Ο ΦΠΑ κρατά ψηλά τα έσοδα

Ο βασικός πρωταγωνιστής της υπέρβασης είναι για ακόμη μία φορά ο ΦΠΑ.

Τα φορολογικά έσοδα, εξαιρουμένων έκτακτων ποσών από την παραχώρηση της Εγνατίας Οδού και το καζίνο στο Ελληνικό, ανήλθαν σε 33,383 δισ. ευρώ, καταγράφοντας αύξηση κατά 584 εκατ. ευρώ ή 1,8% έναντι του στόχου.

Από αυτά, τα έσοδα από ΦΠΑ ανήλθαν σε 14,577 δισ. ευρώ, ξεπερνώντας τον στόχο κατά 573 εκατ. ευρώ. Η επίδοση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς αποτυπώνει τόσο την ανθεκτικότητα της κατανάλωσης όσο και τη βελτίωση της φορολογικής συμμόρφωσης.

Ανοδικά κινήθηκαν και οι φόροι εισοδήματος. Συνολικά εισπράχθηκαν 10,917 δισ. ευρώ, ποσό υψηλότερο κατά 147 εκατ. ευρώ από τον στόχο.

Εδώ ξεχωρίζει η επίδοση των φυσικών προσώπων, με τον φόρο εισοδήματος να εμφανίζει υπέρβαση 311 εκατ. ευρώ. Αντίθετα, ο φόρος εισοδήματος νομικών προσώπων υπολείφθηκε του στόχου κατά 125 εκατ. ευρώ.

Σημαντική ήταν επίσης η συμβολή των φόρων ακίνητης περιουσίας, με έσοδα 1,685 δισ. ευρώ, αυξημένα κατά 46 εκατ. ευρώ έναντι των προβλέψεων.

Το «αγκάθι» των ΕΦΚ

Η εικόνα δεν είναι ομοιόμορφη σε όλες τις φορολογικές κατηγορίες.

Τα έσοδα από τους Ειδικούς Φόρους Κατανάλωσης ανήλθαν σε 3,223 δισ. ευρώ, εμφανίζοντας υστέρηση 233 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου.

Η συγκεκριμένη εξέλιξη συνδέεται μεταξύ άλλων με την πίεση που ασκούν οι υψηλές τιμές των καυσίμων στην κατανάλωση, αλλά και με τη διαφορετική συμπεριφορά της αγοράς σε σχέση με τις αρχικές δημοσιονομικές προβλέψεις.

Το ενδιαφέρον είναι ότι η συγκεκριμένη υστέρηση υπερκαλύφθηκε από την καλύτερη εικόνα του ΦΠΑ και των φόρων εισοδήματος.

Ιούνιος: νέα υπέρβαση στους φόρους

Η εικόνα του Ιουνίου ήταν επίσης θετική στο σκέλος των φορολογικών εσόδων.

Τα έσοδα από φόρους ανήλθαν σε 5,793 δισ. ευρώ, αυξημένα κατά 413 εκατ. ευρώ ή 7,7% έναντι του στόχου.

Ο ΦΠΑ απέφερε 2,237 δισ. ευρώ, ξεπερνώντας τον στόχο κατά 229 εκατ. ευρώ, ενώ οι φόροι εισοδήματος ανήλθαν σε 2,069 δισ. ευρώ, υψηλότερα κατά 139 εκατ. ευρώ.

Αντίθετα, οι ΕΦΚ διαμορφώθηκαν στα 638 εκατ. ευρώ, χαμηλότερα κατά 9 εκατ. ευρώ από τον στόχο.

Με άλλα λόγια, η υπεραπόδοση των φορολογικών εσόδων δεν αποτελεί προϊόν ενός μόνο παράγοντα. Πρόκειται για συνδυασμό ισχυρού ΦΠΑ, καλύτερης απόδοσης των φόρων εισοδήματος και συγκράτησης των υπόλοιπων φορολογικών κατηγοριών.

Τα έσοδα και οι έκτακτες επιδράσεις

Συνολικά, τα καθαρά έσοδα του κρατικού προϋπολογισμού στο εξάμηνο ανήλθαν σε 36,012 δισ. ευρώ, αυξημένα κατά 1,079 δισ. ευρώ έναντι του στόχου.

Ωστόσο, η πραγματική εικόνα είναι ακόμη καλύτερη αν ληφθεί υπόψη ο χρονισμός των εισπράξεων από το Ταμείο Ανάκαμψης.

Στον αρχικό σχεδιασμό είχε προβλεφθεί για τον Ιούνιο είσπραξη 1,258 δισ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Από το ποσό αυτό, 884 εκατ. ευρώ εισπράχθηκαν ήδη τον Απρίλιο, ενώ τα υπόλοιπα 374 εκατ. ευρώ αναμένεται να εισπραχθούν εντός του έτους.

