Σύμφωνα με τον σχεδιασμό που παρουσιάστηκε, το ανώτατο ηλικιακό όριο για τη συμμετοχή αυξάνεται στα 55 έτη, ενώ η μέγιστη αξία του επιλέξιμου ακινήτου ανεβαίνει στις 300.000 ευρώ. Παράλληλα, το ανώτατο ποσό στεγαστικού δανείου διαμορφώνεται στις 230.000 ευρώ. Η χρηματοδότηση θα στηριχθεί σε δημόσιους πόρους και στη συμμετοχή των συνεργαζόμενων τραπεζών.

Ιδιαίτερη μέριμνα προβλέπεται να διατηρηθεί για τις πολύτεκνες οικογένειες και τις ακριτικές περιοχές, ενώ δεν αναμένονται ουσιαστικές αλλαγές στα κριτήρια παλαιότητας των κατοικιών που θα μπορούν να ενταχθούν στο πρόγραμμα.

Το ενδιαφέρον για τον νέο κύκλο είναι ήδη αυξημένο, καθώς παραμένει σημαντικός αριθμός υποψήφιων αγοραστών που δεν κατάφεραν να εξασφαλίσουν χρηματοδότηση μέσω του προηγούμενου προγράμματος. Η Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα εκτιμά ότι μέρος αυτής της εκκρεμούς ζήτησης θα μπορέσει να εξυπηρετηθεί από το «Σπίτι μου ΙΙΙ».

Στο τραπέζι η συνδυαστική χρηματοδότηση αγοράς και ανακαίνισης

Παράλληλα με τον σχεδιασμό του νέου προγράμματος, συζητείται στην αγορά η δυνατότητα συνδυασμού του στεγαστικού δανείου για την αγορά κατοικίας με πρόσθετη χρηματοδότηση για την ενεργειακή αναβάθμιση και την ανακαίνισή της.

Η πρόταση αυτή δεν αποτελεί μέχρι στιγμής ανακοινωμένο όρο του «Σπίτι μου ΙΙΙ», αλλά βρίσκεται μεταξύ των ιδεών που έχουν τεθεί προς εξέταση από παράγοντες της αγοράς.

Το ζήτημα έχει πρακτική σημασία, καθώς η εξασφάλιση χρηματοδότησης για την αγορά ενός ακινήτου δεν καλύπτει αυτομάτως και το κόστος των εργασιών που μπορεί να απαιτούνται, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για παλαιότερες κατοικίες. Η σύνδεση της αγοράς με ένα πράσινο δάνειο θα μπορούσε να διευκολύνει τους αγοραστές να προχωρήσουν ταυτόχρονα στην απόκτηση και στην ενεργειακή αναβάθμιση του ακινήτου.

Τα στοιχεία από τον προηγούμενο κύκλο δείχνουν ότι περίπου το 40% των αγορών πραγματοποιήθηκε στην Αττική. Οι κατοικίες που αποκτήθηκαν στην περιοχή ήταν κατά κανόνα μικρότερες και παλαιότερες, γεγονός που αναδεικνύει τη σημασία της πρόσθετης χρηματοδότησης για εργασίες ανακαίνισης.

Περίπου 15.000 ακίνητα παραμένουν εκτός άμεσης διάθεσης

Πέρα από τη χρηματοδότηση των αγοραστών, καθοριστικό ζήτημα για την αντιμετώπιση της στεγαστικής πίεσης είναι η αύξηση του αριθμού των διαθέσιμων κατοικιών. Στην Prodexpo παρουσιάστηκαν εκτιμήσεις για ένα απόθεμα περίπου 15.000 ακινήτων που βρίσκονται υπό τη διαχείριση εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων από δάνεια και πιστώσεις (servicers) ή στην ιδιοκτησία τραπεζών.

Το σύνολο αυτό δεν αφορά αποκλειστικά κατοικίες, ενώ δεν είναι όλα τα ακίνητα άμεσα διαθέσιμα προς πώληση ούτε πληρούν απαραίτητα τις προϋποθέσεις ένταξης σε στεγαστικά προγράμματα.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε η Αλεξάνδρα Φατσέα της Intrum, από περίπου 8.000 οικονομικές ενότητες υπό διαχείριση, οι 6.400 αφορούν οικιστικά ακίνητα. Ως οικονομική ενότητα μπορεί να υπολογίζεται, για παράδειγμα, ένα διαμέρισμα μαζί με την αποθήκη και τη θέση στάθμευσης που το συνοδεύουν.

Το βασικό εμπόδιο είναι ο χρόνος που απαιτείται μέχρι να καταστεί ένα ακίνητο έτοιμο για πώληση. Από τον πλειστηριασμό έως την ολοκλήρωση των απαραίτητων διαδικασιών μπορεί να περάσουν περίπου δύο χρόνια, κυρίως εξαιτίας πολεοδομικών εκκρεμοτήτων και αυθαιρεσιών.

Αντίστοιχα, η Λίλα Πατεράκη της doValue Greece Real Estate Services ανέφερε ότι εκτιμάται πως ποσοστό 15% έως 30% των ακινήτων αντιμετωπίζει σοβαρά πολεοδομικά προβλήματα, τα οποία συνδέονται με αυθαίρετες κατασκευές κατηγορίας 5.

Συνολικά, η προετοιμασία ενός ακινήτου για να διατεθεί στην ελληνική αγορά μπορεί να διαρκέσει περισσότερο από δύο χρόνια, όταν σε άλλες χώρες η αντίστοιχη διαδικασία ολοκληρώνεται σε διάστημα έξι έως δώδεκα μηνών. Αντίθετα, αφού διευθετηθούν οι εκκρεμότητες και το ακίνητο βγει στην αγορά, ο χρόνος που απαιτείται για την εύρεση αγοραστή μπορεί να περιοριστεί σε λιγότερο από τρεις μήνες.

Τα στοιχεία αναδεικνύουν ότι η ενίσχυση της στεγαστικής χρηματοδότησης δεν αρκεί από μόνη της για να αυξηθεί η προσφορά κατοικιών. Η επιτάχυνση των διαδικασιών νομιμοποίησης και τακτοποίησης, καθώς και η ταχύτερη διάθεση ακινήτων που σήμερα παραμένουν δεσμευμένα από εκκρεμότητες, αποτελούν κρίσιμες προϋποθέσεις για να μπορέσει η πρόσθετη ζήτηση να μετατραπεί σε πραγματικές αγοραπωλησίες.