Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη σημασία για την παγκόσμια αγορά ενέργειας, καθώς η διατήρηση έστω και ενός σημαντικού μέρους των εξαγωγών περιορίζει τις επιπτώσεις από τον περιορισμό της κυκλοφορίας μέσω ενός από τα σημαντικότερα ενεργειακά περάσματα στον κόσμο.

Ο αμερικανικός διάδρομος

Η επιχείρηση έχει οργανωθεί με τρόπο ώστε τα δεξαμενόπλοια να μπορούν να εισέρχονται στον Περσικό Κόλπο από την Αραβική Θάλασσα, να φορτώνουν πετρέλαιο στα λιμάνια των χωρών της περιοχής και στη συνέχεια να επιστρέφουν προς την ανοιχτή θάλασσα.

Καθημερινά καταρτίζεται λίστα με τα φορτωμένα πλοία που πρόκειται να εξέλθουν από τον Κόλπο, καθώς και με τα άδεια δεξαμενόπλοια που κατευθύνονται προς την περιοχή για να παραλάβουν νέο φορτίο.

Οι διελεύσεις πραγματοποιούνται σε προκαθορισμένα χρονικά παράθυρα. Τα πλοία σχηματίζουν ουσιαστικά έναν οργανωμένο διάδρομο κίνησης και ακολουθούν συγκεκριμένες οδηγίες του αμερικανικού στρατού, χρησιμοποιώντας το νότιο κανάλι των Στενών.

Ένας Αμερικανός αξιωματούχος με άμεση γνώση της επιχείρησης δήλωσε χαρακτηριστικά στο Axios ότι οι ΗΠΑ ελέγχουν τον νότιο διάδρομο των Στενών εδώ και περίπου δύο μήνες, υποστηρίζοντας ότι οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης δεν έχουν πλέον τον έλεγχο της συγκεκριμένης θαλάσσιας οδού.

Η επιχείρηση συντονίζεται από την αμερικανική στρατιωτική διοίκηση και τις περιφερειακές χώρες του Κόλπου, ενώ η αμερικανική Πολεμική Αεροπορία παρέχει προστασία στα δεξαμενόπλοια έναντι πιθανών επιθέσεων με πυραύλους κρουζ και drones.

Η στρατιωτική προετοιμασία

Η δυνατότητα δημιουργίας του συγκεκριμένου διαδρόμου συνδέεται, σύμφωνα με τους Αμερικανούς αξιωματούχους, με τη στρατιωτική εκστρατεία που προηγήθηκε στην περιοχή.

Η αμερικανική Κεντρική Διοίκηση κατάφερε να υποβαθμίσει σημαντικό μέρος των ιρανικών συστημάτων ραντάρ και θαλάσσιας επιτήρησης, περιορίζοντας την ικανότητα της Τεχεράνης να παρακολουθεί την κίνηση των πλοίων.

Το Ιράν εξακολουθεί να διαθέτει ορισμένα ραντάρ, τα οποία όμως είναι λιγότερα από πριν, ενώ χρησιμοποιεί επίσης μικρά ταχύπλοα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης για την επιτήρηση της περιοχής.

Η περιορισμένη εικόνα που έχει πλέον η ιρανική πλευρά για την κίνηση των πλοίων έχει ως αποτέλεσμα, σύμφωνα με αμερικανικές πηγές, οι επιθέσεις με drones και πυραύλους κρουζ να πραγματοποιούνται περισσότερο προς πιθανές κατευθύνσεις διέλευσης παρά εναντίον συγκεκριμένων στόχων.

Παρά ταύτα, ο κίνδυνος δεν έχει εξαλειφθεί. Ορισμένα πλοία έχουν δεχθεί επιθέσεις, ενώ οι αμερικανικές δυνάμεις έχουν επίσης καταρρίψει ιρανικά drones και πυραύλους κρουζ. Μόνο νωρίτερα αυτή την εβδομάδα, σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο, καταρρίφθηκαν οκτώ drones και δύο πύραυλοι κρουζ.

Έως 20 εκατ. βαρέλια σε ορισμένες ημέρες

Η ροή πετρελαίου που περνά από τον συγκεκριμένο διάδρομο δεν είναι σταθερή κάθε ημέρα.

Οι Αμερικανοί αξιωματούχοι αναφέρουν ότι σε ορισμένες νύχτες των τελευταίων εβδομάδων η συνολική ποσότητα πετρελαίου που διακινήθηκε έφτασε τα 15 έως 20 εκατ. βαρέλια.

