|
Το βασικό όφελος είναι η
μείωση των κεφαλαίων που
υποχρεούνται να
διατηρούν οι τράπεζες
για την κάλυψη των
εποπτικών απαιτήσεων. Τα
κεφάλαια που
απελευθερώνονται μπορούν
να αξιοποιηθούν για την
επέκταση των εργασιών
τους, τη χρηματοδότηση
νέων επιχειρηματικών και
επενδυτικών σχεδίων,
αλλά και την ενίσχυση
της κερδοφορίας τους.
Η ανάπτυξη των
SRTs
στην Ευρώπη
Τα συγκεκριμένα εργαλεία
έχουν εξελιχθεί σε
βασικό μηχανισμό
κεφαλαιακής διαχείρισης
για τις ευρωπαϊκές
τράπεζες, καθώς το
κόστος της πιστωτικής
προστασίας που παρέχουν
τα funds
είναι συχνά χαμηλότερο
από το όφελος που
προκύπτει από την
αξιοποίηση των κεφαλαίων
για νέες δανειοδοτήσεις.
Η διαδικασία
πραγματοποιείται συνήθως
μέσω έκδοσης πιστωτικών
τίτλων (credit
notes),
οι οποίοι συνδέονται με
την πορεία ενός
χαρτοφυλακίου δανείων
και διακρίνονται σε
διαφορετικές κατηγορίες
ανάλογα με τον βαθμό
κινδύνου που
αναλαμβάνουν οι
επενδυτές.
Οι τράπεζες διατηρούν
συνήθως ένα μέρος των
χαμηλότερου κινδύνου
εκθέσεων, ενώ το
υπόλοιπο μεταφέρεται σε
επενδυτικά κεφάλαια και
διαχειριστές
περιουσιακών στοιχείων.
Με αυτόν τον τρόπο
επιτυγχάνεται σημαντική
μείωση της συνολικής
έκθεσης σε πιστωτικό
κίνδυνο, η οποία,
σύμφωνα με στοιχεία της
Ευρωπαϊκής Κεντρικής
Τράπεζας, μπορεί να
φτάσει ακόμη και το
70%-80% για τα
χαρτοφυλάκια που
καλύπτονται από τέτοιες
συναλλαγές.
Πώς λειτουργεί η
μεταφορά κινδύνου
Τα επενδυτικά κεφάλαια
που συμμετέχουν στις
συναλλαγές δεσμεύουν
κεφάλαια για την κάλυψη
πιθανών ζημιών από
αθετήσεις δανείων. Τα
χαρτοφυλάκια που
χρησιμοποιούνται αφορούν
κυρίως χρηματοδοτήσεις
μεγάλων επιχειρήσεων και
μικρομεσαίων εταιρειών,
ενώ σταδιακά αυξάνεται
και η συμμετοχή δανείων
λιανικής.
Παράλληλα, σημαντικό
ρόλο στην ανάπτυξη της
αγοράς διαδραματίζουν
και δημόσιοι οργανισμοί,
όπως η Ευρωπαϊκή Τράπεζα
Επενδύσεων, οι οποίοι
παρέχουν εγγυήσεις σε
μέρος των συναλλαγών,
περιορίζοντας το κόστος
πιστωτικής προστασίας
για τις τράπεζες.
Η αγορά των SRTs
έχει αποκτήσει πλέον
σημαντικές διαστάσεις.
Περίπου 630 δισ. ευρώ
τραπεζικών δανείων στην
Ευρωζώνη καλύπτονται
μέσω τέτοιων συναλλαγών,
ενώ τα κεφάλαια που
έχουν δεσμεύσει οι
επενδυτές για την κάλυψη
πιθανών πιστωτικών
ζημιών υπολογίζονται σε
περίπου 120 δισ. ευρώ.
Η κεφαλαιακή ελάφρυνση
που προκύπτει για το
τραπεζικό σύστημα της
Ευρωζώνης έχει
υπερδιπλασιαστεί μέσα
στην τελευταία
πενταετία, φτάνοντας τις
40 μονάδες βάσης. Για
τις τράπεζες που έχουν
προχωρήσει σε εκδόσεις
SRTs,
το αντίστοιχο όφελος
εκτιμάται στις 49
μονάδες βάσης.
Η παρουσία των
συγκεκριμένων εργαλείων
επιτρέπει στις τράπεζες
να διαχειρίζονται πιο
αποτελεσματικά τα
κεφάλαιά τους, ιδιαίτερα
σε μια περίοδο κατά την
οποία η ζήτηση για
χρηματοδότηση από
επιχειρήσεις και
νοικοκυριά παραμένει
ισχυρή και οι εποπτικές
απαιτήσεις συνεχίζουν να
αποτελούν σημαντικό
παράγοντα για τη
λειτουργία τους.
Η θέση των ελληνικών
τραπεζών
Σημαντική είναι και η
δραστηριότητα των
ελληνικών τραπεζών στον
συγκεκριμένο τομέα, με
τις συναλλαγές
SRTs
να έχουν αρχίσει να
αποτυπώνονται ουσιαστικά
στους κεφαλαιακούς τους
δείκτες.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις
της S&P,
με βάση τα στοιχεία των
ισολογισμών του Ιουνίου
2026, η επίδραση των
συγκεκριμένων συναλλαγών
στον δείκτη κεφαλαιακής
επάρκειας CET1
ήταν ιδιαίτερα
σημαντική:
|
Τράπεζα
|
Εκτιμώμενη
ενίσχυση CET1
|
|
Τράπεζα Πειραιώς
|
1,0 ποσοστιαία
μονάδα
|
|
Eurobank
|
0,7 ποσοστιαία
μονάδα
|
|
Alpha Bank
|
0,6 ποσοστιαία
μονάδα
|
Η Πειραιώς εμφανίζει,
μάλιστα, ένα από τα
υψηλότερα ποσοστά
κάλυψης του κινδύνου από
επιχειρηματικά δάνεια
μεταξύ των ευρωπαϊκών
τραπεζών που εξετάστηκαν
από τον οίκο, με το
ποσοστό να ξεπερνά το
25% της έκθεσης σε
περίπτωση αθέτησης (Exposure
at
Default).
