|
Μία από τις εταιρείες
στις οποίες εργάστηκα
είχε παρουσιάσει στους
επενδυτές μια διαφάνεια
με φωτογραφία της
οροσειράς της Σιέρα
Νεβάδα. Το μήνυμα
έγραφε: «Το 1848 δεν
ήθελες να ψάχνεις για
χρυσό. Ήθελες να πουλάς
φτυάρια».
Η αναφορά αφορούσε τον
πυρετό του χρυσού στην
Καλιφόρνια και το
δίδαγμα ήταν ότι, παρότι
κάποιοι θα πετύχαιναν
και πολλοί περισσότεροι
θα αποτύγχαναν, όποιος
κατασκεύαζε τις
απαραίτητες υποδομές θα
ήταν εξασφαλισμένος. Η
πώληση «φτυαριών»
θεωρούνταν μια σχεδόν
βέβαιη επιχειρηματική
επιλογή, η οποία
δικαιολογούσε
αποτιμήσεις που απείχαν
από τους συνήθεις
λογιστικούς δείκτες. Η
εταιρεία στην οποία
εργαζόμουν προσπαθούσε
να πείσει τους επενδυτές
ότι οι σύγχρονοι
προμηθευτές των
«φτυαριών» δεν είχαν
λόγο να ανησυχούν για το
EBITDA,
δηλαδή τα κέρδη προ
τόκων, φόρων και
αποσβέσεων.
Το μοναδικό πρόβλημα με
αυτή τη μεταφορά ήταν
ότι δεν ανταποκρινόταν
στην πραγματικότητα. Η
εταιρεία
τηλεπικοινωνιακών
υποδομών στην οποία
εργαζόμουν κατέρρευσε.
Έχασα τη δουλειά μου, τη
βίζα μου και το δικαίωμα
να ζήσω στις Ηνωμένες
Πολιτείες.
Πολλοί άλλοι πάροχοι
υποδομών υπέστησαν ακόμη
μεγαλύτερες απώλειες. Οι
Global
Crossing
και WorldCom
υπέβαλαν αιτήσεις
υπαγωγής στο καθεστώς
προστασίας από τους
πιστωτές του
Chapter
11, ενώ οι Nortel
Networks
και Lucent
έχασαν περίπου το 99%
της χρηματιστηριακής
τους αξίας.
Καθώς η συντριπτική
πλειονότητα των
επιχειρήσεων του κλάδου
εξαφανίστηκε, μια μικρή
ομάδα εταιρειών με
ισχυρή χρηματοοικονομική
θέση –η Microsoft,
η Google,
η Amazon
και αργότερα η
Facebook–
εξαγόρασε πιθανούς
ανταγωνιστές,
αναπτύχθηκε και εδραίωσε
τη θέση της,
δημιουργώντας τους
μονοπωλιακούς κολοσσούς
που γνωρίζουμε σήμερα.
Οι πάροχοι υποδομών
δέχθηκαν ισχυρό πλήγμα
κατά την κατάρρευση των
dot-com
επειδή είχαν βασιστεί σε
μεγάλο βαθμό στον
δανεισμό για τη
χρηματοδότηση των
μεγάλων επενδύσεων σε
πάγια. Τότε, όπως και
σήμερα, σημαντικό μέρος
αυτής της χρηματοδότησης
ήταν κυκλικό, καθώς οι
ίδιες οι εταιρείες
προσέφεραν στους πελάτες
τους χρηματοδότηση για
την αγορά των προϊόντων
τους, μέσω του λεγόμενου
«vendor
financing».
Για παράδειγμα, η
εταιρεία στην οποία
εργαζόμουν κατασκεύαζε
συσκευές που αύξαναν τη
χωρητικότητα των δικτύων
υψηλής ταχύτητας στο
Διαδίκτυο και τις
πωλούσε σε παρόχους
υποδομών. Συχνά, όμως, η
ίδια η εταιρεία έδινε
στον πελάτη τα χρήματα
για να αγοράσει τη
συσκευή. Όλοι κέρδιζαν
και αποπληρώνονταν όσο η
επενδυτική έκρηξη
συνεχιζόταν. Όταν, όμως,
ήρθε η κατάρρευση, ο
ενάρετος κύκλος
μετατράπηκε σε φαύλο.
Το ίδιο μοντέλο κυκλικής
χρηματοδότησης
παρατηρούμε σήμερα και
στην επενδυτική έκρηξη
της τεχνητής νοημοσύνης.
Η Anthropic
αγοράζει υπολογιστική
ισχύ που βασίζεται σε
τσιπ της Nvidia
από μια εταιρεία στην
οποία η Nvidia
είναι σημαντικός
επενδυτής. Η
Microsoft
έχει επενδύσει
περισσότερα από 13 δισ.
δολάρια στην
OpenAI,
ενώ παράλληλα της
«πουλά» υπηρεσίες
υπολογιστικού νέφους
μέσω της μονάδας
Azure.
Πρόκειται για
χρηματοοικονομική
καινοτομία ή για έναν μη
βιώσιμο μηχανισμό που
οδηγεί αναπόφευκτα από
την άνθηση στην
κατάρρευση;
Σε μακροοικονομικό
επίπεδο, τα μεγέθη
μιλούν από μόνα τους.
