Το ΤΕΚΑ αλλάζει τον τρόπο υπολογισμού της επικουρικής σύνταξης

Η βασική διαφορά του ΤΕΚΑ σε σχέση με τα παλαιά επικουρικά ταμεία του ΕΦΚΑ είναι ο τρόπος λειτουργίας τους.

Τα παλαιά επικουρικά ταμεία, όπως το πρώην ΕΤΕΑΕΠ, βασίζονται στο διανεμητικό σύστημα, όπου οι εισφορές των σημερινών εργαζομένων χρηματοδοτούν τις συντάξεις των σημερινών συνταξιούχων.

Αντίθετα, στο ΤΕΚΑ κάθε ασφαλισμένος δημιουργεί τον δικό του ατομικό συνταξιοδοτικό λογαριασμό. Οι εισφορές που καταβάλλονται επενδύονται και η τελική παροχή εξαρτάται από το ύψος των εισφορών, τη διάρκεια ασφάλισης και τις αποδόσεις των επενδύσεων.

Παρότι και τα δύο συστήματα ανήκουν στον πρώτο δημόσιο πυλώνα ασφάλισης, η φιλοσοφία τους είναι διαφορετική: το ένα βασίζεται στη συλλογική χρηματοδότηση των συντάξεων και το άλλο στην ατομική κεφαλαιοποίηση.

Έως και 20% της μελλοντικής σύνταξης από το κεφαλαιοποιητικό σύστημα

Στην πράξη, οι σημερινοί ασφαλισμένοι που βρίσκονται κοντά στη σύνταξη θα συνεχίσουν να λαμβάνουν το σύνολο των παροχών τους από το διανεμητικό σύστημα.

Αντίθετα, οι νέοι εργαζόμενοι έως 35 ετών θα έχουν διαφορετική δομή σύνταξης. Η κύρια σύνταξη θα συνεχίσει να προέρχεται από το διανεμητικό σύστημα, ενώ η επικουρική θα υπολογίζεται μέσω του ΤΕΚΑ, δηλαδή με βάση τις εισφορές που θα έχουν συγκεντρωθεί στον προσωπικό τους λογαριασμό.

Με τα σημερινά δεδομένα, εκτιμάται ότι περίπου το 80% των μελλοντικών παροχών θα προέρχεται από την κύρια σύνταξη και περίπου το 20% από το κεφαλαιοποιητικό σκέλος της επικουρικής ασφάλισης.

Οι σημερινοί συνταξιούχοι λαμβάνουν το σύνολο των παροχών τους από το διανεμητικό σύστημα. Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΗΔΙΚΑ, η μέση κύρια σύνταξη γήρατος διαμορφώνεται περίπου στα 980 ευρώ, ενώ η μέση επικουρική ανέρχεται περίπου στα 200 ευρώ.

Τα Επαγγελματικά Ταμεία ο δεύτερος πυλώνας του νέου μοντέλου

Η αλλαγή δεν περιορίζεται στο ΤΕΚΑ. Καθοριστικό ρόλο αναμένεται να αποκτήσουν και τα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης (ΤΕΑ), τα οποία αποτελούν τον δεύτερο πυλώνα του ασφαλιστικού συστήματος.

Καθώς οι αναλογιστικές μελέτες δείχνουν ότι το ποσοστό συμμετοχής της κύριας σύνταξης στο συνολικό εισόδημα των μελλοντικών συνταξιούχων πιθανότατα θα μειωθεί, τα επαγγελματικά ταμεία έρχονται να καλύψουν μέρος αυτής της διαφοράς μέσω πρόσθετης αποταμίευσης.

Τα νέα ΤΕΑ θα έχουν πιο διευρυμένο χαρακτήρα, καθώς θα μπορούν να συμμετέχουν όχι μόνο μισθωτοί αλλά και ελεύθεροι επαγγελματίες, χωρίς ηλικιακούς περιορισμούς.

Το ύψος της τελικής παροχής θα εξαρτάται από:

το ύψος των εισφορών,

τα χρόνια ασφάλισης,

το επενδυτικό πρόγραμμα του κάθε Ταμείου,

τις αποδόσεις των επενδύσεων.

Για παράδειγμα, ένας εργαζόμενος που ξεκινά στα 28 του χρόνια να καταβάλλει εισφορές για 37 χρόνια, με μέση μηνιαία εισφορά 450 ευρώ, θα μπορούσε να εξασφαλίσει συμπληρωματική σύνταξη της τάξης των 600-700 ευρώ, ανάλογα με τις αποδόσεις.

Φορολογικά κίνητρα για συμμετοχή στα Επαγγελματικά Ταμεία

Σημαντικό κίνητρο για την ανάπτυξη των επαγγελματικών ταμείων αποτελεί η νέα φορολογική μεταχείριση των παροχών.

Η φορολόγηση συνδέεται πλέον κυρίως με την ηλικία αποχώρησης και όχι με τα χρόνια ασφάλισης.

Για αποχώρηση μεταξύ 62 και 67 ετών προβλέπεται:

φόρος 10% στο εφάπαξ,

φόρος 5% στη σύνταξη.

Μετά το 67ο έτος οι συντελεστές μειώνονται:

σε 5% για το εφάπαξ,

σε 2,5% για τη σύνταξη.

Αντίθετα, σε περίπτωση πρόωρης αποχώρησης πριν από το προβλεπόμενο όριο συνταξιοδότησης, οι παροχές θα φορολογούνται με βάση την ισχύουσα φορολογική κλίμακα εισοδήματος.

Παράλληλα, οι εισφορές προς τα επαγγελματικά ταμεία θα εκπίπτουν πλήρως από το φορολογητέο εισόδημα τόσο των εργαζομένων όσο και των εργοδοτών.

Για τους ελεύθερους επαγγελματίες το ανώτατο όριο εισφορών μπορεί να φτάνει έως τις 35.000 ευρώ ετησίως, ενώ για τους μισθωτούς έως το 35% του ετήσιου εισοδήματος.

Για ασφαλισμένους άνω των 55 ετών τα όρια διαμορφώνονται χαμηλότερα, στις 20.000 ευρώ ή στο 20% του εισοδήματος αντίστοιχα.

Νέα εποχή στην ιδιωτική συνταξιοδοτική αποταμίευση

Περαιτέρω ώθηση στον θεσμό αναμένεται να δώσει η δημιουργία Ομαδικών Ασφαλιστικών Προϊόντων Επαγγελματικής Συνταξιοδότησης (ΟΑΠΕΣ) από ασφαλιστικές εταιρείες.

Παράλληλα, προβλέπεται η δυνατότητα μεταφοράς αποταμιεύσεων και κατοχυρωμένων συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων από ένα επαγγελματικό ταμείο σε άλλο ή σε ομαδικό ασφαλιστικό πρόγραμμα.

Το νέο μοντέλο σηματοδοτεί μια σταδιακή αλλαγή φιλοσοφίας στο ελληνικό ασφαλιστικό σύστημα. Οι νέες γενιές εργαζομένων δεν θα εξαρτώνται αποκλειστικά από τη μελλοντική κρατική σύνταξη, αλλά θα διαμορφώνουν ένα μεγαλύτερο μέρος του συνταξιοδοτικού τους εισοδήματος μέσω ατομικής αποταμίευσης και επενδυτικών αποδόσεων.