«Βάσει του νέου πλαισίου, η ενέργεια πρέπει να εξασφαλίζεται από τον μεγάλο καταναλωτή ενέργειας» δήλωσε ο Πίτερ Μπερκ, ο ιρλανδός υπουργός Επιχειρήσεων, Τουρισμού και Απασχόλησης.

Δείχνει τον δρόμο

Η πολιτική αυτή της Ιρλανδίας δείχνει τον δρόμο για το πώς οι χώρες και οι περιφέρειες μπορούν να εξισορροπήσουν την ανάγκη προσέλκυσης του τσουνάμι επενδύσεων που φέρνει το στοίχημα της τεχνητής νοημοσύνης, διασφαλίζοντας παράλληλα ότι δεν θα επωμιστούν το κόστος οι απλοί πολίτες – είτε μέσω διακοπών ρεύματος είτε μέσω της αύξησης των τιμών ενέργειας.

Οι αντιδράσεις απέναντι στα κέντρα δεδομένων εντείνονται. Το ποσοστό των Αμερικανών που πιστεύουν ότι οι ενεργοβόρες αυτές εγκαταστάσεις έχουν περισσότερα αρνητικά παρά θετικά αυξάνεται, σύμφωνα με το Pew Research Center, ενώ, σύμφωνα με έρευνα που διεξήγαγε η Gallup τον Μάρτιο, το 71% αντιτίθεται στην κατασκευή κέντρων δεδομένων στην περιοχή του. Ο αριθμός των νέων έργων κατασκευής data centers που σταματούν λόγω τοπικών αντιδράσεων στις ΗΠΑ αυξάνεται ραγδαία. Από έξι τη διετία 2023-2024 έφτασαν τα 30 το 2025, ενώ μόνο στο πρώτο τρίμηνο του τρέχοντος έτους καταγράφηκαν 20 περιπτώσεις τέτοιων έργων, σύμφωνα με το Data Center Watch, έναν οργανισμό που παρακολουθεί τη συγκεκριμένη τάση.

Χώρες όπως η Ινδία και το Μεξικό ανησυχούν ολοένα και περισσότερο για την επιβάρυνση όχι μόνο στο ηλεκτρικό δίκτυο, αλλά και στα αποθέματα νερού.

Η Πολιτεία του Μέιν επέβαλε πρόσφατα αναστολή στα κέντρα δεδομένων άνω των 20 MW μέχρι τον Νοέμβριο του 2027, ενώ τα ζητήματα ηλεκτροδότησης αποτελούν βασικό θέμα του δημόσιου διαλόγου στη Βιρτζίνια – που έχει αποκτήσει την προσωνυμία «data center alley» («γειτονιά των κέντρων δεδομένων»). Ο Λευκός Οίκος εξετάζει το ενδεχόμενο να μιμηθεί το παράδειγμα της Ιρλανδίας, θεσμοθετώντας την υποχρέωση των εταιρειών τεχνολογίας να πληρώνουν για τις μονάδες ηλεκτροπαραγωγής που προστίθενται στο δίκτυο για την εξυπηρέτηση των αναγκών τους.

Παρά τους ενδοιασμούς τους, πολλές χώρες δεν θέλουν να χάσουν αυτές τις επενδύσεις. Φέτος, μόνο τέσσερις τεχνολογικοί κολοσσοί – η Microsoft, η Meta, η Amazon και η Google – αναμένεται να επενδύσουν 670 δισεκατομμύρια δολάρια αποκλειστικά σε υποδομές τεχνητής νοημοσύνης. Οι επενδύσεις τους περιλαμβάνουν κέντρα δεδομένων αλλά και την ενέργεια που απαιτείται για την τροφοδότηση των νέων τεχνολογιών.

