|
Στην Ελλάδα, η
επιχειρηματική
χρηματοδότηση συνεχίζει
να κινείται ανοδικά,
αλλά με ηπιότερο ρυθμό.
Σύμφωνα με τα στοιχεία
της Τράπεζας της
Ελλάδος, ο ετήσιος
ρυθμός αύξησης των
τραπεζικών δανείων προς
τις μη χρηματοπιστωτικές
επιχειρήσεις
διαμορφώθηκε στο 7,8%
τον Σεπτέμβριο, έναντι
9,1% τον Αύγουστο.
Παρά την επιβράδυνση, οι
τράπεζες δεν ανέφεραν
μεταβολή στην
πιστοδοτική τους
πολιτική κατά το τρίτο
τρίμηνο. Στην έρευνα
τραπεζικών χορηγήσεων
της ΤτΕ, τόσο τα
κριτήρια έγκρισης όσο
και οι συνολικοί όροι
των επιχειρηματικών
δανείων παρέμειναν
αμετάβλητοι σε σύγκριση
με το προηγούμενο
τρίμηνο.
Τα τέσσερα βασικά πεδία
της εποπτικής
αξιολόγησης SREP
Η διαδικασία SREP
αποτελεί τον βασικό
μηχανισμό μέσω του
οποίου ο SSM
αξιολογεί την κατάσταση
και την ανθεκτικότητα
κάθε τράπεζας. Η εξέταση
δεν περιορίζεται στους
κεφαλαιακούς δείκτες ή
στην τρέχουσα οικονομική
της εικόνα, αλλά
καλύπτει συνολικά τον
τρόπο λειτουργίας και
διαχείρισης των
κινδύνων.
Ειδικότερα, ο επόπτης
εστιάζει σε τέσσερις
βασικούς τομείς:
1.
Επιχειρηματικό μοντέλο:
Εξετάζεται κατά πόσο η
στρατηγική και οι
δραστηριότητες της
τράπεζας μπορούν να
εξασφαλίσουν βιώσιμη
κερδοφορία σε βάθος
χρόνου, ακόμη και υπό
δυσμενέστερες
οικονομικές συνθήκες.
2. Εσωτερική
διακυβέρνηση και
διαχείριση κινδύνων:
Αξιολογούνται η ποιότητα
της διοίκησης, οι
εσωτερικοί έλεγχοι και η
αποτελεσματικότητα των
μηχανισμών που
εντοπίζουν και
αντιμετωπίζουν εγκαίρως
πιθανά προβλήματα.
3. Κεφαλαιακή
επάρκεια: Ο
επόπτης ελέγχει αν η
τράπεζα διαθέτει επαρκή
κεφάλαια ώστε να
απορροφήσει πιθανές
ζημίες χωρίς να τεθεί σε
κίνδυνο η
χρηματοοικονομική της
σταθερότητα.
4. Ρευστότητα
και χρηματοδότηση:
Εξετάζεται αν υπάρχουν
επαρκή διαθέσιμα και
σταθερές πηγές
χρηματοδότησης, ώστε να
μπορεί να ανταποκρίνεται
στις υποχρεώσεις της
ακόμη και σε περιόδους
αυξημένης πίεσης στις
αγορές.
Με βάση τα αποτελέσματα
της αξιολόγησης,
καθορίζονται οι ειδικές
εποπτικές απαιτήσεις για
κάθε πιστωτικό ίδρυμα.
Σε αυτές περιλαμβάνονται
και οι πρόσθετες
κεφαλαιακές απαιτήσεις
που ενδέχεται να
χρειαστεί να διατηρεί,
ανάλογα με το επίπεδο
κινδύνου που εμφανίζει.
Η ποιότητα των νέων
δανείων συνδέεται άμεσα
με αυτή τη διαδικασία.
Εάν οι χορηγήσεις
αποδειχθούν πιο
επισφαλείς από ό,τι είχε
αρχικά εκτιμηθεί, οι
ενδεχόμενες ζημίες
μπορούν να επιβαρύνουν
τα αποτελέσματα και να
περιορίσουν τα κεφάλαια
που είναι διαθέσιμα για
την κάλυψη μελλοντικών
κινδύνων.
Η ΕΚΤ ελέγχει ολόκληρο
τον κύκλο ζωής ενός
δανείου
Ο θεματικός έλεγχος της
ΕΚΤ δεν αφορά μόνο τη
στιγμή κατά την οποία
μια τράπεζα αποφασίζει
να εγκρίνει μια
χρηματοδότηση. Εξετάζει
συνολικά τον τρόπο με
τον οποίο αξιολογείται ο
δανειολήπτης πριν από τη
χορήγηση, αλλά και το
πώς παρακολουθείται η
οικονομική του κατάσταση
στη συνέχεια.
Μια επιχείρηση μπορεί να
εμφανίζει επαρκή έσοδα
για την εξυπηρέτηση των
δανειακών της
υποχρεώσεων κατά τον
χρόνο της έγκρισης. Η
εικόνα, όμως, μπορεί να
αλλάξει εάν υποχωρήσουν
οι πωλήσεις, αυξηθεί το
ενεργειακό κόστος ή
επιδεινωθούν οι συνθήκες
στον κλάδο στον οποίο
δραστηριοποιείται.