Για τη Eurobank
και την Alpha
Bank,
τα αντίστοιχα ποσοστά
είναι χαμηλότερα, αλλά
παραμένουν σε διψήφια
επίπεδα.
Ενδεικτική της επέκτασης
των συγκεκριμένων
συναλλαγών είναι η
κίνηση της Τράπεζας
Πειραιώς τον Σεπτέμβριο,
όταν ολοκλήρωσε
SRT
για χαρτοφυλάκιο
καταναλωτικών δανείων
περίπου 550 εκατ. ευρώ.
Η συναλλαγή αναμένεται
να προσφέρει κεφαλαιακή
ελάφρυνση περίπου 40
εκατ. ευρώ, σύμφωνα με
όσα ανακοίνωσε η τράπεζα
κατά την παρουσίαση των
αποτελεσμάτων του
εννεαμήνου.
Η αξιοποίηση των
SRTs
εντάσσεται στη
γενικότερη προσπάθεια
των ελληνικών τραπεζών
να βελτιώσουν την
αποδοτικότητα των
κεφαλαίων τους,
ενισχύοντας παράλληλα τη
δυνατότητά τους να
χρηματοδοτούν την
οικονομία χωρίς να
χρειάζεται να προχωρούν
σε πωλήσεις δανείων.
Οι κίνδυνοι και οι
προβληματισμοί της ΕΚΤ
Παρά τη σημαντική
ανάπτυξη της αγοράς, οι
συναλλαγές SRTs
βρίσκονται υπό την
εποπτεία της Ευρωπαϊκής
Κεντρικής Τράπεζας, η
οποία εγκρίνει τις
σχετικές συμφωνίες βάσει
συγκεκριμένων κριτηρίων.
Η ΕΚΤ και η S&P
αξιολογούν προς το παρόν
ως περιορισμένους τους
κινδύνους που συνδέονται
με τη χρηματοπιστωτική
σταθερότητα. Ωστόσο,
επισημαίνουν ορισμένα
σημεία που απαιτούν
προσοχή, όπως η
δυνατότητα
αναχρηματοδότησης των
συναλλαγών κατά τη λήξη
τους και η επάρκεια των
κεφαλαίων των επενδυτών
που αναλαμβάνουν τον
πιστωτικό κίνδυνο.
Η αντιστοίχιση της
διάρκειας των πιστωτικών
τίτλων με εκείνη των
δανείων που καλύπτουν
περιορίζει τον κίνδυνο
αναχρηματοδότησης.
Παράλληλα, η ΕΚΤ
αναγνωρίζει ότι η
περιορισμένη διαφάνεια
ως προς τους τελικούς
επενδυτές που
αναλαμβάνουν τον κίνδυνο
δυσκολεύει την
αξιολόγηση της
πραγματικής δυνατότητάς
τους να απορροφήσουν
ζημιές ή να
ανταποκριθούν σε
μελλοντικές ανάγκες
χρηματοδότησης.
Ένας επιπλέον
προβληματισμός αφορά την
πιθανότητα οι τράπεζες
να εξαρτηθούν υπερβολικά
από την πιστωτική
προστασία που παρέχουν
τα SRTs.
Σε ένα δυσμενές
οικονομικό περιβάλλον,
ενδεχόμενες ζημιές των
επενδυτικών κεφαλαίων σε
άλλες δραστηριότητες θα
μπορούσαν να περιορίσουν
τη δυνατότητά τους να
καλύψουν τις υποχρεώσεις
τους απέναντι στις
τράπεζες.
Η ΕΚΤ προειδοποιεί
επίσης ότι η επιδείνωση
των συνθηκών στον τομέα
της μη τραπεζικής
χρηματοπιστωτικής
διαμεσολάβησης θα
μπορούσε να περιορίσει
τη διαθεσιμότητα
πιστωτικής προστασίας
και, σε ακραίες
περιπτώσεις, να
επηρεάσει τη συνολική
προσφορά δανείων στην
οικονομία.
Η ανάπτυξη των
SRTs
αποτελεί, πάντως, μια
σημαντική εξέλιξη για το
ευρωπαϊκό τραπεζικό
σύστημα, καθώς προσφέρει
έναν πρόσθετο μηχανισμό
διαχείρισης κεφαλαίων
και κινδύνων. Για τις
ελληνικές τράπεζες, η
αξιοποίηση αυτών των
εργαλείων μπορεί να
ενισχύσει περαιτέρω την
κεφαλαιακή τους θέση και
να δημιουργήσει
μεγαλύτερα περιθώρια
χρηματοδότησης νέων
επιχειρηματικών και
επενδυτικών
δραστηριοτήτων, υπό την
προϋπόθεση ότι η
ανάπτυξη της αγοράς θα
παραμείνει ισορροπημένη
και εντός των εποπτικών
ορίων.
|