Η περίπτωση της Ιρλανδίας αντανακλά τόσο τις προοπτικές όσο και τους κινδύνους της εκρηκτικής ανάπτυξης των data centers. Περίπου το 21% της συνολικής παραγωγής ενέργειας της χώρας διοχετεύεται σε κέντρα δεδομένων. Στο Δουβλίνο και τη γειτονική κομητεία του Μιθ το ποσοστό αυτό ξεπερνά το 50%.

Βυθίζονται στο σκοτάδι

Οι κατασκευαστικές εταιρείες εγκαταστάθηκαν για πρώτη φορά στη χώρα στα τέλη της δεκαετίας του 2000 λόγω της χαμηλής φορολογίας, της πρόσβασης στην Ευρωπαϊκή Ενωση και του αγγλόφωνου εργατικού δυναμικού.

Ωστόσο, το δίκτυο ηλεκτροδότησης της χώρας δεν μπόρεσε να αντεπεξέλθει. Με την επάρκεια ενέργειας να είναι ήδη σε οριακό επίπεδο, συγκροτήματα κατοικιών στα βόρεια προάστια του Δουβλίνου βυθίζονται στο σκοτάδι κατά τη διάρκεια καταιγίδων, ενώ το ίδιο συμβαίνει και σε παραθαλάσσιες πόλεις. Οι τιμές του ηλεκτρικού ρεύματος στην Ιρλανδία είναι από τις υψηλότερες στην Ευρώπη.

«Το πρόβλημα είναι ότι τα κέντρα δεδομένων είναι συγκεντρωμένα σε συγκεκριμένες γεωγραφικές περιοχές. Επειδή όμως οι ενεργειακές τους ανάγκες ξεπερνούν κατά πολύ την υφιστάμενη ζήτηση στις υπόλοιπες περιοχές, οπότε, ακόμη και αν οι ενεργοβόρες μονάδες κατανέμονταν σε όλη τη χώρα, οι υποδομές του εθνικού δικτύου δεν θα επαρκούσαν» λέει η Χάνα Ντάλι, καθηγήτρια Βιώσιμης Ενέργειας στο University College Cork.

Η EirGrid, ο κρατικός διαχειριστής μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας, δαπάνησε 100 εκατομμύρια ευρώ για την κατασκευή ενός νέου υποσταθμού ο οποίος θα εξυπηρετούσε περίπου 200.000 κατοικίες που σχεδιάζεται να οικοδομηθούν στην περιοχή. Ωστόσο, η παροχή του υποσταθμού «εξαντλήθηκε» από τις απαιτήσεις των γειτονικών κέντρων δεδομένων, πράγμα που σημαίνει ότι απαιτείται νέος υποσταθμός για να προχωρήσουν τα οικιστικά σχέδια, σύμφωνα με τη Λιν Μπόιλαν, βουλευτή του αντιπολιτευόμενου εθνικιστικού κόμματος Σιν Φέιν.

Γεμίζουν τα ταμεία

Οταν ζητήθηκε από την EirGrid να σχολιάσει τους ισχυρισμούς της Μπόιλαν, μέσω email, η εταιρεία απάντησε ότι προσπαθεί διαρκώς να εξισορροπεί την προσφορά και τη ζήτηση και ότι εργάζεται για τη διευκόλυνση του νέου σχεδίου δράσης της κυβέρνησης για την ενέργεια, το οποίο περιλαμβάνει και τη σύνδεση νέων data centers.

Η Ιρλανδία δεν θέλει να δυσαρεστήσει τους τεχνολογικούς κολοσσούς που γεμίζουν τα κρατικά ταμεία της. Το 2024, περίπου το 22% των φορολογικών εσόδων της Ιρλανδίας προερχόταν από αμερικανικές εταιρείες τεχνολογίας, σύμφωνα με το Ιρλανδικό Δημοσιονομικό Γνωμοδοτικό Συμβούλιο. Καθώς η Ιρλανδία έχει από τους χαμηλότερους εταιρικούς φορολογικούς συντελεστές στην Ευρώπη, επιχειρήσεις όπως η Microsoft, η Pfizer και η Meta έχουν εδραιώσει μια ισχυρή παρουσία στη χώρα.