Επομένως, εξαιρουμένης της επίδρασης του ΤΑΑ, τα καθαρά έσοδα παρουσιάζουν υπέρβαση 1,454 δισ. ευρώ ή 4,3% έναντι του στόχου.

Παράλληλα, στα φορολογικά έσοδα περιλαμβάνονται έκτακτες επιδράσεις από την παραχώρηση της Εγνατίας Οδού και τη δεύτερη δόση του τιμήματος για την άδεια λειτουργίας του καζίνο στο Ελληνικό.

Οι δαπάνες παραμένουν κάτω από τον στόχο

Εξίσου σημαντικό είναι ότι η δημοσιονομική υπεραπόδοση δεν οφείλεται αποκλειστικά στα έσοδα.

Οι δαπάνες του κρατικού προϋπολογισμού στο εξάμηνο ανήλθαν σε 36,942 δισ. ευρώ, μειωμένες κατά 1,127 δισ. ευρώ έναντι του στόχου των 38,068 δισ. ευρώ.

Σε ετήσια βάση, ωστόσο, οι δαπάνες είναι αυξημένες κατά περίπου 2 δισ. ευρώ σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα του 2025, γεγονός που δείχνει ότι η δημοσιονομική πολιτική παραμένει επεκτατική, αλλά μέχρι στιγμής εντός των ορίων που έχουν τεθεί.

Οι επενδυτικές δαπάνες έφτασαν τα 5,796 δισ. ευρώ, υψηλότερα κατά 15 εκατ. ευρώ από τον στόχο και κατά 745 εκατ. ευρώ σε σχέση με πέρυσι.

Υγεία και κοινωνική πολιτική στο επίκεντρο των δαπανών

Σημαντικό μέρος των κρατικών πληρωμών κατευθύνθηκε σε υγεία και κοινωνική προστασία.

Μεταξύ άλλων:

Τα στοιχεία δείχνουν επομένως ότι το κράτος εξακολουθεί να διοχετεύει σημαντικούς πόρους σε κοινωνικές και αναπτυξιακές δράσεις, παράλληλα με την επίτευξη υψηλού πρωτογενούς πλεονάσματος.

Το κρίσιμο μήνυμα για τη ΔΕΘ

Το πλέον ενδιαφέρον στοιχείο των δεδομένων δεν είναι απλώς ότι το πρωτογενές πλεόνασμα ξεπέρασε τον στόχο. Είναι ότι η υπέρβαση προκύπτει από επαναλαμβανόμενες πηγές εσόδων, κυρίως από τον ΦΠΑ και τους φόρους εισοδήματος, ενώ ταυτόχρονα οι δαπάνες παραμένουν ελεγχόμενες.

Αυτό δημιουργεί ένα καλύτερο δημοσιονομικό υπόβαθρο ενόψει των αποφάσεων για το δεύτερο εξάμηνο και κυρίως ενόψει της ΔΕΘ.

Βεβαίως, το υπουργείο Οικονομικών επισημαίνει ότι το πρωτογενές αποτέλεσμα σε ταμειακή βάση δεν ταυτίζεται με το αποτέλεσμα σε δημοσιονομικούς όρους και ότι τα στοιχεία αφορούν την Κεντρική Διοίκηση και όχι το σύνολο της Γενικής Κυβέρνησης.

Ακόμη και μετά τις απαραίτητες προσαρμογές, πάντως, η δημοσιονομική εικόνα εμφανίζεται ιδιαίτερα ισχυρή. Εξαιρουμένων ετεροχρονισμών πληρωμών, καθώς και συγκεκριμένων έκτακτων συναλλαγών, η υπέρβαση του πρωτογενούς αποτελέσματος έναντι των στόχων περιορίζεται στα 171 εκατ. ευρώ.

Αυτό είναι ίσως και το σημαντικότερο στοιχείο για την επόμενη ημέρα: η Ελλάδα διαθέτει πλέον ένα σημαντικό δημοσιονομικό «μαξιλάρι», αλλά όχι απεριόριστο. Η πρόκληση για το οικονομικό επιτελείο είναι να μετατρέψει μέρος αυτής της υπεραπόδοσης σε μόνιμες ελαφρύνσεις και παρεμβάσεις, χωρίς να διακυβεύσει τους δημοσιονομικούς στόχους των επόμενων ετών.

Και όσο τα φορολογικά έσοδα συνεχίζουν να υπερβαίνουν τις προβλέψεις, τόσο αυξάνονται οι πιθανότητες να υπάρξει πρόσθετος χώρος για μέτρα στήριξης στο δεύτερο μισό του 2026 και κυρίως για τον σχεδιασμό του 2027.