Η διεθνής αγορά αλλάζει συνεχώς τα δεδομένα

Το μεγαλύτερο πρόβλημα για τον σχεδιασμό της κυβέρνησης είναι η έντονη μεταβλητότητα στις διεθνείς αγορές πετρελαίου.

Η πρόσφατη κίνηση του αργού, από τα επίπεδα των 109 δολαρίων το βαρέλι προς τα 100 δολάρια και στη συνέχεια η νέα ανοδική αντίδραση, δείχνει πόσο γρήγορα μπορεί να αλλάξει η εικόνα.

Αυτό δημιουργεί μια δύσκολη εξίσωση για το οικονομικό επιτελείο.

Εάν οι διεθνείς τιμές υποχωρήσουν περαιτέρω, το κόστος της κρατικής παρέμβασης περιορίζεται και γίνεται ευκολότερο να συγκρατηθεί η τιμή λιανικής κάτω από τα 1,75 ευρώ.

Εάν, αντίθετα, το πετρέλαιο κινηθεί ξανά ανοδικά, μεγαλώνει η απόσταση που πρέπει να καλυφθεί μέσω επιδότησης, φορολογικών παρεμβάσεων ή εκπτώσεων στην αλυσίδα διύλισης και εμπορίας.

Γι' αυτό και οι τελικές αποφάσεις αναμένεται να ληφθούν πολύ κοντά στην έναρξη της διάθεσης.

Χωρίς νέα μέτρα, η τιμή μπορεί να πλησιάσει τα 2 ευρώ

Με τα σημερινά δεδομένα και χωρίς πρόσθετες παρεμβάσεις, οι υπολογισμοί δείχνουν ότι η τιμή εκκίνησης θα μπορούσε να κινηθεί κοντά στα 2 ευρώ το λίτρο.

Στην εξίσωση έχει ήδη ενσωματωθεί η εποχική μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης. Από τις 15 Οκτωβρίου ο ΕΦΚ στο πετρέλαιο θέρμανσης μειώνεται από 410 σε 280 ευρώ ανά 1.000 λίτρα.

Η συγκεκριμένη μείωση, ωστόσο, από μόνη της δεν αρκεί για να φέρει την τιμή στην περιοχή του κυβερνητικού στόχου.

Για να περάσει η τιμή κάτω από τα 1,75 ευρώ, απαιτείται πρόσθετη στήριξη. Για να φτάσει στα 1,50-1,60 ευρώ, το απαιτούμενο πακέτο θα πρέπει να είναι σαφώς μεγαλύτερο.

Και εδώ βρίσκεται το βασικό δημοσιονομικό δίλημμα: όσο υψηλότερη είναι η διεθνής τιμή του πετρελαίου, τόσο ακριβότερη γίνεται για το Δημόσιο η προσπάθεια συγκράτησης της τιμής στην αντλία.

Τα διυλιστήρια στην εξίσωση

Κρίσιμο παράγοντα αποτελούν και οι κινήσεις των διυλιστηρίων.

Η HELLENiQ ENERGY και η Motor Oil έχουν ήδη προχωρήσει τους προηγούμενους μήνες σε εκπτώσεις στα καύσιμα, με το συνολικό κόστος των σχετικών παρεμβάσεων από τον Ιούλιο έως τον Σεπτέμβριο να υπολογίζεται περίπου στα 90 εκατ. ευρώ.

Το ερώτημα πλέον είναι εάν θα υπάρξει αντίστοιχη κίνηση και στο πετρέλαιο θέρμανσης.

Μια τέτοια παρέμβαση θα μπορούσε να μειώσει την ανάγκη για μεγαλύτερη δημοσιονομική επιδότηση, ωστόσο μέχρι στιγμής δεν έχει ξεκαθαρίσει ούτε το ύψος ούτε η διάρκεια πιθανής νέας έκπτωσης.

