Η επιδότηση των 10 λεπτών δεν ανατρέπει την εικόνα

Το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών ανακοίνωσε τη Δευτέρα 31 Αυγούστου την παράταση της επιδότησης στο πετρέλαιο κίνησης και για τον Σεπτέμβριο.

Η επιδότηση ανέρχεται σε 10 λεπτά ανά λίτρο, συμπεριλαμβανομένου του ΦΠΑ, και αποτελεί προσωρινό μέτρο προκειμένου να περιοριστεί μέρος της επιβάρυνσης για τους καταναλωτές.

Ωστόσο, η εικόνα στην αγορά δείχνει ότι οι αυξήσεις που έχουν ήδη σημειωθεί είναι πολλαπλάσιες.

Από την έναρξη της πολεμικής σύγκρουσης στον Περσικό Κόλπο, στις 28 Φεβρουαρίου, η μέση πανελλαδική τιμή του πετρελαίου κίνησης έχει αυξηθεί κατά περίπου 47,7 λεπτά το λίτρο, από 1,565 ευρώ στα 2,042 ευρώ.

Ακόμη μεγαλύτερη είναι η επιβάρυνση για τη βενζίνη σε σχέση με την τιμή πριν από την έναρξη της σύγκρουσης. Η αμόλυβδη έχει αυξηθεί κατά περίπου 28,2 λεπτά το λίτρο, από 1,751 ευρώ στα 2,033 ευρώ.

Με άλλα λόγια, η κρατική επιδότηση περιορίζει ένα μικρό μέρος της επιβάρυνσης, χωρίς όμως να αλλάζει τη συνολική εικόνα της αγοράς.

Οι διεθνείς τιμές δείχνουν τον δρόμο

Το πρόβλημα είναι ότι οι πιέσεις δεν προέρχονται από την ελληνική αγορά.

Όπως επισημαίνει ο πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Πρατηριούχων Υγρών Καυσίμων, Θέμης Κιουρτζής, οι τάσεις στις διεθνείς αγορές παραμένουν ανοδικές, γεγονός που αναμένεται να περάσει σταδιακά και στις ελληνικές τιμές.

Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι η εγχώρια αγορά δεν μπορεί να απορροφήσει για μεγάλο διάστημα μια νέα μεγάλη αύξηση του διεθνούς κόστους του πετρελαίου.

Και όσο το αργό παραμένει σε ανοδική τροχιά, η πίεση στην αντλία θα συνεχίζεται.

Η Ελλάδα στις ακριβότερες αγορές καυσίμων

Η Ελλάδα βρίσκεται σταθερά μεταξύ των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τις υψηλότερες τιμές καυσίμων.

Ο μέσος όρος στην Ε.Ε. διαμορφώνεται περίπου στα 1,82 ευρώ ανά λίτρο για τη βενζίνη και στα 1,98 ευρώ για το diesel, σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία του Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου Τιμών Καυσίμων.

Η ελληνική αγορά κινείται πάνω από αυτούς τους μέσους όρους.

Η σύγκριση γίνεται ακόμη πιο δυσμενής για την Ελλάδα όταν οι τιμές των καυσίμων εξετάζονται σε σχέση με το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών.

Χώρες όπως η Ολλανδία, η Δανία και η Φινλανδία εμφανίζουν επίσης υψηλές τιμές στην αντλία, όμως διαθέτουν πολύ υψηλότερα επίπεδα εισοδήματος και αγοραστικής δύναμης.

Έτσι, το ίδιο ποσό που πληρώνεται για ένα λίτρο καυσίμου έχει πολύ διαφορετική επίπτωση στον οικογενειακό προϋπολογισμό.

Γιατί το diesel είναι ακόμη μεγαλύτερο πρόβλημα

Η αύξηση της τιμής του πετρελαίου κίνησης δεν αφορά μόνο τους οδηγούς.

Το diesel αποτελεί βασικό κόστος για σχεδόν ολόκληρη την εφοδιαστική αλυσίδα. Από τις μεταφορές και τα φορτηγά έως τη γεωργία, την αλιεία και τη βιομηχανία, μεγάλο μέρος της οικονομικής δραστηριότητας εξαρτάται άμεσα ή έμμεσα από το κόστος του πετρελαίου.

Αυτό σημαίνει ότι μια νέα άνοδος της τιμής του diesel μπορεί να μεταφερθεί γρήγορα σε ολόκληρη την οικονομία.

Το κόστος μεταφοράς των προϊόντων αυξάνεται, οι επιχειρήσεις βλέπουν υψηλότερα λειτουργικά έξοδα και μέρος της επιβάρυνσης μετακυλίεται τελικά στις τελικές τιμές.

Ιδιαίτερα ευαίσθητα είναι τα τρόφιμα και τα βασικά καταναλωτικά αγαθά, καθώς το κόστος καυσίμων επηρεάζει πολλαπλά στάδια μέχρι ένα προϊόν να φτάσει στο ράφι του σουπερμάρκετ.

Το μεγάλο ρίσκο είναι τα 90-100 δολάρια

Η πραγματική ανησυχία, επομένως, δεν αφορά μόνο τα σημερινά επίπεδα των τιμών.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα θα προκύψει εάν η γεωπολιτική κρίση οδηγήσει σε σοβαρό περιορισμό της παγκόσμιας προσφοράς.

Μια διακοπή παραγωγής ή εξαγωγών από μεγάλους παραγωγούς, ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία οι αγορές παραμένουν ευαίσθητες στις γεωπολιτικές εξελίξεις, θα μπορούσε να οδηγήσει το αργό προς την περιοχή των 90-100 δολαρίων το βαρέλι.

Σε αυτή την περίπτωση, η πίεση δεν θα περιοριζόταν στα καύσιμα.

Θα επηρέαζε τον πληθωρισμό, το κόστος μεταφορών, την παραγωγή, την κατανάλωση και τελικά την ίδια την ανάπτυξη της οικονομίας.

Για την Ελλάδα, η συγκυρία είναι ακόμη πιο δύσκολη, καθώς η χώρα ξεκινά ήδη από υψηλά επίπεδα τιμών στην αντλία.

Η εξίσωση που δυσκολεύει

Το δίλημμα για την οικονομική πολιτική είναι επομένως σαφές.

Από τη μία πλευρά, η κυβέρνηση μπορεί να χρησιμοποιήσει προσωρινές επιδοτήσεις για να περιορίσει την άμεση επιβάρυνση των καταναλωτών. Από την άλλη, μια μόνιμη παρέμβαση μέσω της φορολογίας των καυσίμων έχει μέχρι σήμερα παραμείνει εκτός συζήτησης.

Εάν όμως το πετρέλαιο κινηθεί προς τα 100 δολάρια, το ζήτημα θα γίνει πολύ πιο δύσκολο.

Η Ελλάδα θα βρεθεί αντιμέτωπη με ένα δίλημμα μεταξύ της προστασίας των νοικοκυριών και της ανάγκης να διατηρηθούν τα δημόσια έσοδα, ενώ παράλληλα η άνοδος των καυσίμων θα μπορούσε να αναζωπυρώσει τον πληθωρισμό.

Και αυτό είναι ίσως το μεγαλύτερο ρίσκο για την ελληνική οικονομία: ένα νέο ενεργειακό σοκ δεν θα έμενε στην αντλία του πρατηρίου. Θα περνούσε στα τρόφιμα, στις υπηρεσίες, στις επιχειρήσεις και τελικά στο σύνολο της οικονομικής δραστηριότητας.