Η σχετική πρόσκληση για τις ενεργειακές ανακαινίσεις αναμένεται να δημοσιευθεί το δεύτερο τρίμηνο του 2027. Ο σχεδιασμός προβλέπει την ενεργειακή αναβάθμιση 12.400 κατοικιών έως τα μέσα του 2029, 27.900 έως τα μέσα του 2030, 43.400 έως τα μέσα του 2031 και συνολικά 62.000 έως το δεύτερο τρίμηνο του 2032.

Με βάση τον αρχικό σχεδιασμό, η επιδότηση θα μπορούσε να ξεπερνά το 80%, ενώ θα υπάρχει δυνατότητα κάλυψης και του ΦΠΑ. Ωστόσο, τα τελικά ποσοστά επιδότησης, τα ανώτατα ποσά και οι επιλέξιμες δαπάνες θα καθοριστούν στους οδηγούς των προγραμμάτων.

200.000 νέες εγκαταστάσεις θέρμανσης

Ξεχωριστή δράση θα αφορά την αντικατάσταση παλαιών και ενεργοβόρων συστημάτων θέρμανσης και ζεστού νερού με αντλίες θερμότητας και ηλιακούς θερμοσίφωνες, συμπεριλαμβανομένων των απαραίτητων εργασιών εγκατάστασης.

Ο εγκεκριμένος σχεδιασμός θέτει ως στόχο τουλάχιστον 200.000 νέες εγκαταστάσεις έως το τέλος του 2031, εκ των οποίων οι 130.000 θα είναι αντλίες θερμότητας.

Το χρονοδιάγραμμα προβλέπει 40.000 εγκαταστάσεις έως το τέλος του 2028, 90.000 έως το τέλος του 2029 και 140.000 έως το τέλος του 2030.

Η δράση για τις κατοικίες αποτελεί τον μεγαλύτερο άξονα του ελληνικού σχεδίου, το οποίο περιλαμβάνει επίσης κοινωνικές κατοικίες, ανακαίνιση φοιτητικών εστιών, ηλεκτρικά λεωφορεία, νέους και ανακατασκευασμένους συρμούς του Μετρό, κοινωνικό leasing ηλεκτρικών αυτοκινήτων και στήριξη πολύ μικρών επιχειρήσεων.

Στα €5,3 δισ. το συνολικό σχέδιο

Η ελληνική κυβέρνηση υπολογίζει το συνολικό ύψος των παρεμβάσεων σε περίπου 5,3 δισ. ευρώ μαζί με τον ΦΠΑ, ενώ η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προσδιορίζει το επιλέξιμο κόστος του σχεδίου στα 4,775 δισ. ευρώ.

Από το ποσό αυτό, 3,58 δισ. ευρώ, ή περίπου 75%, θα προέλθουν από το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα, ενώ 1,196 δισ. ευρώ θα καλυφθούν από εθνικούς πόρους.

Πρόκειται για το πέμπτο εθνικό σχέδιο που εγκρίνεται και ταυτόχρονα για το μεγαλύτερο μέχρι σήμερα. Από το συνολικό επιλέξιμο κόστος, περίπου 2,91 δισ. ευρώ κατευθύνονται στον κτιριακό τομέα και 1,46 δισ. ευρώ στις οδικές μεταφορές.

Σύμφωνα με την Κομισιόν, η υλοποίηση των δράσεων αναμένεται να μειώσει έως το 2032 τις εκπομπές κατά περίπου 811.000 τόνους ισοδυνάμου διοξειδίου του άνθρακα ετησίως.

Το δυνητικό πεδίο των δικαιούχων εκτιμάται σε περίπου 1,5 εκατ. νοικοκυριά και 70.000 πολύ μικρές επιχειρήσεις. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η εκτίμηση είναι ότι έως το 2032 οι δράσεις θα έχουν βοηθήσει περίπου 460.000 ευάλωτα νοικοκυριά και 300.000 ευάλωτους χρήστες μεταφορών να ξεφύγουν από συνθήκες ενεργειακής ή μεταφορικής φτώχειας.

Πότε ξεκινούν οι πληρωμές

Η έγκριση του σχεδίου δεν σημαίνει ότι τα συνολικά κονδύλια θα εκταμιευθούν άμεσα. Η Ελλάδα θα μπορεί να υποβάλει το πρώτο αίτημα πληρωμής κατά το πρώτο τρίμηνο του 2027, αφού ξεκινήσει η εφαρμογή και επιτευχθούν τα πρώτα ορόσημα.

Παράλληλα, η χώρα θα πρέπει έως τότε να έχει ολοκληρώσει το σύστημα εσωτερικού ελέγχου, παρακολούθησης και πιστοποίησης των δράσεων, ώστε να υπάρξει θετική γνωμοδότηση από τον αρμόδιο ελεγκτικό φορέα.

Για το 2026 προβλέπεται ευρωπαϊκή χρηματοδότηση 218,7 εκατ. ευρώ, ενώ το 2027 αποτελεί τη χρονιά με τη μεγαλύτερη ετήσια κατανομή, στα 601,5 εκατ. ευρώ. Για το 2032 προβλέπονται 517,7 εκατ. ευρώ.

Οι πληρωμές θα συνδέονται με την επίτευξη συγκεκριμένων και πιστοποιημένων στόχων.

Ποιοι θα μπορούν να ενταχθούν

Τα τελικά κριτήρια θα καθοριστούν από τους οδηγούς των επιμέρους προγραμμάτων. Ενδεικτικά εισοδηματικά όρια που είχαν παρουσιαστεί στον κυβερνητικό σχεδιασμό τον Μάρτιο προβλέπεται να επικαιροποιούνται κάθε χρόνο με βάση τα φορολογικά στοιχεία.

