Το αποτέλεσμα αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο μιας νέας περιόδου δύσκολων διαπραγματεύσεων, με τις πολιτικές συμμαχίες να αποκτούν καθοριστική σημασία.

Ο Νετανιάχου αντέχει περισσότερο από όσο αναμενόταν

Παρά τις επικρίσεις για τους χειρισμούς της κυβέρνησης πριν από τις επιθέσεις της 7ης Οκτωβρίου και τις συνεχιζόμενες δικαστικές υποθέσεις διαφθοράς, το κόμμα Λικούντ του Νετανιάχου φαίνεται να διατηρεί σημαντική εκλογική δύναμη.

Σύμφωνα με τις πρώτες προβολές του Channel 12, το Λικούντ οδεύει προς περίπου 24 έδρες, έναντι 22 για το κόμμα του βασικού αντιπάλου του, Γκαντί Άιζενκοτ. Το στοιχείο αυτό διαφοροποιείται από τις δημοσκοπήσεις των προηγούμενων εβδομάδων, στις οποίες ο Άιζενκοτ εμφανιζόταν να έχει προβάδισμα σε απευθείας συγκρίσεις με τον πρωθυπουργό.

Ωστόσο, η δύναμη των δύο μεγαλύτερων κομμάτων δεν αρκεί για να καθορίσει την τελική έκβαση. Το Ισραήλ διαθέτει κοινοβουλευτικό σύστημα, στο οποίο η κυβέρνηση χρειάζεται τη στήριξη τουλάχιστον 61 από τις 120 έδρες της Κνεσέτ.

Το κυβερνητικό μπλοκ του Νετανιάχου περιλαμβάνει το Λικούντ, υπερορθόδοξα κόμματα και πολιτικές δυνάμεις που συνδέονται με το κίνημα των εποίκων. Απέναντί του βρίσκεται μια ευρύτερη συμμαχία υπό τον Άιζενκοτ, στην οποία συμμετέχουν συντηρητικά, φιλελεύθερα και αριστερά κόμματα.

Οι αραβικές παρατάξεις αποκτούν καθοριστικό ρόλο

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η επίδοση των αραβικών κομμάτων, μεταξύ των οποίων το ισλαμιστικό Ραάμ και η αριστερή Κοινή Λίστα. Οι δύο πολιτικές δυνάμεις δεν έχουν δεσμευτεί πλήρως υπέρ κάποιου από τα δύο βασικά στρατόπεδα, γεγονός που θα μπορούσε να τους δώσει σημαντικό διαπραγματευτικό ρόλο.

Εφόσον οι τελικές έδρες επιβεβαιώσουν ότι κανένα μπλοκ δεν συγκεντρώνει την απαιτούμενη πλειοψηφία, η στάση των αραβικών κομμάτων θα μπορούσε να επηρεάσει τόσο τον σχηματισμό κυβέρνησης όσο και τη δυνατότητα έγκρισης κρίσιμων αποφάσεων.

Η προοπτική συνεργασίας τους, πάντως, προκαλεί αντιδράσεις στο εσωτερικό της αντιπολίτευσης. Ορισμένα κόμματα που συμμετέχουν στη συμμαχία του Άιζενκοτ απορρίπτουν μια επίσημη κυβερνητική συνεργασία με αραβικές παρατάξεις, περιορίζοντας τις διαθέσιμες επιλογές.

Τα τέσσερα σενάρια για τον σχηματισμό κυβέρνησης

1. Ο Νετανιάχου αναζητά νέους συμμάχους

Ο πρωθυπουργός θα μπορούσε να επιχειρήσει να εξασφαλίσει κοινοβουλευτική πλειοψηφία προσελκύοντας κόμματα που σήμερα συμμετέχουν στην αντιπολιτευτική συμμαχία.

Μεταξύ των πιθανών συνομιλητών βρίσκονται ο πρώην πρωθυπουργός Ναφτάλι Μπένετ, με συντηρητικές θρησκευτικές θέσεις, και ο πρώην υπουργός Άμυνας Αβιγκντόρ Λίμπερμαν, ο οποίος είναι κοσμικός αλλά πολιτικά συντηρητικός. Παρά τις σοβαρές συγκρούσεις που έχουν κατά το παρελθόν με τον Νετανιάχου, υπάρχουν πεδία πολιτικής σύγκλισης.

Μια τέτοια μετακίνηση, ωστόσο, θα είχε πολιτικό κόστος. Οι ψηφοφόροι που στήριξαν τα κόμματα αυτά με βασικό στόχο την απομάκρυνση του Νετανιάχου θα μπορούσαν να θεωρήσουν προδομένη την εκλογική τους εντολή.

2. Ο Άιζενκοτ επιχειρεί να σχηματίσει κυβέρνηση μειοψηφίας

Σύμφωνα με το ισραηλινό εκλογικό σύστημα, ο πρόεδρος Ισαάκ Χέρτσογκ διαθέτει σημαντική διακριτική ευχέρεια ως προς το ποιον θα αναθέσει να σχηματίσει κυβέρνηση. Ο εντολοδόχος δεν χρειάζεται να έχει ήδη εξασφαλίσει μια σταθερή πλειοψηφία, αλλά πρέπει να περάσει την αρχική διαδικασία ψήφου εμπιστοσύνης.

