Το βασικό κίνητρο είναι ιδιαίτερα σαφές: η δυνατότητα εξόδου στα 62 έτη με 40 χρόνια ασφάλισης, δηλαδή με περίπου 12.000 ημέρες ασφάλισης, αντί της αναμονής μέχρι τα 67.

Η 40ετία γίνεται ο μεγάλος στόχος στα 62

Η χρήση των πλασματικών ετών φαίνεται να συνδέεται κυρίως με την προσπάθεια κάλυψης της 40ετίας που απαιτείται για πλήρη σύνταξη στα 62.

Πολλοί ασφαλισμένοι φτάνουν στην ηλικία των 62 ετών έχοντας συμπληρώσει το απαιτούμενο ηλικιακό όριο, αλλά διαπιστώνουν ότι τους λείπουν χρόνια ασφάλισης.

Σε αυτή την περίπτωση, η αναγνώριση πλασματικού χρόνου μπορεί να λειτουργήσει ως «γέφυρα» προς τη συνταξιοδότηση.

Το εναλλακτικό σενάριο είναι να παραμείνουν στην εργασία τους ή να περιμένουν μέχρι τα 67, όταν απαιτούνται τουλάχιστον 15 έτη ασφάλισης, δηλαδή 4.500 ημέρες, για τη θεμελίωση δικαιώματος σύνταξης.

Για πολλούς ασφαλισμένους, και ιδιαίτερα για όσους έχουν ήδη συμπληρώσει 62 έτη, η διαφορά των πέντε ετών είναι αρκετά σημαντική ώστε να εξετάσουν την εξαγορά πλασματικού χρόνου.

Ποιοι αξιοποιούν περισσότερο τα πλασματικά χρόνια

Η πρακτική αυτή φαίνεται να έχει ιδιαίτερη απήχηση στους ελεύθερους επαγγελματίες, αλλά και σε επιστήμονες, όπως γιατρούς και δικηγόρους.

Πρόκειται για κατηγορίες ασφαλισμένων που συχνά έχουν διακεκομμένη ασφαλιστική διαδρομή ή περιόδους κατά τις οποίες δεν υπήρχαν ασφαλιστικές εισφορές.

Στις περιπτώσεις αυτές, η αναγνώριση πλασματικού χρόνου μπορεί να καλύψει το κενό που απαιτείται για τη συμπλήρωση της 40ετίας.

Οι συνηθέστερες κατηγορίες πλασματικού χρόνου αφορούν:

χρόνο σπουδών

χρόνο στρατιωτικής θητείας

χρόνο για τέκνα

κενά στην ασφάλιση, όπου προβλέπεται δυνατότητα αναγνώρισης.

Η αξιοποίηση αυτών των δυνατοτήτων επιτρέπει σε έναν ασφαλισμένο που βρίσκεται κοντά στη συμπλήρωση των 40 ετών να καλύψει την απόσταση και να κατοχυρώσει δικαίωμα συνταξιοδότησης στα 62.

Πόσο κοστίζει η εξαγορά

Το κόστος της αναγνώρισης εξαρτάται από την ασφαλιστική ιδιότητα του ενδιαφερόμενου.

Για τους μισθωτούς του ιδιωτικού τομέα, το κόστος υπολογίζεται με βάση το 20% των αποδοχών που είχαν κατά τον τελευταίο μήνα πλήρους απασχόλησης πριν από την υποβολή της αίτησης συνταξιοδότησης.

Για τους ελεύθερους επαγγελματίες, ο υπολογισμός συνδέεται με την ασφαλιστική εισφορά για την κύρια ασφάλιση που είχαν επιλέξει κατά τον τελευταίο μήνα πριν από την αίτηση αναγνώρισης.

Υπάρχει επίσης δυνατότητα εφάπαξ εξόφλησης. Σε αυτή την περίπτωση παρέχεται έκπτωση 2% για κάθε έτος που αναγνωρίζεται.

Εναλλακτικά, το ποσό μπορεί να αποπληρωθεί μέσω παρακράτησης από τη σύνταξη. Η παρακράτηση μπορεί να φτάσει έως το 1/4 της μηνιαίας σύνταξης, μέχρι την εξόφληση της οφειλής.

Πλασματικά έτη και για την επικουρική σύνταξη

Η αξιοποίηση πλασματικού χρόνου αναμένεται να αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερη σημασία, καθώς εξετάζεται η δυνατότητα εφαρμογής της και στην επικουρική σύνταξη.

Το βασικό ζήτημα εδώ είναι η συμπλήρωση της απαιτούμενης 15ετίας ή 4.500 ημερών ασφάλισης.

