Ο επικεφαλής του UNU-INWEH, Kaveh Madani, σημείωσε ότι τα κρίσιμα ορυκτά εξελίσσονται σε βασικό γεωπολιτικό και οικονομικό πόρο, παρόμοιο με το πετρέλαιο, θέτοντας υπό αμφισβήτηση τον «πράσινο» χαρακτήρα της ενεργειακής μετάβασης, όταν αυτή συνοδεύεται από σοβαρές περιβαλλοντικές και κοινωνικές επιβαρύνσεις αλλού στον κόσμο.

Η αυξανόμενη ζήτηση, σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας, καταγράφει έντονη άνοδο, με το λίθιο να αυξάνεται σχεδόν κατά 30% μέσα σε έναν χρόνο, ενώ η παραγωγή σπάνιων γαιών έχει πολλαπλασιαστεί την τελευταία δεκαετία, λόγω της ανάπτυξης ηλεκτρικών οχημάτων και ψηφιακών τεχνολογιών.

Ωστόσο, η έκθεση επισημαίνει ότι το περιβαλλοντικό αποτύπωμα είναι ιδιαίτερα βαρύ στις χώρες παραγωγής. Στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, για παράδειγμα, η εξόρυξη κοβαλτίου συνδέεται με σοβαρή ρύπανση υδάτων και προβλήματα δημόσιας υγείας, ενώ σε περιοχές της Λατινικής Αμερικής η εξόρυξη λιθίου οδηγεί σε εξάντληση υδάτινων πόρων και κατάρρευση τοπικών καλλιεργειών.

Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι, για να επιτευχθούν οι κλιματικοί στόχοι, η παραγωγή ορυκτών όπως το λίθιο, το κοβάλτιο και το νικέλιο θα πρέπει να αυξηθεί πολλαπλάσια τα επόμενα χρόνια, γεγονός που εντείνει τις πιέσεις σε ήδη ευάλωτα οικοσυστήματα.

Η έκθεση ζητά αυστηρότερα διεθνή πρότυπα για την εξόρυξη, έλεγχο της ρύπανσης και διαφάνεια στη χρήση νερού, προειδοποιώντας ότι χωρίς θεσμικές παρεμβάσεις η «πράσινη μετάβαση» κινδυνεύει να αναπαράγει τις ανισότητες και τις περιβαλλοντικές επιβαρύνσεις της εποχής των ορυκτών καυσίμων, μεταφέροντας το βάρος από τη Μέση Ανατολή σε Αφρική και Λατινική Αμερική.