Πρόστιμο 22% για το ποσό που λείπει

Το πρόσθετο ποσό φόρου δεν υπολογίζεται στο σύνολο των απαιτούμενων αποδείξεων, αλλά αποκλειστικά στη διαφορά μεταξύ του ελάχιστου ορίου που προβλέπεται και των ηλεκτρονικών δαπανών που έχουν πραγματοποιηθεί.

Για παράδειγμα, φορολογούμενος με ετήσιο εισόδημα 20.000 ευρώ πρέπει να έχει συγκεντρώσει ηλεκτρονικές αποδείξεις ύψους 6.000 ευρώ. Αν οι επιλέξιμες δαπάνες του περιοριστούν στα 5.000 ευρώ, προκύπτει έλλειμμα 1.000 ευρώ. Σε αυτή την περίπτωση, η πρόσθετη φορολογική επιβάρυνση ανέρχεται σε 220 ευρώ, καθώς εφαρμόζεται συντελεστής 22% επί του ποσού που δεν καλύφθηκε.

Το ανώτατο όριο των δαπανών που απαιτείται να έχουν εξοφληθεί με ηλεκτρονικά μέσα πληρωμής ανέρχεται σε 20.000 ευρώ.

Η σημασία της έγκαιρης συγκέντρωσης των αποδείξεων αποτυπώνεται και στα στοιχεία της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων. Το 2024, ο πρόσθετος φόρος που επιβλήθηκε σε φορολογουμένους οι οποίοι δεν κάλυψαν το απαιτούμενο όριο ανήλθε σε 87,21 εκατ. ευρώ, έναντι 55,48 εκατ. ευρώ το 2023. Η αύξηση έφτασε σχεδόν το 60%, καταδεικνύοντας το σημαντικό φορολογικό κόστος που μπορεί να προκύψει από την αδυναμία κάλυψης των προβλεπόμενων ηλεκτρονικών δαπανών.

Ποιοι υποχρεούνται να συγκεντρώνουν ηλεκτρονικές αποδείξεις

Η υποχρέωση αφορά μισθωτούς, συνταξιούχους, κατά κύριο επάγγελμα αγρότες, αυτοαπασχολουμένους και φορολογουμένους που αποκτούν εισοδήματα από ενοίκια ακινήτων.

Για να προσμετρηθούν οι δαπάνες, πρέπει να αφορούν αγορές αγαθών ή παροχή υπηρεσιών, να έχουν πραγματοποιηθεί στο όνομα του φορολογουμένου και να έχουν εξοφληθεί με αναγνωρισμένα ηλεκτρονικά μέσα πληρωμής, όπως πιστωτικές, χρεωστικές ή προπληρωμένες κάρτες και πληρωμές μέσω e-banking.

Τα ποσά των ηλεκτρονικών συναλλαγών προσυμπληρώνονται από την ΑΑΔΕ. Ωστόσο, οι φορολογούμενοι μπορούν να προχωρήσουν σε διορθώσεις, εφόσον διαθέτουν τα απαραίτητα παραστατικά που τεκμηριώνουν τις δαπάνες τους.

Για τον λόγο αυτό, είναι σημαντικό να ελέγχουν τα στοιχεία που εμφανίζονται στις φορολογικές τους πληροφορίες και να διατηρούν τα σχετικά αποδεικτικά, ιδιαίτερα όταν διαπιστώνουν ότι ορισμένες επιλέξιμες συναλλαγές δεν έχουν καταγραφεί σωστά.

Πότε το απαιτούμενο ποσοστό μειώνεται στο 20%

Το γενικό όριο του 30% δεν εφαρμόζεται με τον ίδιο τρόπο σε όλες τις περιπτώσεις.

Ειδικότερα, όταν οι δαπάνες που αφορούν την εξόφληση φόρου εισοδήματος φυσικών προσώπων, ΕΝΦΙΑ, τοκοχρεολυτικών δόσεων δανείων και ενοικίων υπερβαίνουν αθροιστικά το 60% του ετήσιου πραγματικού εισοδήματος, το απαιτούμενο ποσοστό ηλεκτρονικών δαπανών περιορίζεται στο 20%.