Σήμερα, όταν ένας ασφαλισμένος δεν έχει συγκεντρώσει τον απαιτούμενο πραγματικό χρόνο ασφάλισης, μπορεί να χάσει το δικαίωμα στην επικουρική σύνταξη, ακόμη και εάν βρίσκεται πολύ κοντά στη συμπλήρωση της 15ετίας.

Η υπό εξέταση παρέμβαση θα μπορούσε να αλλάξει αυτή την εικόνα, επιτρέποντας σε συγκεκριμένες κατηγορίες ασφαλισμένων να συμπληρώσουν τον απαιτούμενο χρόνο μέσω πλασματικών ετών.

Περισσότεροι από 200.000 κοντά στη 15ετία

Το μέγεθος της πιθανής αλλαγής είναι σημαντικό.

Εκτιμάται ότι περισσότεροι από 200.000 σημερινοί εργαζόμενοι βρίσκονται σχετικά κοντά στη συμπλήρωση των απαιτούμενων ημερών ασφάλισης για την επικουρική σύνταξη.

Για όσους δεν καταφέρουν να συμπληρώσουν τη 15ετία μέσω πραγματικής απασχόλησης, η δυνατότητα αναγνώρισης πλασματικού χρόνου θα μπορούσε να αποτελέσει κρίσιμο εργαλείο για την κατοχύρωση του δικαιώματος.

Το ζήτημα αφορά ιδιαίτερα εργαζόμενους που έχουν αλλάξει επαγγελματική δραστηριότητα κατά τη διάρκεια του εργασιακού τους βίου.

Υπάρχουν περιπτώσεις ασφαλισμένων που εργάστηκαν για σημαντικά χρονικά διαστήματα σε επαγγέλματα ή κλάδους όπου δεν υπήρχε υποχρέωση επικουρικής ασφάλισης. Ως αποτέλεσμα, ενώ διαθέτουν μεγάλο συνολικό ασφαλιστικό χρόνο, δεν έχουν συγκεντρώσει τα απαιτούμενα ένσημα για την επικουρική.

Ενιαίο πλαίσιο για δημόσιο και ιδιωτικό τομέα

Σημαντική ήταν και η νομοθετική παρέμβαση του 2023 με τον νόμο 5078, με την οποία ενοποιήθηκαν οι βασικές προϋποθέσεις για ασφαλισμένους που προέρχονται τόσο από τον δημόσιο όσο και από τον ιδιωτικό τομέα.

Παράλληλα, προβλέπεται η δυνατότητα συνυπολογισμού χρόνου σε περιπτώσεις διαδοχικής επικουρικής ασφάλισης.

Η εξέλιξη αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για εργαζόμενους με σύνθετο ασφαλιστικό ιστορικό, καθώς η αλλαγή επαγγέλματος ή ασφαλιστικού φορέα μπορεί να έχει δημιουργήσει κενά στην επικουρική ασφάλιση.

Ένα νέο μοντέλο συνταξιοδότησης

Η αυξανόμενη χρήση των πλασματικών ετών δείχνει ότι διαμορφώνεται σταδιακά ένα διαφορετικό μοντέλο συνταξιοδοτικού σχεδιασμού.

Ο ασφαλισμένος δεν περιμένει πλέον απλώς να συμπληρώσει τα απαιτούμενα χρόνια ασφάλισης, αλλά εξετάζει ενεργά πώς μπορεί να επιταχύνει τη θεμελίωση του συνταξιοδοτικού δικαιώματος.

Ιδιαίτερα για όσους βρίσκονται κοντά στα 62, η εξαγορά λίγων ετών μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική, καθώς μπορεί να μετατρέψει μια αναμονή έως τα 67 σε δυνατότητα συνταξιοδότησης στα 62.

Παράλληλα, το γεγονός ότι αρκετοί ασφαλισμένοι θεμελιώνουν δικαίωμα αλλά συνεχίζουν να εργάζονται δείχνει ότι η συνταξιοδότηση δεν αποτελεί πλέον απαραίτητα ένα απότομο πέρασμα από την εργασία στην πλήρη αποχώρηση.

Η εξέλιξη αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία το κύμα συνταξιοδοτήσεων ενισχύεται λόγω της δημογραφικής γήρανσης και της εξόδου της γενιάς των baby boomers.

Τα πλασματικά έτη, επομένως, μετατρέπονται από μια σχετικά συμπληρωματική δυνατότητα σε κεντρικό εργαλείο συνταξιοδοτικού σχεδιασμού, τόσο για την κύρια όσο και δυνητικά για την επικουρική σύνταξη.