Ο Άιζενκοτ θα μπορούσε να επιχειρήσει να σχηματίσει κυβέρνηση μειοψηφίας, αναζητώντας διαφορετικές κοινοβουλευτικές πλειοψηφίες ανάλογα με το υπό συζήτηση ζήτημα. Θα μπορούσε, για παράδειγμα, να εξασφαλίσει στήριξη από βουλευτές που αποχωρούν από το απερχόμενο κυβερνητικό στρατόπεδο ή από αραβικές παρατάξεις.

Το μοντέλο αυτό θα απαιτούσε συνεχείς διαπραγματεύσεις και θα μπορούσε να δυσκολέψει την προώθηση ενός σταθερού κυβερνητικού προγράμματος.

3. Συμφωνία με τα αραβικά κόμματα

Μια άλλη επιλογή θα ήταν μια πιο επίσημη συμφωνία μεταξύ του Άιζενκοτ και των αραβικών παρατάξεων, με στόχο τη διασφάλιση μιας λειτουργικής κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας.

Η συνεργασία δεν θα προϋπέθετε απαραίτητα τη συμμετοχή αραβικών κομμάτων στο υπουργικό συμβούλιο. Θα μπορούσε να στηρίζεται σε συμφωνία κοινοβουλευτικής υποστήριξης, με συγκεκριμένες δεσμεύσεις για την κυβερνητική πολιτική.

Δεν μπορεί, ωστόσο, να αποκλειστεί και μια ευρύτερη συμφωνία. Στο παρελθόν, τόσο ο Μπένετ όσο και ο Γιαΐρ Λαπίντ είχαν συμμετάσχει σε κυβέρνηση που συνεργάστηκε με το Ραάμ. Ο ίδιος ο Νετανιάχου είχε επίσης διερευνήσει το ενδεχόμενο συνεννόησης με αραβικά κόμματα, αν και στην παρούσα εκλογική εκστρατεία είχε ταχθεί δημόσια εναντίον μιας τέτοιας λύσης.

4. Κυβέρνηση εθνικής ενότητας

Το τέταρτο σενάριο αφορά τη δημιουργία κυβέρνησης εθνικής ενότητας, με τη συμμετοχή δυνάμεων τόσο από το απερχόμενο κυβερνητικό μπλοκ όσο και από την αντιπολίτευση. Σύμφωνα με τις πληροφορίες που έχουν δημοσιευθεί, ο Χέρτσογκ τάσσεται υπέρ μιας τέτοιας λύσης.

Οι διαπραγματεύσεις θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν ακόμη και το ζήτημα ενδεχόμενης προεδρικής χάριτος προς τον Νετανιάχου σε σχέση με τις δικαστικές υποθέσεις που αντιμετωπίζει.

Μια κυβέρνηση ενότητας θα μπορούσε να αποκτήσει μεγαλύτερη πολιτική βαρύτητα σε περίπτωση νέας πολεμικής κλιμάκωσης με το Ιράν. Ο Νετανιάχου άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο νέας αντιπαράθεσης κατά τις τελευταίες ημέρες της προεκλογικής περιόδου, ενώ, σύμφωνα με σχετικά δημοσιεύματα, η στρατιωτική ηγεσία του Ισραήλ δεν θεωρούσε αναγκαία μια νέα επιχείρηση.

Οι επιπτώσεις ξεπερνούν τα σύνορα του Ισραήλ

Οι πρώτες εκτιμήσεις δεν αποτελούν τελικό εκλογικό αποτέλεσμα. Η καταμέτρηση των ψήφων μπορεί να μεταβάλει τις ισορροπίες, ενώ η διαδικασία σχηματισμού κυβέρνησης ενδέχεται να αποδειχθεί μακρά και περίπλοκη.

Εάν αποτύχουν όλες οι προσπάθειες για τη συγκρότηση βιώσιμης κυβερνητικής πλειοψηφίας, δεν αποκλείεται να χρειαστούν νέες εκλογές, επαναφέροντας το Ισραήλ σε έναν κύκλο παρατεταμένης πολιτικής αβεβαιότητας.

Οι συνέπειες θα μπορούσαν να επεκταθούν σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή. Η σύνθεση της νέας κυβέρνησης θα επηρεάσει την ισραηλινή πολιτική ασφάλειας, τη διαχείριση της σύγκρουσης με το Ιράν, τις περιφερειακές διπλωματικές πρωτοβουλίες και τις σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι μόνο ποιο κόμμα θα συγκεντρώσει τις περισσότερες έδρες, αλλά αν θα καταστεί δυνατή η συγκρότηση μιας σταθερής κυβέρνησης με σαφή κοινοβουλευτική στήριξη. Μέχρι να ξεκαθαρίσει το τοπίο, η πολιτική αβεβαιότητα θα παραμείνει βασικός παράγοντας για την πορεία της ισραηλινής πολιτικής και τις εξελίξεις στην ευρύτερη περιοχή.

Πηγή: WELT / POLITICO