Εκτιμάται ότι για να
δικαιολογηθούν τα
τρισεκατομμύρια δολάρια
που δαπανώνται για τις
υποδομές τεχνητής
νοημοσύνης, θα
απαιτηθούν ετήσια έσοδα
άνω των 2,5 τρισ.
δολαρίων έως το 2030.
Αυτές οι ταμειακές ροές
θα πρέπει να προέλθουν
από πελάτες που
πληρώνουν για υπηρεσίες
τεχνητής νοημοσύνης,
προκειμένου να αυξήσουν
τα δικά τους έσοδα.
Αυτό, σε γενικές
γραμμές, θα σημαίνει
μείωση του κόστους τους
και κυρίως των
μισθολογικών δαπανών.
Ωστόσο, η αφαίρεση
τρισεκατομμυρίων
δολαρίων από τη συνολική
μισθολογική δαπάνη των
δυτικών οικονομιών θα
προκαλούσε τεράστια
κοινωνική αναταραχή. Και
με δεδομένο το σημερινό
ύψος του ιδιωτικού
χρέους, είναι πολύ
πιθανό να ακολουθούσε
και μια χρηματοπιστωτική
κατάρρευση.
Υπάρχει, βέβαια, και το
αντίστροφο ενδεχόμενο:
οι αγορές να καταλήξουν
στο συμπέρασμα ότι οι
εταιρείες τεχνητής
νοημοσύνης αδυνατούν να
αποπληρώσουν τα χρέη
τους. Σε αυτή την
περίπτωση, η σειρά των
εξελίξεων θα
αντιστραφεί: πρώτα θα
μπορούσε να εκδηλωθεί
μια δυνητικά πρωτοφανής
χρηματοπιστωτική κρίση
και στη συνέχεια να
ακολουθήσει η κοινωνική
αναταραχή.
Χρησιμοποιώ τον όρο
«πρωτοφανής» για δύο
λόγους. Πρώτον, η έκθεση
στο χρέος είναι σήμερα
σημαντικά μεγαλύτερη από
ό,τι το 2001, γεγονός
που καθιστά την
κατάσταση περισσότερο
συγκρίσιμη με την
περίοδο που προηγήθηκε
της παγκόσμιας
χρηματοπιστωτικής κρίσης
του 2008.
Δεύτερον, ο πλούτος
είναι σήμερα πολύ πιο
συγκεντρωμένος στους
κλάδους της τεχνολογίας,
των μέσων ενημέρωσης και
των τηλεπικοινωνιών (TMT).
Κατά τη διάρκεια της
κρίσης του 2008, ο
συγκεκριμένος κλάδος
αντιπροσώπευε περίπου το
ένα πέμπτο της ευρύτερης
αμερικανικής αγοράς
μετοχών μεγάλης
κεφαλαιοποίησης. Σήμερα,
το αντίστοιχο ποσοστό
προσεγγίζει το ήμισυ.
Οι επενδυτικές εκρήξεις
σταματούν όταν οι
χρηματοδότες παύουν να
είναι διατεθειμένοι να
χορηγούν νέα κεφάλαια.
Το πρώτο μεγάλο σημάδι
ότι ο κλάδος μου
κατέρρεε το 2001 ήταν η
απόφαση της
American
Express
να αναστείλει τη
λειτουργία των εταιρικών
πιστωτικών καρτών μας,
αρκετούς μήνες προτού η
εταιρεία μας υποβάλει
αίτηση υπαγωγής στο
καθεστώς προστασίας του
Chapter
11.
Αν ο χρηματοπιστωτικός
κλάδος αποφασίσει να
σταματήσει να
χρηματοδοτεί την τεχνητή
νοημοσύνη, θα
περισσέψουν άραγε
κεφάλαια για επενδύσεις
σε άλλους τομείς; Για
παράδειγμα, στην
παραγωγική οικονομία του
Νιούκαστλ ή στους νέους
που βρίσκονται εκτός
αγοράς εργασίας; Ή μήπως
οι επενδυτές θα στραφούν
μαζικά σε παραδοσιακά
ασφαλή περιουσιακά
στοιχεία, όπως ο χρυσός;
Δεν γνωρίζω. Ωστόσο,
καθώς το Ηνωμένο
Βασίλειο θέτει την
τεχνητή νοημοσύνη στο
επίκεντρο των φιλοδοξιών
του ενόψει της προεδρίας
της G20
το 2027, η ατζέντα του
θα πρέπει να
περιλαμβάνει ζητήματα
ασφάλειας, θέσπισης
προτύπων και
προετοιμασίας για μια
ενδεχόμενη κατάρρευση
που μπορεί να βρίσκεται
μπροστά μας.
Η Chi
Onwurah
είναι βουλευτής του
Εργατικού Κόμματος στο
Κοινοβούλιο του Ηνωμένου
Βασιλείου και πρόεδρος
της Επιτροπής Επιστήμης,
Καινοτομίας και
Τεχνολογίας της Βουλής
των Κοινοτήτων.
Πηγή: Project Syndicate
|
