Η τελική επενδυτική απόφαση σημαίνει ότι οι δύο ενεργειακοί όμιλοι δεσμεύονται πλέον να προχωρήσουν στην κατασκευή των υποθαλάσσιων εγκαταστάσεων, των αγωγών και των απαραίτητων υποδομών για την παραγωγή και μεταφορά του φυσικού αερίου. Το ύψος της επένδυσης δεν έχει δημοσιοποιηθεί.

Το 2028 η πρώτη παραγωγή

Η εμπορική αξιοποίηση του κοιτάσματος δεν ξεκινά άμεσα. Η FID ενεργοποιεί ουσιαστικά το πρόγραμμα ανάπτυξης, με στόχο η παραγωγή να ξεκινήσει το 2028.

Ο «Κρόνος» αποκτά έτσι ιστορική σημασία για την Κύπρο, καθώς αποτελεί το πρώτο κυπριακό κοίτασμα που περνά σε φάση υλοποίησης, 15 χρόνια μετά την ανακάλυψη του «Αφροδίτη», του πρώτου κοιτάσματος φυσικού αερίου στην κυπριακή ΑΟΖ, το 2011.

Η εξέλιξη είναι ιδιαίτερα σημαντική και σε επίπεδο χρόνου ανάπτυξης. Ο «Κρόνος» ανακαλύφθηκε τον Αύγουστο του 2022 και, εφόσον τηρηθεί το χρονοδιάγραμμα, θα περάσει από την ανακάλυψη στην παραγωγή σε περίπου έξι χρόνια.

Κοίτασμα 3,1 τρισ. κυβικών ποδών

Τα μεγέθη του κοιτάσματος είναι σημαντικά.

Ο «Κρόνος» εκτιμάται ότι διαθέτει πάνω από 3 τρισ. κυβικά πόδια φυσικού αερίου, ενώ η επίσημη μέση εκτίμηση της κυπριακής Υπηρεσίας Υδρογονανθράκων διαμορφώνεται στα 3,1 τρισ. κυβικά πόδια.

Η παραγωγή προβλέπεται να σταθεροποιηθεί στα 500 εκατ. κυβικά πόδια ημερησίως, ποσότητα που αντιστοιχεί σε περίπου 5 δισ. κυβικά μέτρα φυσικού αερίου ετησίως πριν από την επεξεργασία και τις τεχνικές απώλειες.

Το σημαντικότερο στοιχείο, ωστόσο, είναι ο τρόπος με τον οποίο το κυπριακό αέριο θα μετατραπεί σε εμπορεύσιμο LNG.

Ο «Κρόνος» συνδέεται με το αιγυπτιακό «Ζορ»

Το φυσικό αέριο δεν θα υγροποιείται στην Κύπρο.

Η παραγωγή θα μεταφέρεται μέσω υποθαλάσσιου αγωγού περίπου 70 χιλιομέτρων προς τις υποδομές του αιγυπτιακού κοιτάσματος «Ζορ». Από εκεί θα οδηγείται στις χερσαίες εγκαταστάσεις επεξεργασίας και στη συνέχεια στη μονάδα υγροποίησης της Νταμιέτα.

Στη Νταμιέτα το φυσικό αέριο θα μετατρέπεται σε LNG και θα φορτώνεται σε πλοία με προορισμό τις διεθνείς αγορές, με την Ευρώπη να αποτελεί τον βασικό προορισμό.

Η συγκεκριμένη επιλογή αποτελεί ίσως το σημαντικότερο οικονομικό πλεονέκτημα του project.

Η Κύπρος δεν χρειάζεται να κατασκευάσει δική της μονάδα LNG, ένα έργο ιδιαίτερα δαπανηρό και χρονοβόρο. Αντίθετα, αξιοποιεί υφιστάμενες αιγυπτιακές υποδομές, μειώνοντας το αρχικό επενδυτικό κόστος και επιταχύνοντας την έναρξη της παραγωγής.

Περίπου 2,8 εκατ. τόνοι LNG ετησίως

Η Eni θα αναλάβει την εμπορική διάθεση του 50% της παραγωγής LNG του «Κρόνου», ποσότητα που αντιστοιχεί σε περίπου 1,4 εκατ. τόνους ετησίως.

Με βάση αυτή την εκτίμηση, η συνολική παραγωγή LNG του project υπολογίζεται σε περίπου 2,8 εκατ. τόνους ετησίως.

Για την Eni, το κυπριακό αέριο αποτελεί μια σημαντική προσθήκη στο διεθνές χαρτοφυλάκιο LNG της, καθώς ο ιταλικός όμιλος έχει θέσει ως στόχο να ξεπεράσει τους 20 εκατ. τόνους LNG ετησίως έως το 2030.