Την ίδια στιγμή, σε ευρωπαϊκό επίπεδο παραμένει ανοιχτή η συζήτηση για πιθανή φορολόγηση των λεγόμενων υπερκερδών του κλάδου, γεγονός που προσθέτει έναν ακόμη παράγοντα αβεβαιότητας.

Το «χαρτί» του ΕΦΚ

Ένα από τα ισχυρότερα εργαλεία που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν είναι ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης.

Το περιθώριο θεωρητικά είναι σημαντικό, καθώς το ελάχιστο ευρωπαϊκό επίπεδο ΕΦΚ για το πετρέλαιο θέρμανσης βρίσκεται στα 21 ευρώ ανά 1.000 λίτρα, έναντι 280 ευρώ που ισχύουν σήμερα στην Ελλάδα κατά τη χειμερινή περίοδο.

Μια μεγάλη μείωση, όμως, θα δημιουργούσε ένα διαφορετικό πρόβλημα: θα διεύρυνε σημαντικά τη διαφορά με το πετρέλαιο κίνησης.

Αυτό θα αύξανε τον κίνδυνο παράνομης χρήσης πετρελαίου θέρμανσης ως καυσίμου κίνησης, περιορίζοντας τα περιθώρια μιας πολύ επιθετικής φορολογικής παρέμβασης.

Πρώτα το diesel, μετά το πετρέλαιο θέρμανσης

Πριν κλείσει οριστικά το πακέτο για το πετρέλαιο θέρμανσης, θα πρέπει να ξεκαθαρίσει και η πολιτική για το πετρέλαιο κίνησης.

Στο βασικό σενάριο περιλαμβάνεται η παράταση και τον Οκτώβριο της κρατικής επιδότησης των 10 λεπτών ανά λίτρο, ενώ παράλληλα παραμένει ανοιχτό το ερώτημα εάν θα συνεχιστεί και η έκπτωση των 5 λεπτών ανά λίτρο από τα διυλιστήρια.

Οι αποφάσεις αυτές έχουν σημασία και για τον σχεδιασμό του πετρελαίου θέρμανσης, καθώς το συνολικό δημοσιονομικό κόστος των παρεμβάσεων στα καύσιμα θα καθορίσει τα περιθώρια για επιπλέον μέτρα.

Η τελική τιμή θα κριθεί τον Οκτώβριο

Το κρίσιμο παράθυρο για τις τελικές αποφάσεις ανοίγει τις πρώτες ημέρες του Οκτωβρίου.

Τότε θα υπάρχει σαφέστερη εικόνα για:

την πορεία του Brent στις διεθνείς αγορές,

τις εξελίξεις στην αγορά πετρελαίου,

τις αποφάσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο,

τη στάση των διυλιστηρίων,

το διαθέσιμο δημοσιονομικό περιθώριο.

Η εξίσωση είναι επομένως απλή αλλά δύσκολη στην εφαρμογή:

χαμηλότερο Brent + κρατική στήριξη + έκπτωση διυλιστηρίων = μικρότερη τιμή στην αντλία.

Ο βασικός στόχος είναι η τιμή εκκίνησης να παραμείνει κάτω από τα 1,75 ευρώ το λίτρο.

Η περιοχή των 1,50-1,60 ευρώ αποτελεί το πιο φιλόδοξο σενάριο και προϋποθέτει έναν συνδυασμό ευνοϊκότερων διεθνών τιμών και ισχυρότερης παρέμβασης.

Για τα νοικοκυριά, το κρίσιμο είναι ότι η τελική τιμή δεν θα κριθεί από μία μόνο απόφαση. Θα είναι το αποτέλεσμα μιας εξίσωσης στην οποία θα συνυπάρχουν το διεθνές πετρέλαιο, η φορολογία, οι κρατικές επιδοτήσεις και η πολιτική των διυλιστηρίων.

Και αυτή η εξίσωση θα κλείσει ουσιαστικά λίγο πριν από τις 15 Οκτωβρίου.