Παράλληλα, για φορολογουμένους των οποίων οι λογαριασμοί έχουν κατασχεθεί, το προβλεπόμενο όριο δαπανών περιορίζεται στα 5.000 ευρώ.

Ιδιαίτερη πρόβλεψη υπάρχει και για τα ζευγάρια που υποβάλλουν κοινή φορολογική δήλωση. Οι ηλεκτρονικές δαπάνες υπολογίζονται καταρχήν ατομικά για κάθε σύζυγο ή μέρος συμφώνου συμβίωσης. Ωστόσο, εφόσον ο ένας καλύπτει το απαιτούμενο όριο και διαθέτει επιπλέον επιλέξιμες δαπάνες, το πλεονάζον ποσό μπορεί να μεταφερθεί στον άλλο, προκειμένου να καλυφθεί τυχόν έλλειμμα.

Ποιες αγορές και πληρωμές προσμετρώνται

Στις δαπάνες που λαμβάνονται υπόψη για την κάλυψη του απαιτούμενου ορίου περιλαμβάνονται οι περισσότερες καθημερινές αγορές και πληρωμές για υπηρεσίες.

Ενδεικτικά, αναγνωρίζονται:

Αγορές τροφίμων, ποτών, ενδυμάτων, υποδημάτων, κλινοσκεπασμάτων, χαρτικών, ειδών υγιεινής και καθαριότητας.

Αγορές ηλεκτρικών και ηλεκτρονικών συσκευών, επίπλων και άλλων διαρκών αγαθών για οικιακή χρήση.

Δαπάνες για επισκευές και συντηρήσεις.

Πληρωμές λογαριασμών ηλεκτρικού ρεύματος, ύδρευσης και άλλων υπηρεσιών κοινής ωφέλειας, καθώς και κοινοχρήστων.

Δίδακτρα, ιατρικές επισκέψεις, διαγνωστικές εξετάσεις, νοσήλια και ασφάλιστρα.

Αντίθετα, δεν προσμετρώνται οι πληρωμές ενοικίων, δανείων, φόρων και τελών προς το Δημόσιο, καθώς και οι δαπάνες για αγορά ακινήτων, οχημάτων, σκαφών και αεροσκαφών. Εκτός του μέτρου βρίσκονται επίσης οι αγορές αποταμιευτικών και επενδυτικών προϊόντων.

Η διάκριση είναι σημαντική, καθώς μια πληρωμή που πραγματοποιείται ηλεκτρονικά δεν σημαίνει αυτομάτως ότι προσμετράται στο απαιτούμενο όριο. Καθοριστικό κριτήριο είναι και το είδος της συναλλαγής.

Ποιοι εξαιρούνται από την υποχρέωση

Από την υποχρέωση συγκέντρωσης ηλεκτρονικών αποδείξεων εξαιρούνται συγκεκριμένες κατηγορίες φορολογουμένων.

Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται όσοι έχουν συμπληρώσει το 70ό έτος της ηλικίας τους, όσοι κατοικούν μόνιμα σε χωριά με πληθυσμό έως 500 κατοίκους ή σε νησιά με πληθυσμό έως 3.100 κατοίκους, εφόσον αυτά δεν αποτελούν τουριστικούς προορισμούς, καθώς και όσοι υπηρετούν τη στρατιωτική τους θητεία.

Για όσους δεν εμπίπτουν στις προβλεπόμενες εξαιρέσεις, ο έλεγχος των ηλεκτρονικών δαπανών πριν από την ολοκλήρωση του φορολογικού έτους αποτελεί ουσιαστικό βήμα για την αποφυγή πρόσθετης επιβάρυνσης. Η έγκαιρη διαπίστωση τυχόν ελλείμματος επιτρέπει τον προγραμματισμό των αναγκαίων επιλέξιμων αγορών και πληρωμών, χωρίς να απαιτούνται κινήσεις της τελευταίας στιγμής.

Το βασικό ζητούμενο είναι οι φορολογούμενοι να γνωρίζουν όχι μόνο το ύψος των αποδείξεων που πρέπει να συγκεντρώσουν, αλλά και ποιες συναλλαγές αναγνωρίζονται από την ΑΑΔΕ, ώστε να μην βρεθούν αντιμέτωποι με πρόσθετο φόρο 22% για δαπάνες που δεν καλύφθηκαν.