Παράλληλα, ο «Κρόνος» μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης και για την ίδια την Αίγυπτο.

Η μονάδα LNG της Νταμιέτα διαθέτει ονομαστική δυναμικότητα περίπου 5,2 εκατ. τόνων ετησίως, όμως η πτώση της εγχώριας παραγωγής φυσικού αερίου στην Αίγυπτο είχε περιορίσει σημαντικά τη δυνατότητα της χώρας να τροφοδοτεί σταθερά τις εξαγωγικές εγκαταστάσεις της.

Η εισροή κυπριακού φυσικού αερίου μπορεί επομένως να προσφέρει στη Νταμιέτα την πρώτη ύλη που χρειάζεται για να λειτουργήσει ξανά σε πιο σταθερή βάση.

Ανατολική Μεσόγειος: Νέος ενεργειακός κόμβος

Η στρατηγική διάσταση του project ξεπερνά τα στενά όρια της κυπριακής ΑΟΖ.

Ο διευθύνων σύμβουλος της Eni, Κλαούντιο Ντεσκάλτσι, χαρακτήρισε την επενδυτική απόφαση βήμα προς την καθιέρωση της Κύπρου ως ευρωπαϊκής χώρας παραγωγής και εξαγωγής φυσικού αερίου.

Η αξιοποίηση των αιγυπτιακών υποδομών δημιουργεί τις προϋποθέσεις για τη σταδιακή διαμόρφωση ενός περιφερειακού ενεργειακού κόμβου στην Ανατολική Μεσόγειο, με Κύπρο και Αίγυπτο να αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη σημασία στην ενεργειακή εξίσωση της Ευρώπης.

Το μοντέλο είναι σχετικά απλό:

Κυπριακή ΑΟΖ → παραγωγή φυσικού αερίου → αγωγός προς Αίγυπτο → επεξεργασία στο «Ζορ» → υγροποίηση στη Νταμιέτα → LNG → διεθνείς αγορές και Ευρώπη.

Η γεωγραφία μειώνει το κόστος

Η επιλογή της διαδρομής μέσω Αιγύπτου δεν είναι τυχαία.

Ο «Κρόνος» βρίσκεται περίπου 160 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά της Κύπρου, σε θαλάσσιο βάθος 2.287 μέτρων, ενώ η γεώτρηση Cronos-1 είχε εντοπίσει στήλη φυσικού αερίου σε ανθρακικό ταμιευτήρα με καθαρό πάχος άνω των 260 μέτρων.

Η σχετικά κοντινή απόσταση από τις υφιστάμενες υποδομές του «Ζορ» επιτρέπει την αξιοποίηση ενός μοντέλου ανάπτυξης που είναι σαφώς φθηνότερο και ταχύτερο από την κατασκευή νέων εγκαταστάσεων LNG στην Κύπρο.

Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό σε μια αγορά φυσικού αερίου όπου το κόστος ανάπτυξης, μεταφοράς και υγροποίησης καθορίζει σε μεγάλο βαθμό την εμπορική βιωσιμότητα ενός κοιτάσματος.

Από την ανακάλυψη στην εμπορική αξιοποίηση

Η περίπτωση του «Κρόνου» δείχνει και κάτι ακόμη: η Ανατολική Μεσόγειος αρχίζει να περνά από τη θεωρία των κοιτασμάτων στην πραγματική παραγωγή.

Για χρόνια, η κυπριακή ΑΟΖ βρισκόταν στο επίκεντρο των ενεργειακών εξελίξεων λόγω των σημαντικών ανακαλύψεων, χωρίς όμως αυτές να έχουν μετατραπεί σε εμπορική παραγωγή.

Με την FID του «Κρόνου», αυτή η κατάσταση αλλάζει.

Η Κύπρος αποκτά πλέον ένα σαφές χρονοδιάγραμμα για την πρώτη παραγωγή και, κυρίως, έναν πρακτικό δρόμο προς τις διεθνείς αγορές LNG.

Εάν το project εξελιχθεί σύμφωνα με τον σχεδιασμό, το 2028 δεν θα σηματοδοτήσει απλώς την έναρξη παραγωγής ενός ακόμη κοιτάσματος. Θα σηματοδοτήσει την είσοδο της Κύπρου στον χάρτη των ευρωπαϊκών χωρών παραγωγής και εξαγωγής φυσικού αερίου, με την Eni και την TotalEnergies να αξιοποιούν την Αίγυπτο ως πύλη προς την παγκόσμια αγορά LNG.