|
Το Ρεπουμπλικανικό
Κόμμα, αντίθετα, έχει
σιωπηρά αποδεχθεί τον
τραμπικό «τραμπούκικο»
καπιταλισμό, ένα μοντέλο
που δεν έχει καμία σχέση
με την οικονομία αγοράς
βασισμένη σε κανόνες που
κάποτε υποστήριζαν οι
συντηρητικοί. Δεν
αποτελεί λοιπόν
έκπληξη—αλλά είναι
εξαιρετικά
ανησυχητικό—ότι η
κυβέρνηση Τραμπ φέρεται
να συζητά συμφωνίες που
θα μπορούσαν να
οδηγήσουν την
Anthropic,
την OpenAI
και άλλες εταιρείες
τεχνητής νοημοσύνης να
«παραχωρήσουν
εθελοντικά» «μετοχές στο
κράτος», όπως ακριβώς ο
Πούτιν έχει «εθελοντικά»
λάβει υποστήριξη από
τους Ρώσους ολιγάρχες.
Από τη Ρωσία και την
Κίνα μέχρι τη Σαουδική
Αραβία (όπου πλούσιοι
ελίτ κρατήθηκαν στο
Ritz-Carlton
στο Ριάντ για τρεις
μήνες το 2017–18, μέχρι
να παραδώσουν επαρκές
μερίδιο των περιουσιών
τους), οι επιχειρηματίες
έχουν μάθει να μην
αμφισβητούν την
κυβέρνηση. Ο ιδρυτής της
Alibaba,
Τζακ Μα, και πρώην Ρώσοι
ολιγάρχες όπως ο Μιχαήλ
Χοντορκόφσκι και ο
Μπόρις Μπερεζόφσκι
μπορούν να το
επιβεβαιώσουν.
Ο Τραμπ μπορεί να μην
φτάνει στα ίδια άκρα με
τον Πούτιν ή τον Σι,
αλλά η βασική του
προσέγγιση είναι η ίδια.
Ο τρόπος με τον οποίο η
κυβέρνησή του
αντιμετωπίζει την
Anthropic
θυμίζει τον τρόπο με τον
οποίο η κινεζική
κυβέρνηση αντιμετώπισε
τον Τζακ Μα όταν τόλμησε
να επικρίνει τους
ρυθμιστές. Μετά από
ξαφνική επιβολή
απαγόρευσης εξαγωγών στα
πιο προηγμένα εργαλεία
της Anthropic
νωρίτερα αυτόν τον μήνα,
η κυβέρνηση βρίσκεται σε
νέες «συζητήσεις»,
προφανώς για να
αποσπάσει επιπλέον
παραχωρήσεις από το
ταχύτερα αναπτυσσόμενο
εργαστήριο ΤΝ της χώρας.
Η κυβέρνηση είχε ήδη
κάνει αποφασιστικά
βήματα προς αυτή την
κατεύθυνση τον περασμένο
Αύγουστο, όταν απαίτησε
από τη Nvidia
και την AMD
να δώσουν στο
αμερικανικό κράτος 15%
από τις πωλήσεις τους
στην Κίνα ως αντάλλαγμα
για την άρση των
απαγορεύσεων εξαγωγών.
Σε αυτή την περίπτωση, ο
Τραμπ αντάλλαξε ανοιχτά
την εθνική ασφάλεια (την
υποτιθέμενη αιτιολόγηση
των απαγορεύσεων) με
μερικά δισεκατομμύρια
δολάρια «εξαναγκασμένων»
εσόδων. Λιγότερο από δύο
εβδομάδες αργότερα, η
Intel
«παραχώρησε εθελοντικά»
στο κράτος ποσοστό 10%
ως αντάλλαγμα για
χρηματοδοτική υποστήριξη
που ήδη έπρεπε να λάβει
μέσω του CHIPS
and
Science
Act
του 2022.
Παράλληλα,
ανταποκρινόμενος στην
αυξανόμενη δημόσια πίεση
για κάποια μορφή
ρύθμισης της ΤΝ, ο Τραμπ
υπέγραψε πρόσφατα
εκτελεστικό διάταγμα που
ζητά από τους
δημιουργούς τεχνητής
νοημοσύνης να υπόκεινται
σε περιορισμένη ρύθμιση.
Όμως το κείμενο του
διατάγματος αντανακλά
ξεκάθαρα την επιρροή
τεχνολογικών ολιγαρχών
όπως ο Μαρκ Ζάκερμπεργκ
και ο Έλον Μασκ. Για
παράδειγμα, αναφέρει
ρητά ότι: «Τίποτα σε
αυτή την ενότητα δεν θα
ερμηνεύεται ως
εξουσιοδότηση για τη
δημιουργία υποχρεωτικής
κυβερνητικής
αδειοδότησης,
προέγκρισης ή συστήματος
αδειών για την ανάπτυξη,
δημοσίευση, κυκλοφορία ή
διανομή νέων μοντέλων
ΤΝ, συμπεριλαμβανομένων
των frontier
μοντέλων.»