Για μονομελές νοικοκυριό χωρίς παιδιά και χωρίς μέλος με αναπηρία είχε τεθεί όριο 10.500 ευρώ, ενώ για μονογονεϊκή οικογένεια με ένα παιδί το όριο ανερχόταν σε 13.650 ευρώ και σε 16.650 ευρώ όταν υπάρχει μέλος με αναπηρία.

Για ζευγάρι χωρίς παιδιά το ενδεικτικό όριο ήταν 20.800 ευρώ, για ζευγάρι με δύο παιδιά 27.100 ευρώ και, εφόσον υπάρχει μέλος με αναπηρία, 30.100 ευρώ.

Εκτός από το εισόδημα, αναμένεται να λαμβάνονται υπόψη κοινωνικά και γεωγραφικά χαρακτηριστικά, οι ενεργειακές ανάγκες και η πρόσβαση στις δημόσιες συγκοινωνίες.

2.800 κοινωνικές κατοικίες

Ένας ακόμη σημαντικός άξονας είναι η δημιουργία 2.800 ενεργειακά αποδοτικών κοινωνικών κατοικιών, με συνολικό προϋπολογισμό περίπου 487,5 εκατ. ευρώ.

Οι 2.350 κατοικίες θα κατασκευαστούν σε τέσσερις ανενεργές στρατιωτικές εγκαταστάσεις: στο Χαϊδάρι και τις Αχαρνές, στο πρώην στρατόπεδο Ζιάκα στη Θεσσαλονίκη και στο πρώην στρατόπεδο Μανουσογιαννάκη στην Πάτρα.

Πρόκειται για κτίρια μηδενικών εκπομπών, τα οποία θα διατίθενται με χαμηλό μίσθωμα σε ευάλωτα νοικοκυριά. Στις κατηγορίες προτεραιότητας περιλαμβάνονται νέα ζευγάρια, πολύτεκνες και μονογονεϊκές οικογένειες, καθώς και οικογένειες με μέλη με αναπηρία.

Άλλες 450 κατοικίες θα δημιουργηθούν μέσω της μετατροπής δημόσιων κτιρίων σε κατοικίες. Τα κτίρια θα πρέπει να επιτυγχάνουν τουλάχιστον ενεργειακή κατηγορία Β+, ενώ προβλέπεται η ανακαίνιση συνολικά τουλάχιστον 36.000 τετραγωνικών μέτρων.

Οι συμβάσεις για τις τέσσερις στρατιωτικές εγκαταστάσεις πρέπει να έχουν υπογραφεί έως το τέλος του 2027. Στόχος είναι να έχουν ολοκληρωθεί και διατεθεί 700 κατοικίες έως το τέλος του 2028, 1.900 έως το τέλος του 2030 και το σύνολο των 2.350 έως το τέλος του 2031.

Στήριξη και για τις πολύ μικρές επιχειρήσεις

Πρόγραμμα ύψους περίπου 396 εκατ. ευρώ θα αφορά την ενεργειακή αναβάθμιση πολύ μικρών επιχειρήσεων, με έμφαση στο κτιριακό κέλυφος, την αντικατάσταση συστημάτων θέρμανσης με αντλίες θερμότητας και την εγκατάσταση ηλιακών θερμοσιφώνων.

Το πρόγραμμα θα στοχεύει κυρίως ευάλωτες πολύ μικρές επιχειρήσεις και κλάδους με υψηλό ενεργειακό κόστος.

Για να θεωρείται επιλέξιμη μία επένδυση, θα πρέπει να επιτυγχάνει εξοικονόμηση πρωτογενούς ενέργειας τουλάχιστον 30% ή αναβάθμιση του κτιρίου κατά τουλάχιστον τρεις ενεργειακές κατηγορίες.

Η πρόσκληση αναμένεται έως το πρώτο τρίμηνο του 2027, με στόχο τη στήριξη 9.350 επιχειρήσεων έως το τέλος του 2031.

Πρόσθετο επίδομα θέρμανσης για 800.000 νοικοκυριά

Το σχέδιο προβλέπει επίσης πρόσθετη ενίσχυση για έως περίπου 800.000 ευάλωτα νοικοκυριά ετησίως, προκειμένου να αντιμετωπιστεί η αύξηση του κόστους θέρμανσης που συνδέεται με την εφαρμογή του νέου συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών στα κτίρια και τις οδικές μεταφορές, του γνωστού ETS2.

Με βάση τον κυβερνητικό σχεδιασμό, η πρόσθετη ενίσχυση υπολογίζεται σε περίπου 100 ευρώ ετησίως, έως το 2032, για νοικοκυριά που χρησιμοποιούν πετρέλαιο, φυσικό αέριο ή υγραέριο.

Ωστόσο, ο αριθμός των δικαιούχων και το συνολικό ποσό της ενίσχυσης προβλέπεται να μειώνονται σταδιακά, καθώς θα προχωρούν οι μόνιμες παρεμβάσεις ενεργειακής αναβάθμισης.

Στην πράξη, το ελληνικό σχέδιο συνδυάζει άμεση οικονομική στήριξη με μεγάλες επενδύσεις στην ενεργειακή αναβάθμιση των κτιρίων. Το ζητούμενο πλέον είναι η ταχύτητα με την οποία θα μετατραπούν οι ευρωπαϊκοί πόροι σε πραγματικές παρεμβάσεις, καθώς το μεγαλύτερο μέρος των δράσεων ξεκινά ουσιαστικά από το 2027 και εκτείνεται έως το 2032.