Γι' αυτό και η ΕΚΤ
εξετάζει κατά πόσο οι
τράπεζες ενσωματώνουν
τέτοιους κινδύνους στην
πιστοδοτική τους
πολιτική, τόσο κατά την
αξιολόγηση της
πιστοληπτικής ικανότητας
όσο και στον καθορισμό
των επιτοκίων και των
υπόλοιπων όρων
χρηματοδότησης.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η
τιμολόγηση του κινδύνου.
Ένα δάνειο που
εγκρίνεται με όρους οι
οποίοι δεν αντανακλούν
επαρκώς την πραγματική
οικονομική κατάσταση του
δανειολήπτη μπορεί να
αποδειχθεί προβληματικό,
ακόμη και αν αρχικά δεν
εμφανίζει ενδείξεις
αυξημένης επισφάλειας.
Εφόσον εντοπιστούν
αδυναμίες στην
αξιολόγηση των νέων
χορηγήσεων ή στη
διαχείριση του
πιστωτικού κινδύνου, η
ΕΚΤ μπορεί να προχωρήσει
σε πρόσθετους ελέγχους
στις συγκεκριμένες
τράπεζες.
Εξίσου κρίσιμη είναι η
παρακολούθηση του
δανείου μετά την
εκταμίευσή του. Οι
τράπεζες πρέπει να
διαθέτουν μηχανισμούς
που εντοπίζουν έγκαιρα
την επιδείνωση της
οικονομικής κατάστασης
ενός πελάτη, προτού αυτή
μετατραπεί σε αδυναμία
εξυπηρέτησης των
υποχρεώσεών του.
Σε προηγούμενο έλεγχο
δανείων προς
μικρομεσαίες
επιχειρήσεις, η ΕΚΤ είχε
διαπιστώσει ότι ορισμένα
πιστωτικά ιδρύματα
βασίζονταν σε παρωχημένα
οικονομικά στοιχεία για
την αξιολόγηση των
πελατών τους. Παράλληλα,
τα συστήματα έγκαιρης
προειδοποίησης
στηρίζονταν συχνά σχεδόν
αποκλειστικά στις
πιστοληπτικές
βαθμολογίες, χωρίς να
αξιοποιούν επαρκώς άλλες
πληροφορίες που θα
μπορούσαν να αποκαλύψουν
εγκαίρως μια επιδείνωση.
Ναυτιλιακά δάνεια: Ο
κίνδυνος από τη
συγκέντρωση χορηγήσεων
Ένα χαρακτηριστικό
παράδειγμα των κινδύνων
που καλούνται να
διαχειριστούν οι
τράπεζες αφορά τη
ναυτιλία, όπου η
δυνατότητα αποπληρωμής
των δανείων εξαρτάται σε
σημαντικό βαθμό από την
πορεία της ναυλαγοράς.
Τα έσοδα μιας
ναυτιλιακής εταιρείας
επηρεάζονται άμεσα από
τις διακυμάνσεις των
ναύλων. Επομένως, όταν
μια τράπεζα εγκρίνει
χρηματοδότηση σε περίοδο
υψηλών ναύλων, πρέπει να
αξιολογεί αν η
επιχείρηση θα
εξακολουθεί να μπορεί να
εξυπηρετεί το δάνειο σε
περίπτωση υποχώρησης των
εσόδων της.
Το πρόβλημα γίνεται
μεγαλύτερο όταν το
πιστωτικό ίδρυμα έχει
συγκεντρώσει μεγάλο
μέρος των χορηγήσεών του
στον ίδιο κλάδο. Μια
παρατεταμένη πτώση των
ναύλων μπορεί να
επηρεάσει ταυτόχρονα
πολλούς δανειολήπτες,
αυξάνοντας τις
πιθανότητες εμφάνισης
καθυστερήσεων και ζημιών
στο χαρτοφυλάκιο.
Η συγκέντρωση κινδύνου
δεν αφορά μόνο τη
ναυτιλία. Μπορεί να
εμφανιστεί σε
οποιονδήποτε κλάδο, όταν
σημαντικό μέρος των
δανείων κατευθύνεται σε
επιχειρήσεις που
επηρεάζονται από τις
ίδιες οικονομικές
εξελίξεις ή όταν η
χρηματοδότηση εξαρτάται
σε υπερβολικό βαθμό από
λίγους μεγάλους
επιχειρηματικούς
ομίλους.
Σε μια τέτοια περίπτωση,
η οικονομική δυσκολία
ενός μεγάλου πελάτη ή
μια κρίση σε έναν
συγκεκριμένο τομέα
μπορεί να προκαλέσει
δυσανάλογα μεγάλη
επιβάρυνση στην τράπεζα.
Η εποπτική αξιολόγηση
αποκτά, επομένως,
ιδιαίτερη σημασία σε μια
περίοδο κατά την οποία
οι τραπεζικές
χρηματοδοτήσεις
συνεχίζουν να
αυξάνονται, αλλά οι
οικονομικές συνθήκες
παραμένουν αβέβαιες. Για
την ΕΚΤ, το ζητούμενο
δεν είναι μόνο να
διασφαλίσει ότι οι
τράπεζες διαθέτουν
επαρκή κεφάλαια σήμερα,
αλλά και ότι χορηγούν
δάνεια με όρους που
αντανακλούν τους
πραγματικούς κινδύνους
και μπορούν να αντέξουν
σε μια ενδεχόμενη
επιδείνωση της
οικονομίας.
|