|
Η λογική του
Buffett
είναι ότι τα οικονομικά
αποτελέσματα μπορούν να
αλλάξουν με τον χρόνο.
Μια αποτυχημένη επένδυση
μπορεί να αντισταθμιστεί
από μια μελλοντική
επιτυχία και μια δύσκολη
περίοδος μπορεί να
ξεπεραστεί. Η απώλεια
εμπιστοσύνης, όμως, από
εργαζομένους, πελάτες,
συνεργάτες ή επενδυτές
είναι πολύ δυσκολότερο
να αποκατασταθεί και σε
ορισμένες περιπτώσεις
μπορεί να αποδειχθεί μη
αναστρέψιμη.
Το «τεστ της εφημερίδας»
βασίζεται σε μια απλή
αλλά απαιτητική ερώτηση:
«Θα ένιωθα άνετα αν η
απόφασή μου γινόταν
γνωστή δημόσια αύριο;».
Για τον Buffett,
η νομιμότητα μιας πράξης
δεν αποτελεί το ανώτατο
κριτήριο. Μια απόφαση
μπορεί να είναι απολύτως
νόμιμη, αλλά ταυτόχρονα
να εγείρει σοβαρά
ζητήματα ηθικής ή
εταιρικής ευθύνης.
Όταν βρισκόταν στο
τιμόνι της
Berkshire
Hathaway,
ο Buffett
ζητούσε από τα στελέχη
των εταιρειών του να
εξετάζουν κάθε σημαντική
ενέργεια σαν να
επρόκειτο να
παρουσιαστεί σε μια
τοπική εφημερίδα,
γραμμένη από έναν
αντικειμενικό αλλά
αυστηρό δημοσιογράφο και
διαβασμένη από την
οικογένεια, τους φίλους,
τους εργαζομένους και
την κοινωνία γενικότερα.
Το κρίσιμο ερώτημα δεν
ήταν μόνο αν η απόφαση
μπορούσε να εφαρμοστεί,
αλλά αν ο άνθρωπος που
την έλαβε θα μπορούσε να
την υπερασπιστεί
ανοιχτά, χωρίς
δικαιολογίες, υπεκφυγές
ή περίπλοκη εταιρική
ορολογία. Αν μια επιλογή
δεν αντέχει στη δημόσια
εξήγηση, τότε πιθανότατα
βρίσκεται κοντά σε μια
ηθική κόκκινη γραμμή.
Η πρώτη διάσταση του
τεστ αφορά την ικανότητα
εξήγησης μιας απόφασης.
Ένας ηγέτης πρέπει να
μπορεί να περιγράψει με
απλό τρόπο τι πρόκειται
να κάνει, ποιοι
ωφελούνται, ποιοι
αναλαμβάνουν το κόστος ή
τον κίνδυνο και γιατί
θεωρεί τη συγκεκριμένη
επιλογή σωστή.
Η ανάγκη για περίπλοκες
εξηγήσεις, νομικά
επιχειρήματα ή
προσπάθεια απόκρυψης της
πραγματικής εικόνας
αποτελεί συχνά ένδειξη
ότι υπάρχει πρόβλημα. Η
διαφάνεια δεν αφορά μόνο
το αποτέλεσμα μιας
απόφασης, αλλά και τον
τρόπο με τον οποίο αυτή
παρουσιάζεται.
Η δεύτερη διάσταση αφορά
την οπτική των ανθρώπων
που επηρεάζονται
περισσότερο από μια
επιλογή. Τα ανώτατα
στελέχη συχνά αξιολογούν
τις αποφάσεις τους με
βάση οικονομικά
δεδομένα, στρατηγικούς
στόχους και
επιχειρηματικούς
κινδύνους. Ωστόσο, μια
πραγματικά ηθική
αξιολόγηση απαιτεί να
εξετάζεται η ίδια
απόφαση και από την
πλευρά εκείνων που έχουν
μικρότερη δύναμη μέσα
στον οργανισμό.
Ο ηγέτης πρέπει να
αναρωτηθεί αν θα λάμβανε
την ίδια απόφαση εάν ο
ίδιος βρισκόταν στη θέση
εκείνων που επηρεάζονται
αρνητικά. Αν το κόστος
μεταφέρεται κυρίως στους
εργαζομένους χαμηλότερων
βαθμίδων, ενώ τα ανώτερα
στελέχη παραμένουν
προστατευμένα, τότε η
απόφαση χρειάζεται
επανεξέταση.
Μια επιλογή μπορεί να
φαίνεται απολύτως λογική
από την πλευρά της
διοίκησης, αλλά να
θεωρείται άδικη ή
επιβαρυντική από
εκείνους που καλούνται
να αντιμετωπίσουν τις
συνέπειές της στην
καθημερινότητά τους.
Η τρίτη διάσταση του
«τεστ της εφημερίδας»
αφορά την εταιρική
κουλτούρα. Ο
Buffett
θεωρούσε απαραίτητο οι
εργαζόμενοι και τα
στελέχη να μπορούν να
εκφράζουν αμφιβολίες ή
διαφωνίες πριν ληφθούν
σημαντικές αποφάσεις.
Σε έναν υγιή οργανισμό,
οι άνθρωποι πρέπει να
αισθάνονται ότι μπορούν
να πουν «αυτή η επιλογή
δεν μου φαίνεται σωστή»
χωρίς να φοβούνται
αρνητικές συνέπειες.
Όταν η αμφισβήτηση
τιμωρείται, η σιωπή
γίνεται η ασφαλέστερη
επιλογή και οι
λανθασμένες αποφάσεις
παραμένουν ανεξέλεγκτες
μέχρι να δημιουργήσουν
μεγαλύτερα προβλήματα.
Η δημιουργία ενός
περιβάλλοντος όπου οι
εργαζόμενοι μπορούν να
εκφράζουν ανησυχίες
λειτουργεί ως μηχανισμός
προστασίας για ολόκληρο
τον οργανισμό. Οι
καλύτερες αποφάσεις δεν
προκύπτουν πάντα από την
απουσία διαφωνιών, αλλά
από την ύπαρξη ενός
πλαισίου όπου οι
διαφορετικές απόψεις
μπορούν να ακουστούν.
Η μεγάλη αξία του «newspaper
test»
βρίσκεται στην απλότητά
του. Σε έναν κόσμο όπου
οι επιχειρηματικές
αποφάσεις γίνονται
ολοένα πιο σύνθετες, το
συγκεκριμένο εργαλείο
υπενθυμίζει ότι η τελική
δοκιμασία παραμένει
διαχρονική: μπορεί
κάποιος να υπερασπιστεί
δημόσια την επιλογή του
και να αισθάνεται
υπερήφανος για αυτήν;
Πριν από κάθε δύσκολη
απόφαση, ο
Buffett
προτείνει να φανταστούμε
τον τίτλο του άρθρου που
θα μπορούσε να
δημοσιευτεί την επόμενη
ημέρα. Να σκεφτούμε πώς
θα αισθανόμασταν αν το
διάβαζαν οι άνθρωποι που
σεβόμαστε περισσότερο.
Γιατί η φήμη δεν
χτίζεται με μία μεγάλη
κίνηση, αλλά με χιλιάδες
μικρές αποφάσεις. Και
κάθε μία από αυτές
αποτελεί μια ευκαιρία
είτε να ενισχύσει είτε
να αποδυναμώσει την
εμπιστοσύνη που έχει
δημιουργηθεί με τα
χρόνια.
|