Μάλιστα, σε μία από τις νύχτες αυτής της εβδομάδας είχαν προγραμματιστεί περισσότερα από 20 δεξαμενόπλοια να περάσουν από τον νότιο διάδρομο, με δυνατότητα μεταφοράς περίπου 15 εκατ. βαρελιών εκτός του Περσικού Κόλπου.

Σε ημερήσια βάση, οι εξαγωγές φαίνεται πλέον να πλησιάζουν τα 10 εκατ. βαρέλια, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές.

Πρόκειται για μια σημαντική εξέλιξη, δεδομένου ότι πριν από τον πόλεμο από τα Στενά του Ορμούζ περνούσε περίπου διπλάσια ποσότητα πετρελαίου. Η σημερινή ροή επομένως δεν επαναφέρει την αγορά στα προπολεμικά επίπεδα, περιορίζει όμως αισθητά το έλλειμμα προσφοράς που θα δημιουργούσε ένα σχεδόν πλήρες κλείσιμο των Στενών.

Μια κρίσιμη «βαλβίδα» για την παγκόσμια αγορά

Το Ορμούζ αποτελεί μία από τις σημαντικότερες αρτηρίες της παγκόσμιας αγοράς πετρελαίου. Η δυνατότητα εξαγωγής εκατομμυρίων βαρελιών ακόμη και υπό τις σημερινές συνθήκες λειτουργεί ως κρίσιμη βαλβίδα εκτόνωσης για την παγκόσμια προσφορά.

Αυτό εξηγεί και γιατί η αμερικανική επιχείρηση έχει μεγαλύτερη σημασία από τον αριθμό των πλοίων που συμμετέχουν σε αυτήν. Κάθε επιπλέον εκατομμύριο βαρέλια που καταφέρνει να φτάσει στις διεθνείς αγορές μειώνει την πίεση στις τιμές και περιορίζει τον κίνδυνο δημιουργίας ενός πολύ μεγαλύτερου ενεργειακού σοκ.

Η αγορά εξακολουθεί πάντως να αντιμετωπίζει σημαντική αβεβαιότητα. Η διακίνηση μέσω του Ορμούζ παραμένει χαμηλότερη από τα προπολεμικά επίπεδα, ενώ η ίδια η διαδικασία πραγματοποιείται υπό στρατιωτική προστασία και συνεπάγεται υψηλό γεωπολιτικό ρίσκο.

Εάν, αντίθετα, οι ροές μπορέσουν να αυξηθούν περαιτέρω και να προσεγγίσουν σταθερά τα προπολεμικά επίπεδα, θα μπορούσε να υπάρξει σημαντική αποκλιμάκωση του risk premium που έχει ενσωματωθεί στις τιμές του πετρελαίου.

«Τεράστια ποσότητα πετρελαίου»

Η αμερικανική πλευρά εμφανίζεται αποφασισμένη να διατηρήσει ανοικτό τον συγκεκριμένο διάδρομο.

«Πράγματι, μια τεράστια ποσότητα πετρελαίου εξάγεται από τα Στενά του Ορμούζ», δήλωσε ο Ντόναλντ Τραμπ στο Axios, επιβεβαιώνοντας ουσιαστικά ότι οι εξαγωγές συνεχίζονται σε σημαντική κλίμακα.

Την ίδια στιγμή, ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε ότι οι ΗΠΑ δεν διαπραγματεύονται αυτή τη στιγμή με το Ιράν, χαρακτηρίζοντας τις συνομιλίες «χάσιμο χρόνου».

Το μήνυμα προς τις αγορές είναι επομένως διπλό: από τη μία πλευρά, η Ουάσιγκτον επιχειρεί να διασφαλίσει έμπρακτα τη ροή του πετρελαίου μέσω του Ορμούζ και να περιορίσει το ενεργειακό σοκ· από την άλλη, δεν φαίνεται προς το παρόν να υπάρχει διπλωματική διαδικασία που θα μπορούσε να εξαλείψει την αιτία της κρίσης.

Έτσι, το κρίσιμο για τις τιμές του πετρελαίου δεν είναι μόνο εάν τα Στενά παραμένουν τεχνικά «ανοικτά», αλλά πόσα εκατομμύρια βαρέλια μπορούν να περνούν με ασφάλεια κάθε ημέρα. Με περίπου 10 εκατ. βαρέλια ημερησίως να επιστρέφουν πλέον στην παγκόσμια αγορά, η εικόνα είναι σαφώς καλύτερη από ένα σενάριο πλήρους αποκλεισμού, αλλά απέχει ακόμη σημαντικά από την κανονικότητα.