Παράλληλα, οι συνολικές τιμές των βασικών εμπορευμάτων εκτιμάται ότι θα αυξηθούν κατά 16% μέσα στο 2026, εξαιτίας της εκρηκτικής ανόδου στις τιμές της ενέργειας και των λιπασμάτων, αλλά και των ιστορικά υψηλών τιμών που καταγράφουν αρκετά βιομηχανικά μέταλλα.

Η έκθεση σημειώνει ότι οι τιμές της ενέργειας και των λιπασμάτων έχουν εκτοξευθεί σε πολυετή υψηλά μετά την έναρξη του πολέμου στο Iran στα τέλη Φεβρουαρίου. Καθοριστικό ρόλο έπαιξε το κλείσιμο των Strait of Hormuz, απ’ όπου πριν από τη σύγκρουση διερχόταν περίπου το ένα τρίτο του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου αργού πετρελαίου. Σύμφωνα με την Τράπεζα, η εξέλιξη αυτή προκάλεσε ένα πρωτοφανές σοκ στις αγορές ενέργειας και πρώτων υλών.

Διαδοχικά πλήγματα στην παγκόσμια οικονομία

Ο επικεφαλής οικονομολόγος και ανώτερος αντιπρόεδρος της World Bank, Indermit Gill, προειδοποίησε ότι ο πόλεμος μεταδίδει τις επιπτώσεις του στην παγκόσμια οικονομία σε διαδοχικά κύματα.

Όπως ανέφερε, το πρώτο πλήγμα προέρχεται από την άνοδο των τιμών της ενέργειας, ακολουθεί η αύξηση των τιμών τροφίμων και στη συνέχεια εντείνεται ο πληθωρισμός, οδηγώντας σε υψηλότερα επιτόκια και ακριβότερο κόστος δανεισμού.

Ο ίδιος τόνισε ότι οι μεγαλύτερες επιπτώσεις θα καταγραφούν στα φτωχότερα νοικοκυριά, τα οποία δαπανούν μεγάλο μέρος του εισοδήματός τους σε τρόφιμα και καύσιμα, αλλά και στις αναπτυσσόμενες οικονομίες που ήδη αντιμετωπίζουν υψηλό χρέος.

Άνοδος στο πετρέλαιο και κίνδυνος επισιτιστικής κρίσης

Με βάση το βασικό σενάριο της έκθεσης, το οποίο υποθέτει ότι οι σοβαρότερες διαταραχές στον εφοδιασμό θα αποκλιμακωθούν μέχρι τον Μάιο, ο δείκτης τιμών ενέργειας της World Bank προβλέπεται να αυξηθεί κατά περίπου 24% φέτος.

Η μέση τιμή του πετρελαίου Brent Crude Oil εκτιμάται πλέον στα 86 δολάρια ανά βαρέλι για το 2026, έναντι προηγούμενης πρόβλεψης για 60 δολάρια που είχε δημοσιευθεί τον Ιανουάριο.

Την ίδια στιγμή, οι τιμές των λιπασμάτων αναμένεται να αυξηθούν κατά 31%, κυρίως λόγω της εκτίναξης κατά 60% στην τιμή της ουρίας, ενός από τα σημαντικότερα αζωτούχα λιπάσματα παγκοσμίως.

Η εξέλιξη αυτή αναμένεται να συμπιέσει τα εισοδήματα των αγροτών και να επηρεάσει αρνητικά τις μελλοντικές αγροτικές αποδόσεις, αυξάνοντας τις πιέσεις στην παγκόσμια αγορά τροφίμων.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις του World Food Programme, σε περίπτωση παρατεταμένης σύγκρουσης έως και 45 εκατομμύρια επιπλέον άνθρωποι ενδέχεται να βρεθούν αντιμέτωποι με οξεία επισιτιστική ανασφάλεια μέσα στη χρονιά.

Σενάριο περαιτέρω κλιμάκωσης

Η World Bank προειδοποιεί ότι οι τιμές των εμπορευμάτων θα μπορούσαν να αυξηθούν ακόμη περισσότερο αν οι συγκρούσεις κλιμακωθούν ή αν οι διαταραχές στον εφοδιασμό διαρκέσουν περισσότερο από το αναμενόμενο.

Σε ένα δυσμενέστερο σενάριο, όπου κρίσιμες εγκαταστάσεις πετρελαίου και φυσικού αερίου υποστούν νέες ζημιές και οι εξαγωγές ανακάμψουν αργά, η τιμή του Brent Crude Oil θα μπορούσε να φτάσει κατά μέσο όρο τα 115 δολάρια ανά βαρέλι.

Μια τέτοια εξέλιξη θα επηρέαζε αλυσιδωτά τις τιμές λιπασμάτων αλλά και εναλλακτικών μορφών ενέργειας, όπως τα βιοκαύσιμα. Παράλληλα, ο πληθωρισμός στις αναπτυσσόμενες οικονομίες θα μπορούσε να ανέλθει στο 5,8%, επίπεδο που έχει καταγραφεί μόνο το 2022 κατά την τελευταία δεκαετία.

Ο αναπληρωτής επικεφαλής οικονομολόγος της World Bank, Ayhan Kose, επισήμανε ότι οι συνεχείς κρίσεις της τελευταίας δεκαετίας έχουν περιορίσει σημαντικά τα δημοσιονομικά περιθώρια των κυβερνήσεων για την αντιμετώπιση της σημερινής ενεργειακής κρίσης.

Όπως υπογράμμισε, οι κυβερνήσεις θα πρέπει να αποφύγουν γενικευμένα και μη στοχευμένα μέτρα στήριξης που επιβαρύνουν τα δημόσια οικονομικά και να προχωρήσουν αντίθετα σε προσωρινές και στοχευμένες παρεμβάσεις υπέρ των πιο ευάλωτων νοικοκυριών.

Πλήρης ανατροπή των προβλέψεων πριν από τον πόλεμο

Πριν από την έναρξη του πολέμου στο Iran, η World Bank εκτιμούσε ότι οι παγκόσμιες τιμές εμπορευμάτων θα αποκλιμακώνονταν σημαντικά λόγω της ασθενούς παγκόσμιας ανάπτυξης, της αυξημένης προσφοράς πετρελαίου και της αβεβαιότητας στην παγκόσμια οικονομία.

Στην έκθεση του Οκτωβρίου 2025, η Τράπεζα προέβλεπε πτώση των τιμών κατά 7% τόσο το 2025 όσο και το 2026, εκτιμώντας ότι η αποκλιμάκωση στις τιμές ενέργειας και τροφίμων θα συνέβαλλε στη μείωση του πληθωρισμού και στη βελτίωση της αγοραστικής δύναμης σε αρκετές αναπτυσσόμενες οικονομίες.

Παρά τις τότε προβλέψεις για πτώση, οι τιμές των βασικών εμπορευμάτων εκτιμάται πλέον ότι θα παραμείνουν σημαντικά υψηλότερες σε σχέση με τα προ πανδημίας επίπεδα, με τις τιμές του 2025 και του 2026 να προβλέπεται ότι θα διαμορφωθούν αντίστοιχα κατά 23% και 14% υψηλότερα σε σχέση με το 2019.