Η δεύτερη και πιο κρίσιμη ημερομηνία είναι η 14η Οκτωβρίου, μία ημέρα πριν από την έναρξη διάθεσης του πετρελαίου θέρμανσης.

Τότε θα οριστικοποιηθεί το νέο πλαίσιο για το επίδομα θέρμανσης, καθώς η κυβέρνηση θέλει να έχει στη διάθεσή της τα τελευταία δεδομένα τόσο για το Brent όσο και για τις δημοσιονομικές δυνατότητες.

Στόχος κάτω από 1,75 ευρώ το πετρέλαιο θέρμανσης

Στο επίκεντρο βρίσκεται το πετρέλαιο θέρμανσης, με στόχο η αρχική τιμή διάθεσης να διαμορφωθεί κάτω από τα 1,75 ευρώ το λίτρο, μέσω επιδότησης στην αντλία.

Παράλληλα, ο σχεδιασμός προβλέπει διεύρυνση του επιδόματος ώστε να μην αφορά αποκλειστικά το πετρέλαιο θέρμανσης.

Η ενίσχυση αναμένεται να καλύπτει:

Εφόσον οι διεθνείς τιμές το επιτρέψουν, δεν αποκλείεται να εξεταστεί και νέα παρέμβαση στην αμόλυβδη, αν και αυτή τη στιγμή το μεγαλύτερο βάρος πέφτει στο πετρέλαιο θέρμανσης.

Περίπου 100 εκατ. ευρώ το διαθέσιμο περιθώριο

Το βασικό πρόβλημα είναι πλέον ο δημοσιονομικός χώρος.

Οι διαθέσιμες δυνατότητες για νέες παρεμβάσεις υπολογίζονται περίπου στα 100 εκατ. ευρώ μέχρι το τέλος του 2026 και η κυβέρνηση επιδιώκει να μην εξαντλήσει το ποσό άμεσα.

Για τον λόγο αυτό οι παρεμβάσεις σπάνε σε διαφορετικές φάσεις. Με αυτόν τον τρόπο το οικονομικό επιτελείο διατηρεί ένα δημοσιονομικό «μαξιλάρι» για το τελευταίο τρίμηνο, όταν θα υπάρχει μεγαλύτερη εικόνα για την πορεία του πετρελαίου και του φυσικού αερίου.

Το περιθώριο είναι περιορισμένο και για έναν ακόμη λόγο: η Ελλάδα κινείται ήδη κοντά στα όρια των καθαρών δαπανών που προβλέπονται από το ευρωπαϊκό δημοσιονομικό πλαίσιο.

Παράλληλα, η άνοδος των τιμών ενέργειας δημιουργεί τον κίνδυνο να περάσει σταδιακά και σε άλλες κατηγορίες αγαθών και υπηρεσιών, ενισχύοντας τον πληθωρισμό.

Η Ελλάδα ζητά μεγαλύτερη δημοσιονομική ευελιξία από την Ευρώπη

Σε αυτό το περιβάλλον, η Αθήνα επιχειρεί να δημιουργήσει πρόσθετο χώρο σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Η ελληνική πλευρά έχει θέσει το ζήτημα μιας ρήτρας διαφυγής, ώστε οι χώρες που αντιμετωπίζουν έντονη ενεργειακή πίεση να αποκτήσουν μεγαλύτερη δυνατότητα χρηματοδότησης μέτρων στήριξης.

Το αίτημα συζητήθηκε στο Eurogroup και αναμένεται να τεθεί εκ νέου σε επίπεδο Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.

Εάν υπάρξει ευρωπαϊκή συναίνεση, το επιπλέον περιθώριο δεν φαίνεται να κατευθύνεται πλέον κατά προτεραιότητα σε μείωση του ΕΦΚ στα καύσιμα.

Ο συγκεκριμένος φόρος αποφέρει πάνω από 4 δισ. ευρώ ετησίως στα κρατικά ταμεία και μια γενικευμένη μείωσή του θα είχε σημαντικό δημοσιονομικό κόστος.

Η επιλογή που φαίνεται να προκρίνεται είναι διαφορετική: να διατηρηθεί η φορολογική βάση και να χρησιμοποιηθεί ο πρόσθετος δημοσιονομικός χώρος για στοχευμένες επιδοτήσεις, οι οποίες μπορούν να προσαρμόζονται ανάλογα με την πορεία των τιμών.

Το Brent πάνω από τα 107 δολάρια

Οι εξελίξεις στην αγορά πετρελαίου καθιστούν ιδιαίτερα δύσκολη οποιαδήποτε πρόβλεψη.

Το Brent βρέθηκε να διαπραγματεύεται ακόμη και πάνω από τα 107 δολάρια το βαρέλι, αυξάνοντας την πίεση τόσο στους καταναλωτές όσο και στον κρατικό προϋπολογισμό.

Στην Ελλάδα η άνοδος έχει ήδη περάσει στην αντλία.

Στις 23 Σεπτεμβρίου, η μέση πανελλαδική τιμή της αμόλυβδης 95 οκτανίων έφτασε τα 2,199 ευρώ το λίτρο, από 2,173 ευρώ μία εβδομάδα νωρίτερα.

Ακόμη μεγαλύτερη ήταν η άνοδος στο ντίζελ, με τη μέση τιμή να διαμορφώνεται στα 2,226 ευρώ το λίτρο, έναντι 2,150 ευρώ στις 16 Σεπτεμβρίου.

Πλέον, οι τιμές των καυσίμων έχουν ξεπεράσει με άνεση το ψυχολογικό όριο των 2 ευρώ ανά λίτρο, παρά τις υφιστάμενες κρατικές παρεμβάσεις.

Η λύση δεν βρίσκεται μόνο στις επιδοτήσεις

Το πρόβλημα δεν αφορά μόνο την Ελλάδα.

Οι περισσότερες ευρωπαϊκές οικονομίες αντιμετωπίζουν περιορισμένα δημοσιονομικά περιθώρια, την ώρα που η ενεργειακή ακρίβεια απειλεί να πλήξει ταυτόχρονα πληθωρισμό, κατανάλωση και βιομηχανία.

Γι' αυτό και σε ευρωπαϊκό επίπεδο το βάρος μεταφέρεται όλο και περισσότερο σε παρεμβάσεις από την πλευρά της προσφοράς, με στόχο την αποκλιμάκωση των ίδιων των διεθνών τιμών ενέργειας.

Στο τραπέζι βρίσκονται μεταξύ άλλων ο συντονισμός των στρατηγικών αποθεμάτων, οι εξαγωγές και η αύξηση της παραγωγικής δυναμικότητας, ενώ εξετάζεται και νέα αξιοποίηση στρατηγικών αποθεμάτων σε συνεργασία με τη Διεθνή Υπηρεσία Ενέργειας.

Για την Ελλάδα, η εξίσωση μέχρι το τέλος του έτους είναι πλέον σαφής:

υψηλό Brent + περιορισμένος δημοσιονομικός χώρος + κίνδυνος νέου πληθωριστικού κύματος = στοχευμένες επιδοτήσεις αντί για οριζόντια μείωση φόρων.

Το πρώτο τεστ θα είναι η παρέμβαση στα καύσιμα στις 30 Σεπτεμβρίου. Το μεγαλύτερο στοίχημα, όμως, θα δοθεί δύο εβδομάδες αργότερα, όταν θα πρέπει να διαμορφωθεί η τελική τιμή εκκίνησης του πετρελαίου θέρμανσης και το νέο ύψος του επιδόματος.