«Δεν μπορεί κανείς να κατανοήσει γιατί η Ιρλανδία έχει συμφωνήσει σχεδόν το 25% της ηλεκτρικής ενέργειας του δικτύου της να καταλήγει σε έναν μόνο τομέα της οικονομίας, αν δεν λάβει υπόψη του την οικονομική εξάρτηση της χώρας από τις αμερικανικές εταιρείες και τις άμεσες ξένες επενδύσεις των ΗΠΑ» εξηγεί ο Πάτρικ Μπρόντι, καθηγητής Περιβαλλοντικής Πολιτικής στο University College Dublin.

Αυξάνεται η ζήτηση

Η Microsoft κατασκεύασε το πρώτο της εκτός ΗΠΑ data center στην Ιρλανδία το 2009 και σήμερα διαθέτει σχεδόν 20 στη χώρα. Ομως, λόγω της τεχνητής νοημοσύνης, η ζήτηση για ενέργεια αυξάνεται με πολύ ταχύτερους ρυθμούς. Σε παγκόσμιο επίπεδο, οι απαιτήσεις της Microsoft για χρήση ηλεκτρικής ενέργειας έχουν εκτοξευθεί στα 40 GW από 6,3 GW το 2017.

«Η καμπύλη της αύξησης έχει σχήμα μπαστουνιού του χόκεϊ πάνω σε ένα άλλο μπαστούνι του χόκεϊ» σχολιάζει η Νοέλ Γουόλς, πρόεδρος του τμήματος λειτουργιών cloud και καινοτομίας της Microsoft, αναφερόμενη στην εκθετική αύξηση της κατανάλωσης ενέργειας λόγω της τεχνητής νοημοσύνης. «Νομίζω ότι ο ρυθμός ανάπτυξης δεν έχει προηγούμενο» συμπληρώνει.

Ο τερματισμός του ιρλανδικού μορατόριουμ για νέα κέντρα δεδομένων επέτρεψε στη Microsoft να προχωρήσει τα σχέδιά της για μια μεγάλη νέα εγκατάσταση με δεδομένα στο Nάας, λίγο έξω από το Δουβλίνο. Η εταιρεία ανέφερε ότι βρίσκεται σε συζητήσεις με την κυβέρνηση και με κατασκευαστικές εταιρείες ενεργειακών έργων και πως δεν έχουν ληφθεί οριστικές αποφάσεις.

Κατασκευή μικροδικτύου

Στο μεταξύ, η εταιρεία κατασκευής κέντρων δεδομένων Pure DC και η AVK, εταιρεία παροχής ενέργειας, ανακοίνωσαν τα σχέδιά τους για την κατασκευή ενός νέου κέντρου δεδομένων στο Δουβλίνο, το οποίο θα διαθέτει το δικό του μικροδίκτυο ηλεκτροδότησης. Θα χρησιμοποιεί βιομεθάνιο τοπικής παραγωγής για την κάλυψη των ενεργειακών αναγκών του, ενώ η αποθήκευση της ενέργειας θα γίνεται επί τόπου, μέσω μπαταριών και υδρογονωμένου φυτικού ελαίου (HVO).

«Το δικό μας μικροδίκτυο που εγκαταστήσαμε στον χώρο αποδεικνύει ότι δεν χρειάζεται να εξαρτάσαι από τα ορυκτά καύσιμα για να λειτουργήσεις ένα κέντρο δεδομένων, ενώ αποδείξαμε ότι μπορούμε να ξαναφέρουμε την ανάπτυξη των ψηφιακών υποδομών στο Δουβλίνο σε μια περίοδο αβεβαιότητας και περιορισμών» δήλωσε ο Ιαν Γουίτφιλντ, διευθυντής τεχνολογίας της Pure DC.

Πηγή: The Wall Street Journal