Σενάριο κατάργησης σε δύο ή τρία χρόνια

Με δεδομένη την ανάγκη επαναπροσέγγισης των ελεύθερων επαγγελματιών ενόψει της επόμενης εκλογικής αναμέτρησης, το οικονομικό επιτελείο εξετάζει σοβαρά το ενδεχόμενο σταδιακής κατάργησης του μέτρου σε ορίζοντα δύο ή τριών ετών.

Σύμφωνα με το σχέδιο που βρίσκεται υπό επεξεργασία, η πλήρης κατάργηση του ελάχιστου τεκμαρτού εισοδήματος θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί σταδιακά, με το συνολικό δημοσιονομικό κόστος να υπολογίζεται περίπου στα 400 εκατ. ευρώ.

Το κόστος αυτό θα μπορούσε να ενταχθεί στο ευρύτερο πακέτο φορολογικών παρεμβάσεων τετραετούς διάρκειας που αναμένεται να παρουσιαστεί στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης.

Η επιλογή της σταδιακής εφαρμογής επιτρέπει στην κυβέρνηση να παρουσιάσει ένα πρόγραμμα φορολογικών μειώσεων χωρίς να προκαλέσει απότομη απώλεια εσόδων στον προϋπολογισμό.

Οι πιθανές διορθώσεις από το 2027

Στο πλαίσιο μιας μεταβατικής λύσης, εξετάζονται παρεμβάσεις όπως:

μεγαλύτερες και περισσότερες εκπτώσεις στο ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα,

διεύρυνση των απαλλαγών για ευάλωτες κατηγορίες επαγγελματιών,

μείωση των συντελεστών προσαύξησης του ελάχιστου εισοδήματος,

ειδική αντιμετώπιση περιπτώσεων με χαμηλό κύκλο εργασιών ή μεγάλες διακυμάνσεις εισοδήματος.

Στόχος είναι να περιοριστούν οι περιπτώσεις όπου επαγγελματίες με πραγματικά χαμηλά εισοδήματα καλούνται να φορολογηθούν σαν να έχουν υψηλότερα κέρδη.

Το εναλλακτικό σενάριο της άμεσης κατάργησης

Παράλληλα, στο τραπέζι υπάρχει και ένα πιο τολμηρό σενάριο: η πλήρης κατάργηση των διατάξεων για τον τεκμαρτό προσδιορισμό του εισοδήματος των ατομικών επιχειρήσεων από το φορολογικό έτος 2027.

Η εφαρμογή αυτού του μοντέλου προϋποθέτει τη σύμφωνη γνώμη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και τη διασφάλιση ότι η απώλεια εσόδων θα αντισταθμιστεί από την αποτελεσματικότερη καταπολέμηση της φοροδιαφυγής.

Στο οικονομικό επιτελείο εκτιμούν ότι η αύξηση των ηλεκτρονικών διασταυρώσεων μπορεί να αποφέρει πρόσθετα φορολογικά έσοδα της τάξης των 2 έως 2,5 δισ. ευρώ, δημιουργώντας περιθώριο για την κατάργηση των τεκμηρίων.

Τα ψηφιακά εργαλεία που αλλάζουν το μοντέλο ελέγχου

Το βασικό επιχείρημα υπέρ της αλλαγής είναι ότι η ΑΑΔΕ διαθέτει πλέον πολύ ισχυρότερα ψηφιακά εργαλεία ελέγχου, τα οποία μπορούν να αντικαταστήσουν σταδιακά το οριζόντιο σύστημα τεκμαρτής φορολόγησης.

Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:

myDATA – Ηλεκτρονικά βιβλία

Η πλατφόρμα στην οποία διαβιβάζονται υποχρεωτικά τα έσοδα και τα έξοδα των επιχειρήσεων. Όσο μεγαλύτερη είναι η κάλυψη της οικονομικής δραστηριότητας, τόσο περιορίζεται η ανάγκη για τεκμαρτούς υπολογισμούς.

Διασύνδεση POS και ταμειακών μηχανών

Η άμεση σύνδεση των ηλεκτρονικών πληρωμών με την ΑΑΔΕ περιορίζει σημαντικά τη δυνατότητα απόκρυψης τζίρου.

IRIS

Η επέκταση των άμεσων πληρωμών για επαγγελματίες δημιουργεί ένα επιπλέον επίπεδο καταγραφής συναλλαγών.

Ψηφιακό Δελτίο Αποστολής και Ψηφιακό Πελατολόγιο

Τα νέα εργαλεία επιτρέπουν την παρακολούθηση της διακίνησης προϊόντων και υπηρεσιών σε πραγματικό χρόνο.

Η λογική του οικονομικού επιτελείου είναι ότι, όσο η οικονομική δραστηριότητα καταγράφεται ψηφιακά, η φορολόγηση μπορεί να βασίζεται περισσότερο στα πραγματικά στοιχεία και λιγότερο σε τεκμαρτές παραδοχές.

Γιατί δημιουργήθηκαν αντιδράσεις

Το σύστημα του ελάχιστου τεκμαρτού εισοδήματος θεσπίστηκε το 2023 με το επιχείρημα ότι δεν ήταν εύλογο μεγάλος αριθμός ελεύθερων επαγγελματιών να δηλώνει εισοδήματα χαμηλότερα ακόμη και από αυτά των εργαζομένων τους.

Ο μηχανισμός συνδέθηκε με τον κατώτατο μισθό και δημιούργησε ένα ελάχιστο επίπεδο φορολογητέου εισοδήματος.

Ωστόσο, η εφαρμογή του προκάλεσε αντιδράσεις, καθώς αντιμετωπίζει με ενιαίο τρόπο διαφορετικές επαγγελματικές περιπτώσεις.

Ένας επαγγελματίας μπορεί να έχει μια χρονιά με χαμηλά έσοδα, ζημιές ή αυξημένες επενδύσεις, ιδιαίτερα όταν βρίσκεται στην αρχή της δραστηριότητάς του ή δραστηριοποιείται σε κλάδους με μεγάλες διακυμάνσεις.

Παρότι υπάρχει δυνατότητα αμφισβήτησης του τεκμαρτού εισοδήματος μέσω φορολογικού ελέγχου, η διαδικασία θεωρείται ιδιαίτερα σύνθετη και χρονοβόρα, με αποτέλεσμα πολλοί επαγγελματίες να μην την επιλέγουν.

Η κυβέρνηση επιχειρεί πλέον να μεταφέρει το βάρος από ένα οριζόντιο σύστημα τεκμηρίων σε ένα πιο στοχευμένο μοντέλο ελέγχων, όπου οι συνεπείς επαγγελματίες θα φορολογούνται με βάση την πραγματική τους οικονομική δραστηριότητα, ενώ παράλληλα θα διατηρούνται ισχυροί μηχανισμοί κατά της φοροδιαφυγής