοποίησης. Η σημαντικότερη προτεραιότητα είναι σαφής: πρέπει επιτέλους να ολοκληρώσει και να ενισχύσει την ενιαία αγορά της. Είναι παράλογο οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις να συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν εθνικά εμπόδια, διαφορετικές διοικητικές απαιτήσεις και κατακερματισμένη εφαρμογή κανόνων μέσα στο μεγαλύτερο εμπορικό μπλοκ του κόσμου.

Σε μια περίοδο όπου οι εξωτερικές πιέσεις αυξάνονται από κάθε κατεύθυνση, η Ευρώπη οφείλει να σταματήσει να επιτρέπει στον εσωτερικό κατακερματισμό και στα επιμέρους εθνικά συμφέροντα να περιορίζουν τις δυνατότητές της.

Υπάρχουν πολλά πράγματα στον σημερινό κόσμο που η Ευρώπη δεν μπορεί να ελέγξει – από πολέμους και γεωπολιτικές εντάσεις έως τις παγκόσμιες εμπορικές συγκρούσεις. Μπορεί όμως να αποφασίσει αν θέλει οι επιχειρήσεις της να σπαταλούν χρόνο προσαρμοζόμενες σε 27 διαφορετικά συστήματα ή αν θα τους επιτρέψει να επικεντρωθούν στην καινοτομία και στην ανάπτυξη επενδύσεων σε ολόκληρη την ήπειρο.

Οι επιχειρήσεις εξακολουθούν να είναι πρόθυμες να συμβάλουν. Πρόσφατα στοιχεία από το επιχειρηματικό πάνελ της Δανικής Βιομηχανίας δείχνουν ότι ολοένα περισσότερες δανικές εταιρείες θεωρούν την Ευρώπη ασφαλές καταφύγιο σε έναν ασταθή κόσμο. Οι δανικές επενδύσεις στις ΗΠΑ έχουν αυξηθεί κατά 170% από το 2019, ενώ οι επενδύσεις στις χώρες της ΕΕ έχουν σε μεγάλο βαθμό παραμείνει στάσιμες. Σήμερα όμως οι επιχειρήσεις δείχνουν μεγαλύτερη διάθεση να αυξήσουν τη δραστηριότητά τους εντός της Ευρώπης.

Αυτή η μεταστροφή είναι ιδιαίτερα σημαντική. Δείχνει ότι οι εταιρείες επιθυμούν να επενδύουν πιο κοντά στην έδρα τους όταν οι συνθήκες είναι σταθερές και προβλέψιμες. Παράλληλα, επιβεβαιώνει ότι η Ευρώπη διαθέτει μια μοναδική ευκαιρία να προσελκύσει επενδύσεις που διαφορετικά θα κατευθύνονταν σε άλλες περιοχές του κόσμου.

Οι επιχειρήσεις είναι έτοιμες να συμβάλουν στην οικοδόμηση μιας ισχυρότερης Ευρώπης, ικανής να αντέξει τις εξωτερικές πιέσεις και να διασφαλίσει τη μελλοντική ευημερία της. Όμως οι Ευρωπαίοι ηγέτες οφείλουν να ανταποκριθούν με πολιτικό θάρρος και ταχύτητα.

Γνωρίζουμε ήδη τι πρέπει να γίνει. Αυτό που λείπει είναι η αποφασιστικότητα για να γίνει πράξη.

Άρθρο γνώμης του Lars Sandahl Sørensen, Διευθύνοντος Συμβούλου της Dansk Industri. Πηγή: Project Syndicate.