Η συγκυρία μόνο τυχαία δεν είναι. Η ευρωπαϊκή βιομηχανία βρίσκεται αντιμέτωπη με το υψηλό ενεργειακό κόστος, τον αυξανόμενο ανταγωνισμό από την Κίνα, τις αμερικανικές βιομηχανικές επιδοτήσεις και την ταχεία τεχνολογική μετάβαση. Στο επίκεντρο αυτών των πιέσεων βρίσκεται η αυτοκινητοβιομηχανία, όπου η Ευρώπη κινδυνεύει να χάσει σημαντικό μέρος της ανταγωνιστικότητάς της.

Το γερμανικό «στοίχημα» της αυτοκινητοβιομηχανίας

Η πίεση στη γερμανική αυτοκινητοβιομηχανία έχει ενταθεί σημαντικά, με τη Volkswagen να έχει προειδοποιήσει για πιθανές περικοπές έως και 100.000 θέσεων εργασίας παγκοσμίως.

Για το Βερολίνο, συνεπώς, η χαλάρωση ορισμένων από τους ευρωπαϊκούς κανόνες για την πράσινη μετάβαση αποτελεί πλέον βασική προτεραιότητα.

Η Γερμανία επιδιώκει εδώ και καιρό μεγαλύτερη ευελιξία στον στόχο της ΕΕ για την κατάργηση των πωλήσεων νέων αυτοκινήτων με κινητήρες εσωτερικής καύσης από το 2035. Η γερμανική πλευρά υποστηρίζει ότι οι κατασκευαστές θα πρέπει να έχουν περισσότερες τεχνολογικές επιλογές και ότι καύσιμα χαμηλών ή μηδενικών εκπομπών θα μπορούσαν να διαδραματίσουν μεγαλύτερο ρόλο.

Το Παρίσι, από την άλλη, είχε υπερασπιστεί επί χρόνια τον στόχο του 2035 ως βασικό πυλώνα της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας.

Ωστόσο, η γαλλική στάση φαίνεται να μετατοπίζεται. Ο Μακρόν έχει εκφράσει πλέον περισσότερες επιφυλάξεις για την ευρωπαϊκή πράσινη πολιτική, ιδιαίτερα όταν αυτή επιβαρύνει την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας.

Έτσι, η Γαλλία εμφανίζεται διατεθειμένη να αποδεχθεί μεγαλύτερη ευελιξία για τις αυτοκινητοβιομηχανίες, υπό την προϋπόθεση ότι αυτές επενδύουν στην ευρωπαϊκή παραγωγή και στις τοπικές εφοδιαστικές αλυσίδες.

Το γαλλικό «Made in Europe»

Σε αντάλλαγμα, το Βερολίνο φέρεται διατεθειμένο να στηρίξει τις αυστηρότερες διατάξεις «Made in Europe» που προωθεί το Παρίσι στο πλαίσιο του νέου Νόμου για την Επιτάχυνση της Βιομηχανίας της ΕΕ.

Η λογική είναι σαφής: περισσότερα ευρωπαϊκά προϊόντα, περισσότερες ευρωπαϊκές επιχειρήσεις και μεγαλύτερη συμμετοχή της ευρωπαϊκής βιομηχανίας στις δημόσιες προμήθειες και στα προγράμματα κρατικής στήριξης.

Το ζήτημα, ωστόσο, είναι ιδιαίτερα ευαίσθητο.

Η Γερμανία μέχρι σήμερα εμφανιζόταν πιο επιφυλακτική απέναντι σε ορισμένες από τις προτάσεις της Γαλλίας, καθώς φοβάται ότι ένα υπερβολικά προστατευτικό πλαίσιο θα μπορούσε να αυξήσει τη γραφειοκρατία και να δημιουργήσει προβλήματα στις σχέσεις της Ευρώπης με σημαντικούς εμπορικούς εταίρους.

Το Βερολίνο επιθυμούσε, μάλιστα, να ενταχθούν στους «έμπιστους εταίρους» χώρες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο και ο Καναδάς, ώστε οι επιχειρήσεις τους να μπορούν να συμμετέχουν σε σημαντικά ευρωπαϊκά προγράμματα.

Το Παρίσι είχε αντίθετη άποψη, υποστηρίζοντας ότι η έννοια «Made in Europe» θα πρέπει, τουλάχιστον στην πρώτη φάση, να αφορά αποκλειστικά τις 27 χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ένας συμβιβασμός με μεγάλο οικονομικό βάρος

Εάν τελικά επιτευχθεί συμφωνία, θα πρόκειται για έναν σημαντικό συμβιβασμό.

Η Γαλλία θα παίρνει μεγαλύτερη προστασία για την ευρωπαϊκή βιομηχανία και αυστηρότερους κανόνες για τις δημόσιες προμήθειες.

Η Γερμανία θα παίρνει μεγαλύτερη ευελιξία για την αυτοκινητοβιομηχανία και τους κανόνες της πράσινης μετάβασης.

Με άλλα λόγια, το Παρίσι και το Βερολίνο επιχειρούν να ανταλλάξουν βιομηχανικό προστατευτισμό με τεχνολογική ευελιξία.