Οι αξιωματούχοι της
κυβέρνησης ισχυρίζονται
ότι αυτές οι κινήσεις
προς έναν κρατικό
καπιταλισμό θα
διασφαλίσουν ότι όλοι θα
ωφεληθούν από την ΤΝ.
Όμως αν αυτός ήταν
πραγματικά ο στόχος, θα
υποστήριζαν φόρους στα
εταιρικά κέρδη, οι
οποίοι υπάρχουν για να
εξασφαλίζουν ότι τα
οφέλη της οικονομικής
δραστηριότητας
μοιράζονται,
αναγνωρίζοντας ότι οι
ίδιες οι επιχειρήσεις
επωφελούνται από δημόσια
αγαθά. Αντίθετα, αυτή η
κυβέρνηση έχει
αποδυναμώσει τη
φορολογία εταιρικών
κερδών. Στη δεκαετία του
1970, οι φόροι αυτοί
απέφεραν έσοδα ίσα με
2,6% του ΑΕΠ, ενώ σήμερα
είναι περίπου τα μισά,
παρότι τα εταιρικά κέρδη
ως ποσοστό του ΑΕΠ έχουν
σχεδόν διπλασιαστεί.
Σε κάθε περίπτωση, για
όποιον πιστεύει ότι ο
Τραμπ και οι συνεργάτες
του ενεργούν με γνώμονα
το συμφέρον του μέσου
Αμερικανού, έχω μια
γέφυρα στο Μπρούκλιν να
του πουλήσω. Πρόκειται
για την πιο διεφθαρμένη
κυβέρνηση στην ιστορία
των ΗΠΑ—σε βαθμό που δεν
έχει προηγούμενο. Τίποτα
από όσα κάνει δεν είναι
διαφανές. Κάθε συμμετοχή
του κράτους στον
ιδιωτικό τομέα
καθοδηγείται από
ευνοιοκρατία ή από
προσωπικές επενδύσεις
αξιωματούχων, και οι
στρεβλώσεις που
δημιουργούνται θα
συνεχίσουν να
αυξάνονται.
Το μοντέλο καπιταλισμού
του Ρεπουμπλικανικού
Κόμματος έχει βαθιές
συνέπειες. Πρώτον,
υπονομεύει τη
δημοκρατία, οδηγώντας
όλο και περισσότερο προς
την ολιγαρχία, όπου οι
πολιτικά διασυνδεδεμένες
ελίτ καθορίζουν την
πολιτική. Δεύτερον,
υπονομεύει και την
αμερικανική ευημερία.
Ένα βασικό συμπέρασμα
της σύγχρονης
οικονομικής θεωρίας και
ιστορίας είναι ότι οι
ισχυροί θεσμοί,
συμπεριλαμβανομένου του
κράτους δικαίου, είναι
απαραίτητοι για τη
διαρκή βελτίωση του
βιοτικού επιπέδου.
Η τραμπική «τραμπούκικη»
προσέγγιση είναι το
αντίθετο του θεσμικού
πλαισίου πάνω στο οποίο
χτίστηκε η αμερικανική
οικονομία. Οι νικητές σε
αυτό το νέο ολιγαρχικό
παιχνίδι δεν είναι όσοι
παράγουν τα καλύτερα
προϊόντα ή οι πιο
καινοτόμοι (στην ΤΝ,
αυτός ο τίτλος φαίνεται
να ανήκει σήμερα στην
Anthropic).
Είναι εκείνοι που είναι
λιγότερο αρχές και πιο
ικανοί στο να κολακεύουν
τον «τρελό βασιλιά».
Είναι άραγε έκπληξη ότι
ο Σαμ Άλτμαν, CEO
της ανταγωνίστριας
OpenAI,
ήταν από τους πρώτους
που πρότειναν ιδέα
κρατικών μετοχών στην
κυβέρνηση Τραμπ;
Η κυβέρνηση έχει
θεμιτούς λόγους τόσο να
προωθεί νέες βιομηχανίες
όσο και να ρυθμίζει
τομείς όπου τα ιδιωτικά
κέρδη μπορεί να
συγκρούονται με το
δημόσιο συμφέρον—όπως
ξεκάθαρα συμβαίνει με
την ΤΝ. Όμως αυτές οι
παρεμβάσεις πρέπει να
γίνονται με βάση το
κράτος δικαίου και υπό
ανεξάρτητη εποπτεία, όχι
μέσω αδιαφανών,
ad
hoc
συμφωνιών και
συναλλαγών.
Με τον Τραμπ στο τιμόνι,
η Αμερική κινδυνεύει να
ενταχθεί στις χώρες του
κρονοϊκαλισμού, αντί για
εκείνες που έχουν δείξει
τι σημαίνει επιτυχημένη
βιομηχανική στρατηγική.
Η οικονομία, η
δημοκρατία και η εθνική
ασφάλεια θυσιάζονται για
να ικανοποιηθεί η
απληστία του ίδιου και
των υποστηρικτών του.
Joseph E. Stiglitz
Nobel laureate in
economics | University
Professor, Columbia
University | πρώην Chief
Economist της Παγκόσμιας
Τράπεζας
Πηγή:
Project Syndicate
|