Και η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η ευρωπαϊκή βιομηχανία βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι.

Η Ευρώπη απέναντι σε ΗΠΑ και Κίνα

Πίσω από τη γαλλογερμανική διαπραγμάτευση βρίσκεται ένα πολύ μεγαλύτερο πρόβλημα: η απώλεια ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης.

Η ευρωπαϊκή βιομηχανία καλείται να ανταγωνιστεί ταυτόχρονα τις ΗΠΑ, οι οποίες προσφέρουν τεράστια κίνητρα για επενδύσεις σε στρατηγικούς κλάδους, και την Κίνα, η οποία έχει αποκτήσει σημαντικό τεχνολογικό και παραγωγικό προβάδισμα σε τομείς όπως τα ηλεκτρικά οχήματα, οι μπαταρίες και οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

Την ίδια στιγμή, η Ευρώπη εξακολουθεί να αντιμετωπίζει υψηλότερο ενεργειακό κόστος σε σχέση με τους βασικούς ανταγωνιστές της, ενώ η αυστηρή ρυθμιστική πολιτική αυξάνει το κόστος μετάβασης για τις επιχειρήσεις.

Το αποτέλεσμα είναι ένας φαύλος κύκλος: η Ευρώπη θέλει να επιταχύνει την πράσινη μετάβαση, αλλά η ίδια η μετάβαση απειλεί να αποδυναμώσει τη βιομηχανική της βάση εάν δεν συνοδευτεί από επενδύσεις, φθηνή ενέργεια και προστασία από τον διεθνή ανταγωνισμό.

Στο βάθος και η Κίνα

Οι γαλλογερμανικές συνομιλίες πραγματοποιούνται παράλληλα με τις δύσκολες διαπραγματεύσεις ΕΕ – Κίνας για τη μείωση του τεράστιου διμερούς εμπορικού ελλείμματος, το οποίο σύμφωνα με το δημοσίευμα διαμορφώνεται περίπου στο 1 δισ. ευρώ την ημέρα.

Η εξέλιξη αυτή εξηγεί σε μεγάλο βαθμό και την επιμονή του Παρισιού σε μια πιο προστατευτική βιομηχανική πολιτική.

Η Ευρώπη δεν θέλει να βρεθεί σε μια κατάσταση όπου θα χρηματοδοτεί την παραγωγική ισχύ τρίτων χωρών μέσω των εισαγωγών της, την ώρα που η δική της βιομηχανική βάση συρρικνώνεται.

Το «Made in Europe», επομένως, δεν αποτελεί απλώς ένα σύνθημα εμπορικής πολιτικής. Εξελίσσεται σε βασικό εργαλείο της νέας ευρωπαϊκής στρατηγικής οικονομικής ασφάλειας.

Το μεγάλο στοίχημα για τον γαλλογερμανικό άξονα

Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν ο Μακρόν και ο Μερτς μπορούν να μετατρέψουν τον συμβιβασμό σε πραγματική ευρωπαϊκή βιομηχανική πολιτική.

Οι διαπραγματεύσεις βρίσκονται ακόμη σε πρώιμο στάδιο και οι ακριβείς όροι της συμφωνίας δεν έχουν οριστικοποιηθεί. Αξιωματούχοι και από τις δύο πλευρές αναγνωρίζουν ότι θα απαιτηθούν πρόσθετες παραχωρήσεις.

Οι συνομιλίες αναμένεται να συνεχιστούν καθ’ όλη τη διάρκεια του καλοκαιριού, με στόχο να υπάρξει συμφωνία πριν από τη σύνοδο των υπουργών Βιομηχανίας της ΕΕ στις 24 Σεπτεμβρίου και τη σύνοδο κορυφής των Ευρωπαίων ηγετών στις 15-16 Οκτωβρίου.

Το διακύβευμα, πάντως, είναι πολύ μεγαλύτερο από μια διμερή συμφωνία Γαλλίας και Γερμανίας.

Η Ευρώπη βρίσκεται μπροστά σε μια αλλαγή οικονομικού μοντέλου. Από τη μία, η πράσινη μετάβαση και η απανθρακοποίηση. Από την άλλη, η ανάγκη για φθηνή ενέργεια, αμυντική αυτονομία, τεχνολογική ανεξαρτησία και διατήρηση της βιομηχανικής παραγωγής.

Και στο κέντρο αυτής της εξίσωσης βρίσκεται ξανά ο γαλλογερμανικός άξονας.

Εάν Παρίσι και Βερολίνο βρουν κοινό βηματισμό, η συμφωνία μπορεί να αποτελέσει τον πυρήνα μιας νέας ευρωπαϊκής βιομηχανικής στρατηγικής. Εάν αποτύχουν, η Ευρώπη κινδυνεύει να συνεχίσει να αντιμετωπίζει μεμονωμένα τις πιέσεις από ΗΠΑ και Κίνα, την ώρα που η βιομηχανική της βάση βρίσκεται υπό ολοένα μεγαλύτερη πίεση.